toshbaqalar turkumi, asosiy vakillari, tarqalishi

DOCX 33 pages 1.5 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type DOCX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o‘zbekiston respublikasi oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya ta’lim yo‘nalishi ii bosqich talabasi mahkamova muslimabonuning «toshbaqalar turkumi, asosiy vakillari, tarqalishi» mavzusidagi kurs ishi ilmiy rahbar: xafizddinov m andijon – 2024 mundarija kirish ……………………………………………………………………3 i bob. toshbaqalar turkumiga umumiy ta’rif…………………...……8 ii bob. quruqlik va dengiz toshbaqalari………………………….…..10 2.1. dengiz toshbaqalari kenja turkumi………………………….………10 2.2. yashirin bo’yinli toshbaqalar kenja turkumi………………..………14 iii bob. chuchuk suv toshbaqalari……………………………………24 3.1. yon bo’yinli toshbaqalar kenja turkumi……………………………..24 3.2. yumshoq terili toshbaqalar kenja turkumi…………………..………25 xulosa…………………………………………………………….………29 foydalanilgan adabiyotlar…………………………..………………….31 kirish mavzuning dolzarbligi: sudralib yuruvchilarning o’ziga xos tuzilishga ega ko’plab qiziqishlar va muhokamalarga sabab bo’ladigan vakillari hisoblangan toshbaqalar sayyoramizdagi ajabtovur jonivorlar sirasiga kiritiladi. olimlarning fikricha, tabiatda toshbaqalarning o‘ziga xos o‘rni bor. ular boshqa jonivorlar singari oziq zanjirining muhim bo‘g‘inidan biridir. uning inson hayotidagi o‘rnini esa qadimdan kuzatish mumkin. odamlar toshbaqalarning go‘shtini iste'mol qilib, kosasidan uy-ro‘zg‘or buyumlarini yasashgan. toshbaqalar eng qadimgi jonivorlardan biridir. ular ikki million yil ilgari …

2 / 33

uvchilarni ko’plab qirib, qishloq xo’jaligiga foyda keltiradi. ko’pgina kaltakesaklar tulki, sassiqqo’zan kabi ovlanadigan muhim darrandalarga yem bo’ladi. mayda kemiruvchilar bilan oziqlanadigan zaharsiz ilonlarni ba’zi joylarda (amerika, janubiy osiyo, afrika) uylarda mushuk o’rniga saqlaydilar.sudralib yuruvchilarning ba’zi turlari anchagina zarar keltiradi, o’rta osiyo cho’l toshbaqasi polizlarga, pista ekinlariga va don ekilgan maysazorlarga ziyon keltiradi. bu toshbaqalar yana temiryo’l va sug’orish inshootlarini kovlab tashlaydi. baliq yetishtiradigan xo’jaliklarda suvilonlari yosh baliqlarni yeb, ma’lum darajada zarar etkazadi. quruqlikda yashovchi toshbaqalar, ba’zi kaltakesak va ilonlar odam va uy hayvonlariga ayrim yuqumli kasalliklarni tarqatadi, chunki shu turlarda kasallik yuqtiradigan kanalar yashaydi. issiq mamlakatlarda, mdxdan kavkaz va o’rta osiyoda zaharli ilonlar inson uchun katta havf turdiradi. bularning ichida odamlar uchun o’ta havflilari —chinqiroq ilon, ko’zoynakli ilon, charx ilon, qora ilon, kulvor ilon, kalkontumshukli ilon, dengiz ilonlari chaqqan vaqtda odamlarning 1-2%i o’ladi. ilon chaqqanda davolash zardoblari ishlatiladi. sudralib yuruvchilar sinfi 4 ta turkumga bo’linadi: 1. tumshuqboshlilar turkumi — rhynchocephalia. …

3 / 33

arda foydalaniladi. jumladan uy hayvonlari sifatida ham boqiladi. bundan tashqari oziq-ovqat mahsulotilaridan biri ham hisoblanadi. toshbaqalarni aqsh, yevropa, yaponiyaning zoodo‘konlari hamda restoranlari xarid qilishadi. xalqimiz orasida esa bu hayvonlarni o’ziga xos hosiyatli deb hisoblashgan. ularga ozor bermaslikni uqtirishgan. bu jonivorlar qadimgi xalq eposlarida sabrli, mas’uliyatli, yaxshi insonlar obrazida kelganini ham ko’rishimiz mumkin. bunga sabab ularning harakatlarida tajavuzkorlik yo’qligi, sekin harakatlanishidir. ularning o’ziga jalb etuvchi xususiyati tanasini tashqi tomondan qoplab olgan kosalari bo’lib, u toshbaqa hayotida juda muhim ahamiyatga ega hisoblanadi. so’nggi yillarda ularga qiziqish va talab ortganligi sababli ba’zi turlar soni kamayib muhofazaga olinishga majbur bo’lindi. aytish joizki, ma'lum kattalikdagi jonivorlar tutilib eksportga olib chiqiladi, inlaridagi tuxumlar yig‘ib ketiladi. asosan navoiy, jizzax, samarqand, buxoro, qashqadaryo viloyatlari hududlaridagi ko‘plab toshbaqalar terib ketilmoqda. markaziy osiyoning boshqa respublikalarida toshbaqalar soni keskin kamaygani sababli qozog‘iston 2003, tojikiston 2009 yildan ularning eksportini taqiqlangan. o‘zbekistonda esa bu jarayon hanuz davom etmoqda. masalan, 2000 yilda 3500 ta …

4 / 33

osh bolalar ovunchog‘iga aylanib, noto‘g‘ri boqilishi oqibatida halok bo‘ladi. ayni paytda o‘rta osiyo toshbaqasini o‘zbekiston qizil kitobiga zudlik bilan kiritib, uning eksportini taqiqlash, toshbaqalarni yashash hududlari brakonerlardan muhofaza qilish zarur. buning uchun hozir harakat qilmoqdamiz. shuningdek, jonivor yovvoyi fauna va flora turlari bilan xalqaro savdo to‘g‘risidagi konventsiyaning ikkinchi ilovasiga va xalqaro tabiatni muhofaza qilish ittifoqining qizil ro‘yxatiga yo‘qolib borayotgan hayvon turi sifatida kiritilgan. hozirgi vaqtda o‘zbekiston hududining 18%ga yaqinini inson tomonidan o‘zgartirilgan landshaftlar tashkil qiladi. hududning intensiv o‘zlashtirilishi o‘simlik va hayvonot dunyosining kambag‘allashuvi, noyob to‘qay, cho‘l va tog‘ ekotizimlarining yo‘q qilinishi, atrof-muhitning ifloslanishi, cho‘llanish, orol dengizining ekologik falokati kabi salbiy oqibatlarga olib keldi. o‘zbekiston flora va faunasining ko‘plab turlarining soni va tarqalish maydoni keskin qisqardi, ularning ayrimlari butunlay yo‘qolib ketdi. ovlash obektlari bo‘lgan yirik sut emizuvchilar va qushlar hamda faqatgina ma'lum tor yashash joylariga bog‘liq bo‘lgan endemik va relikt o‘simliklar eng katta xavf ostida qolmoqda. oxirgi 100 yil ichida o‘zbekiston …

5 / 33

rariumlarda emas, yovvoyi tabiat qo‘ynida yayrayotgan toshbaqalarni ko‘rishlari uchun o‘zbekistonda toshbaqalarni ko‘paytirish pitomniklar sonini oshirish lozim. ularning bir qismini tijorat maqsadida foydalanilsa, ikkinchi qismini tabiat qo‘yniga qo‘yib yuborish zarur. shuningdek, toshbaqalarning noqonuniy savdosi va ularni ushlash borasidagi jazo choralarini qat'iylashtirish maqsadga muvofiqdir. hozirgi vaqtda o‘zbekistonda sudralib yuruvchilarning 62 turi mavjud bo‘lib, ularni o‘rganuvchi faqat bir nechta mutaxassis – gerpetologlar bor. hatto o‘zbekiston fanlar akademiyasi zoologiya instituti tuzilmasida ham shunday mutaxassislar bor-yo‘g‘i uch nafarni tashkil etadi. markaziy osiyo toshbaqasi yevropa, yaponiya va aqshda sevimli taom hisoblanadi. uning tashqi bozorlardagi narxi 150 dollardan boshlanadi. shu bois, bahorda navoiy va jizzax viloyatlari qishloqlarida bolalar va ishsizlar ovga chiqishadi: ular hududdagi yosh toshbaqachalarni terib, so‘ng toshkentdan kelgan xaridorlarga topshirishadi. eksport o‘lchami 8-10 sm, ko‘plab mamlakatlar juda kichik jonivorlarni sotib olishmaydi – ularning toshi hali yumshoq bo‘ladi va uni parvarishlovchi bexosdan ezib qo‘yishi mumkin. biroq xaridorlar 4 sm dan katta toshbaqalarni olib, keyin ularni o‘z …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "toshbaqalar turkumi, asosiy vakillari, tarqalishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti biologiya ta’lim yo‘nalishi ii bosqich talabasi mahkamova muslimabonuning «toshbaqalar turkumi, asosiy vakillari, tarqalishi» mavzusidagi kurs ishi ilmiy rahbar: xafizddinov m andijon – 2024 mundarija kirish ……………………………………………………………………3 i bob. toshbaqalar turkumiga umumiy ta’rif…………………...……8 ii bob. quruqlik va dengiz toshbaqalari………………………….…..10 2.1. dengiz toshbaqalari kenja turkumi………………………….………10 2.2. yashirin bo’yinli toshbaqalar kenja turkumi………………..………14 iii bob. chuchuk suv toshbaqalari……………………………………24 3.1. yon bo’yinli toshbaqalar kenja turkumi……………………………..24 3.2. yumshoq terili toshbaqalar kenja turkumi…………………..………25 xulosa…………………………………………………………….………29 foydalan...

This file contains 33 pages in DOCX format (1.5 MB). To download "toshbaqalar turkumi, asosiy vakillari, tarqalishi", click the Telegram button on the left.

Tags: toshbaqalar turkumi, asosiy vak… DOCX 33 pages Free download Telegram