qo’qon xonligida ijtimoiy-iqtisodiy hayoti

DOC 11 стр. 80,0 КБ Бесплатная загрузка

11 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 80,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 11

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 11

qo’qon xonligida ijtimoiy-iqtisodiy hayoti reja: 1. qo‘qon xonligining tashkil topishi va uning siyosiy taraqqiyoti. 2. xonlikning davlat tizimi. 3. xonlikdagi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar. buxoro xonligiga tobe hisoblangan farg‘ona vodiysida 18-asr boshlarida yangi davlatga – qo‘qon xonligia asos solindi. 18-asrda faqat farg‘ona vodiysini o‘z ichiga olgan bu davlat 19-asr boshlarida toshkent voxasi, xozirgi qirg‘iziston respublikasi, janubiy qozog‘iston va shimoliy tojikiston hududlarini o‘z ichiga olgan yirik davlatga aylandi. ashtarxoniy subxonqulixon vafotidan so‘ng buxoro taxtiga o‘tirgan ubaydullaxon hukmdorligi (1702-1712) davrida xonlikdagi siyosiy vaziyat chigallashib markaziy hokimiyat yana zaiflashdi. bundan foydalangan chodak xo‘jalari 1709 yilda farg‘onada qo‘zg‘olon ko‘tarib, vodiyning bir qismini egallaydilar. natijada mustaqil davlat tuzilganligi e’lon qilindi va 1710 yilda o‘zbeklarning ming qabilasi boshlig‘i shohruhbiy hokimiyat tepasiga keladi (1710-1721). dastlab qo‘qon, namangan, marg‘ilon, konibodom, isfara va ular atrofidagi qishloqlarni o‘z ichiga olgan bu davlat hududi shohruhbiyning o‘g‘li va vorisi muhammad abduraximbiy (1721-1733) taxtga o‘tirganidan keyin ancha kengayadi. u andijon va xo‘jandda o‘z hukmronligini o‘rnatib …

2 / 11

arimbiy vafotidan keyin bir qancha vaqt davlat tepasida xonlar tez-tez almashib turdilar. nihoyat uning nabirasi erdonabiy ikkinchi bor hokimiyatni qo‘lga kirtiadi. 1755-1769 yillarda taxtni boshqargan erdonabiydan so‘ng taxtga shohruhbiyning uchinchi o‘g‘li shodibekning farzandi sulaymonbek o‘tiradi. u 6 oy hukmronlik qilganidan keyin suiqasd natijasida o‘ldiriladi va taxtni 1770 yilda norbo‘tabek (1770-1801) egallaydi. u markaziy hokitmiyatni mustahkamlashda ancha muvaffaqiyatlarga erishdi. chust va namanganda ko‘tarilgan g‘alayonlarni bostirganidan so‘ng bu shaharlarga o‘ziga sodiq kishilarni hokim etib tayinladi. u xo‘jand shahrini ham o‘z hokimiyati ostiga olishga erishadi. 1799 yilda toshkent shahrini egallashga ham urinib ko‘radi, lekin uning qo‘shini mag‘lubiyatga uchradi. norbo‘tabek 1801 yilda vafot etganidan so‘ng taxtga katta o‘g‘li olimbek o‘tiradi. garchi u qisqa vaqt taxtga o‘tirgan bo‘lsada, uning davrida (1801-1810) qo‘qonning siyosiy mavqei ancha oshdi. dastlab u harbiy islohotlar o‘tkazib, qo‘shinni ancha kuchaytirdi. harbiy yurishlar qilib angren voxasini, chitmkent va turkistonni o‘ziga bo‘ysundirdi. natijada u rossiya imperiyasi bilan bevosita savdo-sotiq olib borish imkoniyatini qo‘lga …

3 / 11

di va taxtni ukasi umarxon egalladi. uning hukmronligi davrida (1810-1822) xonlikda siyosiy vaziyat ancha murakkabligicha qoldi. chimkent va turkistonda g‘alayonlar ko‘tarildi, o‘ratepa hokimi xonga itoat etishdan bosh tortdi. ammo davlatni boshqarishda din peshvolari va sarkardalar bilan ittifoq bo‘lib ish tutgan umarxon bu g‘alayonlarni bostirib, xonlik hududini bo‘linib ketishdan saqlab qoldi. umarxon 1818 yili qo‘qon shahrida katta jome masjidi qurish haqida farmon berib, din homiysi sifatida ham o‘z mavqeini oshirdi. natijada “amir al-muslimin” unvonini va diniy hokimiyatni ham o‘z qo‘liga olishga erishdi. umarxon davrida qo‘qonda adabiyot va she’riyat ancha yuksaldi. xonning o‘zi ham yaxshi she’rlar yozardi. 1822 yilda umarxon kasallanib, vafot etadi va taxtga o‘g‘li muhammad alixon o‘tiradi. tarixda madalixon nomi bilan qolgan bu hukmdor davrida (1822-1842) qo‘qon xonligi siyosiy jihatdan ancha yuksaldi. qorategin, ko‘lob, darvoz viloyatlari va boshqa bir qancha yerlar bosib olinib, xonlik hududi ancha kekngaytirildi. 1826-1831 yillar davomida bir necha marta qashqarga hujum qilib, xitoyliklar bilan urush olib …

4 / 11

arib, olimxonning o‘g‘li sheralini yoki murodbiyning o‘g‘li xo‘jabiyni xon qilib ko‘tarmoqchi bo‘ladilar. ular buxoro amiri nasrulloga elchi yuborib, madalixonni taxtdan ag‘darishda yordam so‘raydilar. qo‘qon xonligini zabt etib buxoroga qo‘shib olishni rejalashtirib yurgan amir nasrullo 1842 yil aprelda katta qo‘shin bilan qo‘qonga yurish qiladi. uning asl maqsadini tushungan madalixon yashinicha saroy xazinasini, oilasini olib, o‘ziga sodiq bo‘lgan 1000 kishi bilan qo‘qondan namangan tomonga qochadi. jangsiz qo‘qonni egallagan nasrullo xonning xazinani olib ketganini bilgach, shaharni talash haqida buyruq beradi. ertasi kuni esa aholidan tortib olingan narsalar majburan yana qo‘qonliklarga sotiladi. faqat kumush, oltin buyuimlar olib qolinadi. namangan yaqinidagi bir qishloqda tunab qolgan madalixon ertalab o‘zib bilan kelgan ming kishidan faqat 3 kishi qolganini ko‘rib sarosimaga tushadi va qo‘qonga qaytib, amir nasrullodan shafqat so‘rashga jazm etadi. u qo‘qonga qaytib kelgach, xibsga olinadi. turli joylardan uning oila a’zolari: onasi nodirabegim, ukasi, o‘g‘illari va xotinlari tutib keltiriladi. madalixon, onasi, ukasi va katta o‘g‘li qatl etiladi. …

5 / 11

a qo‘qonga yurish qiladi. qo‘shin safida garovga olingan 250 ta qo‘qonlik amaldorlar ham bor edi. qo‘qon ahli taslim bo‘lish haqidagi taklifni rad etadi. shunda garovga olingan amaldorlardan biri, madalixon davrida yuzboshi bo‘lgan musulmonqul qipchoq qo‘qonliklarni taslim bo‘lishga ko‘ndirish uchun amirdan ruhsat olib qo‘qonliklar huzuriga keladi. lekin u qo‘qonliklarni amir qo‘shinlariga taslim bo‘lmaslikka undab, shahar mudofaasini yekuchaytiriga boshchilik qiladi. amir nasrullo hujumga o‘tadi, lekin qo‘qonliklar kattiq qarshilik ko‘rsatadilar. qamal cho‘zilib ketadi va bu orada xiva qo‘shinlari buxoro chegaralariga bostirib kiradilar. bu habarni olgan amir nasrullo gaprovga olingan amaldorlarni ozod qilib buxoroga qaytishga majbur bo‘ladi. bu vaziyatda qo‘qonni buxoroga tobelikdan saqlab qolgan musulmonqul qipchoq mingboshi lavozimini oladi. xonlikdagi boshqa lavozimlar ham qipchoq beklariga beriladi. 1845 yilgacha qo‘qon xonligida xotirjamlik hukm surdi. asli xivalik bo‘lgan murodbek 1845 yilda buxoro lashkari bilan qo‘qonga kelib, musulmonqul va uning qo‘shini yo‘qligidan foydalanib, qo‘qonni osonlik bilan zabt etadi. murodbek sheralixonni qatl etib qo‘qon taxtini egallaydi va o‘zini …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 11 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qo’qon xonligida ijtimoiy-iqtisodiy hayoti"

qo’qon xonligida ijtimoiy-iqtisodiy hayoti reja: 1. qo‘qon xonligining tashkil topishi va uning siyosiy taraqqiyoti. 2. xonlikning davlat tizimi. 3. xonlikdagi ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar. buxoro xonligiga tobe hisoblangan farg‘ona vodiysida 18-asr boshlarida yangi davlatga – qo‘qon xonligia asos solindi. 18-asrda faqat farg‘ona vodiysini o‘z ichiga olgan bu davlat 19-asr boshlarida toshkent voxasi, xozirgi qirg‘iziston respublikasi, janubiy qozog‘iston va shimoliy tojikiston hududlarini o‘z ichiga olgan yirik davlatga aylandi. ashtarxoniy subxonqulixon vafotidan so‘ng buxoro taxtiga o‘tirgan ubaydullaxon hukmdorligi (1702-1712) davrida xonlikdagi siyosiy vaziyat chigallashib markaziy hokimiyat yana zaiflashdi. bundan foydalangan chodak xo‘jalari 1709 yilda farg‘onada qo‘zg‘olon ko‘tar...

Этот файл содержит 11 стр. в формате DOC (80,0 КБ). Чтобы скачать "qo’qon xonligida ijtimoiy-iqtisodiy hayoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qo’qon xonligida ijtimoiy-iqtis… DOC 11 стр. Бесплатная загрузка Telegram