pedagogik nazokat masalalarining tarixiy taraqqiyoti

PPT 34 pages 3.0 MB Free download

34 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.0 MB

File type PPT

Pages 34

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 34

diapositiva 1 pedagogik nazokat masalalarining tarixiy taraqqiyoti tayyorladi: sotiboldiyeva subxidam pedogogik nazokat masalalarining tarixiy taraqqiyoti eng qadimgi davrlardan xii asrgacha bo‘lgan davrlarda o‘qituvchi – ustoz, shogird va ularning jamiyatdagi o‘rni. sharq donishmandlari va mutafakkirlaridan kaykovus, al- xorazmiy, abu nasr farobiy, ibn sino, y.x.xojib, ulug‘bek, a.navoiy va boshqalarning ijodiy meroslarida ustoz, mudarrislar va ularga qo‘yiladigan talablar haqida. eng qadimgi davrlardan xii asrgacha bo‘lgan davrlarda o‘qituvchi – ustoz, shogird va ularning jamiyatdagi o‘rni eng qadimgi davrlardayoq mudarrislar (o'qituvchilar) ta’lim va tarbiyaning samarali ta’sir usullarini qidirib topib, hayotga tatbiq eta boshlaganlar. buning natijasida eramizdan oldingi davrlardayoq ta’lim-tarbiyaning samaradorligiga erishilishi uchun o‘qi- tuvchiga boigan talablar kuchayib bordi. o‘qituvchi mahoratini takomillashtirish yuzasidan turli g‘oyalar, nazariya va tavsiyalar paydo bo‘ia boshladi. markaziy osiyoning xorazm zaminida shakllangan eng qadimiy va “o'tmishdagi dinlarning eng kuchlilaridan bo‘lgan” (yu.a.rappoport) zardushtiylik dinining muqaddas kitobi “avesto”da bolalar ta’lim- tarbiyasiga oid qiziqarli ma’lumotlar berilgan. “avesto” “avesto”da ta’kidlanadiki, bilim va tarbiya hayotning eng muhim …

2 / 34

marosimi o‘tkazilgach, kohin muallimlar bolalarni “avesto”da keltirilgan madadkor kuchlarni ulug‘lovchi ezgulik va yaxshilik ma’budasiga sig‘intirishgan. muallim – kohinlar yoshlar ongiga “bergan so‘zning uddasidan chiqish, unga sodiq qolish, savdo-sotiq va shartnomalarga qat’iy amal qilish, qarzni o‘z vaqtida to‘lash, aldamchilik va xiyonatdan xoli bo‘lish, halol mehnat, yaratuvchilik, yovuzlikni qalbdan chiqarib tashlash, iymon- e’tiqodli bo‘lish, miskinlarga yordam berish, yaxshi niyat, yaxshi so‘z va yaxshi amallarga qo‘l urish” kabi insoniy tuyg‘ularni singdirish uchun qizg‘in mehnat qilganlar. avesto - zardushtiylik ta’limotining axloqiy falsafasi sharq donishmandlari va mutafakkirlaridan al- xorazmiy, abu nasr farobiy, ibn sino, y.x.xojib, kaykovus, a.navoiy va boshqalarning ijodiy meroslarida ustoz, mudarrislar va ularga qo‘yiladigan talablar haqida abu nasr forobiy (873-930) o'rta osiyo xalqlari madaniyatini rivojlantirishga ulkan hissa qo'shgan olimdir. forobiy arifmetika, geometriya, astronomiya va musiqani muhim tarbiyaviy fanlar deb atadi. forobiy talimotiga ko‘ra, ta’lim-tarbiya jarayoni tajribali va bilimli o‘qituvchilar tomonidan tashkil etilishi, boshqarilib turilishi va ma’lum maqsadlarga yo‘naltirilgan boiishi lozim, chunki “har bir …

3 / 34

vojiga ulkan ta’sir ko‘rsatgan buyuk aql-zakovat sohibidir. alloma asarlarida ta’lim-tarbiya birligi va axloq masalalariga yetuk tarbiyashunos olim sifatida yondashgan. abu rayhon beruniy “bizning maqsadimiz o‘quvchilarni toliqtirib qo'ymaslikdir, bir mavzuni qayta- qayta takrorlab o‘qib berish o‘quvchini zeriktiradi, xotirasini susaytiradi. agar o‘quvchi bir mavzudan boshqa bir yangi mavzuga o‘tib tursa, u xuddi turli-tuman bog‘larda sayr qilgandek boiadi, bir bog‘dan o‘tar- o‘tmas, boshqa bir bog` boshlanadi. bola ularning hammasini ko‘rgisi va tomosha qilgisi keladi. har bir yangi narsa bolaga rohat bag‘ishlaydi, deb behuda aytilmagan” deydi. abu rayhon beruniy “ilm dargohiga kirar ekansan, qalbing kishini ozdiruvchi illatlardan, odamni ko‘r qilib qo‘yadigan nafs va turli buzg‘unchi holatlardan, qotib qolgan turli eski urf-odatlardan, hirsdan, raqobatdan, ochko'zlikni quli bo‘lishdan ozod bo‘lmog‘i darkor”. abu ali ibn sino (980-1037) o‘z asarlarida inson kamolotida uch narsa - irsiyat, muhit, tarbiya muhim rol o‘ynashini ta’kidlab, bunda mudarrislar bolalarga ta’lim berishdek mas’uliyatli burchni bajarib, shu uch holatga javobgarlik hissi bilan yondashishini uqtiradi …

4 / 34

etishini aytadi. bolalarni faqat yaxshi mudarris tarbiyani hayot bilan bog‘lagan holda kamolotga yetkazishi mumkin deb, uning yo'llarini va usullarini bayon etgan. kaykovus mudarrislarning axloqli ekanligini birinchi belgisi, uning suxandonligida deb biladi va “натта qobiliyatlardan eng yaxshisi nutq qobiliyatidir'' deydi. suhandonni shogirdlarga notiqlikda rost so‘zlash kerakligini ta’kidlaydi. u so ‘zlarni to ‘rt xilga bo ‘ladi: birinchisi - bilinmaydi va aytilmaydi, ikkinchisi aytiladigan va biladigan, uchinchisi - ham bilinadi, ham aytishga, bilishga zaruriyati yo‘q, ammo aytsa ham bo`ladi. to‘rtinchisi - biladigan va zaruriyat bo‘lmasa aytilmaydigani. kaykovus eng yaxshisi to‘rtinchisi, ya’ni biladigan va aytilmaydigani, deydi. so‘zlaganda andishalik bolish, sovuq so‘zlik bo`lmaslik, kamtarlik, maqtanmaslik, birovning so‘zini diqqat bilan eshitish odoblarini ta’kidlab o‘tadi. odamlarni ham to'rt xilga bo'ladi: birinchi xil kishilar ko'p narsani biladi va yana bilgisi kelaveradi. bular olim va fozillar bo‘lib, ularga bo‘ysunish kerak, deydi. ikkinchisi, bilmagan narsani bilishga harakat qiladi, ular qobil kishilar bo'lib, bunday kishilarni o‘qitish va o‘rgatish kerak. uchinchisi, bilganini …

5 / 34

iddin sa’diy sheroziy xiii asrda eronda yashab ijod qilgan yirik shoir va mutafakkirdir. u faylasuf-shoir bo‘lishi bilan birga tajribali murabbiy ham bo‘lgan. shoir “guliston” asarida o‘z davri mudarrislarini turli toifaga bo'lib, ularni ta’riflaydi. shayx muslihiddin sa’diy sheroziy qattiqqo‘l o’qituvchilarni “..basharasi tirishgan, tili zahar, yomon xulqli, odamlarni ranjitadigan, gadoy tabiatlik, ochko'z, uni ko'rishi bilan shogirdlarining kayfiyati uchar" shogirdlar undan bilim va tarbiya ololmaydilar. yana bir toifadagi o'qituvchilar “...sodda, yaxshi va yumshoq ko'ngilli odam. unar-unmasga so ‘zlamas edi va bolalarni ranjitadigan so ‘zlar og‘zidan chiqmas edi. uning farishtadek axloqliligi va mehribonligini ko'rgan bolalar murabbiyni mensimay qo'ydilar. uning yumshoq tabiatlik ekanligini bilishib, ilmni ham о‘rganmaydilar. alqissa bolalar о ‘yin va to ‘polonga berilib vaqtni bekorga о tkazdilar ” ustod muallim bo‘lsa beozor, go‘dak eli bozorda xarsang o'ynar. mustaqil bajarish uchun topshiriq: buyuk allomalarning mudarris va ustozlar haqida yozib qoldirgan meroslaridagi ma`lumotlarni mustaqil o`rganish va ustoz haqida hikmatli ibora yoki she`r yod olish. e`tiboringiz …

Want to read more?

Download all 34 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogik nazokat masalalarining tarixiy taraqqiyoti"

diapositiva 1 pedagogik nazokat masalalarining tarixiy taraqqiyoti tayyorladi: sotiboldiyeva subxidam pedogogik nazokat masalalarining tarixiy taraqqiyoti eng qadimgi davrlardan xii asrgacha bo‘lgan davrlarda o‘qituvchi – ustoz, shogird va ularning jamiyatdagi o‘rni. sharq donishmandlari va mutafakkirlaridan kaykovus, al- xorazmiy, abu nasr farobiy, ibn sino, y.x.xojib, ulug‘bek, a.navoiy va boshqalarning ijodiy meroslarida ustoz, mudarrislar va ularga qo‘yiladigan talablar haqida. eng qadimgi davrlardan xii asrgacha bo‘lgan davrlarda o‘qituvchi – ustoz, shogird va ularning jamiyatdagi o‘rni eng qadimgi davrlardayoq mudarrislar (o'qituvchilar) ta’lim va tarbiyaning samarali ta’sir usullarini qidirib topib, hayotga tatbiq eta boshlaganlar. buning natijasida eramizdan oldingi davrlardayoq ta...

This file contains 34 pages in PPT format (3.0 MB). To download "pedagogik nazokat masalalarining tarixiy taraqqiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogik nazokat masalalarinin… PPT 34 pages Free download Telegram