statikaning asosiy tushunchalari va aksiomalari

DOC 1 page 353.0 KB Free download

1 page

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 353.0 KB

File type DOC

Pages 1

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 1

statikaning asosiy tushunchalari va aksiomalari statikaning asosiy tushunchalari va aksiomalari reja: 1. asosiy tushunchalar va ta`riflar 2. statikaning aksiomalari 3. bog`lanish va bog`lanish reaksiyalari asosiy tushunchalar va ta`riflar statikada jismlarning muvozanati o`rganiladi. moddiy jismlarning muvozanati mexanik harakatning xususiy holi bo`lib, uning ma`lum qismiga qo`zg`almas ravishda mahkamlangan koordinatalar sistemasiga nisbatan tinch vaziyati tushuniladi. jismlar qo`zg`almas qilib mahkamlanganda «tinch holatda» turadi, deyish mumkin. masalan, dastgoh tinch holatda turibdi, deymiz. haqiqatan ham dastgoh beton yordamida yerga qo`zg`almas qilib biriktirilgan. lekin aslida dastgoh yer bilan birgalikda quyosh atrofida murakkab harakat qiladi. demak, tabiatda mutlaq (absolyut) qo`zg`almaydigan jism bo`lmaydi va bo`lishi ham mumkin emas. jismlarning mexanik harakati va muvozanatini tekshirishda statikaning quyidagi asosiy tushunchalaridan foydalaniladi: moddiy nuqta (o`lchamlari va shakli ma`lum sharoitda hisobga olinmaydigan, massasi bir nuqtada joylashgan deb tasavvur qilinadigan jism moddiy nuqta deyiladi); mutlaq qattiq jism (kuch ta`sirida istalgan nuqtalari orasidagi masofa doimo o`zgarmasdan qoladigan qattiq jism mutlaq qattiq jism deyiladi); kuch (jismlar …

2 / 1

`siridagi jism tinch holatda qolsa yoki inersion harakatda bo`lsa, jismning bunday holati muvozanat holat deyiladi. kuchlar tizimi ta`siridagi jism muvozanat holatida bo`lsa, unga muvozanatlashgan kuchlar tizimi yoki nolga teng kuchli tizim deyiladi: statikada jismning muvozanati deganda uning tinch holati tushuniladi); sanoq tizimi (jismning harakati yoki holati boshqa jism bilan bog`langan koordinatalar sistemasiga nisbatan tekshiriladi. odatda, bunday koordinatalar sistemasiga sanoq sistemasi deyiladi. statikada yer bilan bevosita bog`langan sanoq sistemasi ishlatiladi). statika masalalarini yechish tajriba va kuzatishlar yordamida aniqlangan quyidagi aksiomalarga asoslanadi: 1-aksioma. erkin jismning ixtiyoriy ikki nuqtasiga 1.2-shaklda tasvirlanganidek miqdorlari teng, yo`nalishi esa mazkur nuqtalardan o`tuvchi to`g`ri chiziq bo`yicha qarama-qarshi tomonga yo`nalgan ikkita kuch ta`sir etsa, bunday kuchlar o`zaro muvozanatlashadi. kuchlar orasidagi munosabatlarni quyidagicha yozish mumkin: miqdori jihatdan yo`nalishi jihatdan (manfiy ishora kuchlarning qarama-qarshi tomonga yo`nalganligini ko`rsatadi). shunday qilib, bunday ikki kuchdan tashkil topgan tizim nollik tizimdan iborat bo`ladi: 2-aksioma. nolga ekvivalent tizimni jismga ta`sir etuvchi kuchlar tizimiga shish yoki undan …

3 / 1

oriy nuqtasiga qo`yilgan turli yo`nalishdagi ikki kuchning teng ta`sir etuvchisi: · mazkur kuchlarning ta`sir chiziqlari kesishgan nuqtaga qo`yiladi; · miqdor jihatdan berilgan kuchlardan qurilgan parallelogrammning diagonaliga teng; · parallelogramm diagonali bo`ylab yo`naladi. jismning biror a nuqtasiga qo`yilgan, o`zaro α burchak tashkil etuvchi kuchlarning teng ta`sir etuvchisini bilan belgilaymiz (1.4-shakl). aksiomaga ko`ra 4-aksioma. har qanday ta`sirga miqdor jihatidan teng va yo`nalishi qarama-qarshi bo`lgan aks ta`sir mavjuddir. bu aksiomadan ikkita muhim xulosa kelib chiqadi. birinchidan, ta`sir bo`lgan joyda har doim aks ta`sir ko`rsatuvchi kuch mavjud bo`ladi. ikkinchidan esa, ta`sir va aks ta`sir etuvchi kuchlar bir-birlarini muvozanatlashtirmaydi, chunki ular boshqa jismlarga qo`yilgan. masalan, a jismning b jismga ko`rsatadigan ta`sir kuchi b jismning o nuqtasiga qo`yiladi. b jismning a jismga bf ta`sir kuchi esa a jismning o1 nuqtasiga qo`yiladi (1.5-shakl) kuchlar miqdor jihatidan bir-biriga teng va ta`sir chiziqlari umumiy bo`lib, qarama-qarshi tomonga yo`nalgan: bu aksioma nyutonning uchinchi qonunini ifodalaydi. 5-aksioma. agar muvozanat holatidagi deformatsiyalanadigan …

4 / 1

iy masalalaridan hisoblanadi. bog`lanish reaksiya kuchlarini aniqlashda jismni bog`lanishdan bo`shatish aksiomasidan foydalaniladi: bog`lanishlarning berilgan jismga ta`sirini reaksiya kuchi bilan almashtirib, har qanday bog`lanishdagi jismni erkin jism deb qarash mumkin. bog`lanishdagi jismlarning bir-biriga tegib turgan qismidagi ishqalanish kuchini e`tiborga olmay, bog`lanishlarni quyidagi guruhlarga ajratish mumkin: i. silliq sirt vositasida bog`lanishlar: a) jism silliq sirtga bitta nuqtada tayanadi (1.6-shakl, a,b,d). chizmalardan ko`rinib turganidek, silliq sirt jismning shu sirtga o`tkazilgan normal bo`yicha harakatini cheklaydi. shuning uchun silliq sirtning reaksiya kuchi n sirtga o`tkazilgan normal bo`yicha yo`naladi. b) jism a nuqtada vertikal devorga, b nuqtada polga, c nuqtada ikki yoqli burchak qirrasiga tayanadi (1.7-shakl). vertikal devor va polning reaksiya kuchlari a va b nuqtalarda mos ravishda devor va polga o`tkazilgan perpendikulyar bo`yicha yo`naladi. ikki yoqli burchakdan tashkil topgan qirraning reaksiya kuchi esa c nuqtada to`singa o`tkazilgan perpendikular bo`yicha yo`naladi. d) jism (ferma*) silliq sirtga g`altaklar vositasida tayanib turibdi (1.8-shakl). b nuqtadagi reaksiya kuchi sirtga …

5 / 1

statikaning asosiy tushunchalari va aksiomalari - Page 5

Want to read more?

Download all 1 pages for free via Telegram.

Download full file

About "statikaning asosiy tushunchalari va aksiomalari"

statikaning asosiy tushunchalari va aksiomalari statikaning asosiy tushunchalari va aksiomalari reja: 1. asosiy tushunchalar va ta`riflar 2. statikaning aksiomalari 3. bog`lanish va bog`lanish reaksiyalari asosiy tushunchalar va ta`riflar statikada jismlarning muvozanati o`rganiladi. moddiy jismlarning muvozanati mexanik harakatning xususiy holi bo`lib, uning ma`lum qismiga qo`zg`almas ravishda mahkamlangan koordinatalar sistemasiga nisbatan tinch vaziyati tushuniladi. jismlar qo`zg`almas qilib mahkamlanganda «tinch holatda» turadi, deyish mumkin. masalan, dastgoh tinch holatda turibdi, deymiz. haqiqatan ham dastgoh beton yordamida yerga qo`zg`almas qilib biriktirilgan. lekin aslida dastgoh yer bilan birgalikda quyosh atrofida murakkab harakat qiladi. demak, tabiatda mutlaq (absolyut) qo`z...

This file contains 1 page in DOC format (353.0 KB). To download "statikaning asosiy tushunchalari va aksiomalari", click the Telegram button on the left.

Tags: statikaning asosiy tushunchalar… DOC 1 page Free download Telegram