toshbaqalar tuzilishining asosiy xususiyatları turlari tarqalishi

DOCX 60 pages 894.9 KB Free download

60 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 894.9 KB

File type DOCX

Pages 60

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 60

o ‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent viloyati chirchiq davlat pedagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti biologiya yo’nalishi umirova hadiyabonuning “toshbaqalar tuzilishining asosiy xususiyatlari turlari tarqalishi“ mavzusidagi kurs ishi chirchiq-2022 mundarija kirish asosiy qism---------------------------------------------------------------------3 (bet) i-bob. toshbaqalar haqida umumiy ma’lumot--------------11 ii-bob. toshbaqalarning xilma xilligi----------------------------16 iii-bob. o’rta yer dengizi toshbaqasi------------------------------23 xulosa-------------------------------------------------------------------------------28 ilova ----------------------------------------------------------------------------------29 foydalanilgan adabiyotlar--------------------------------------------40 toshbaqalar (testudines, yaʼni cheloniea) — sudralib yuruvchilar turkumi. tanasi suyakmuguz yoki suyakteri sovut bilan qoplangan. sovut orqa (karapaks) va qorin (plastron) qalqondan iborat. koʻpchilik toshbaqalarning tuzilishi qadimiy davrdan hozirgacha deyarli oʻzgarmagan. sovutining uzunligi. 12 sm dan 2 m gacha. toshbaqa koʻzi va hid bilish organlari yaxshi rivojlangan, lekin yomon eshitadi. tishlari boʻlmaydi, jagʻi tumshuqqa oʻxshash muguz plastinkalar bilan qoplangan. umurtqa pogʻonasi — boʻyin va dum boʻlimlari harakatchan, boshqa kismlari karapaks bilan birlashib ketgan. sovutning boʻlishi tufayli oyoqlar kamari suyaklar, qovurgʻalar ostiga siljigan. 250 ga yaqin turi bor. 2 kenja turkum (yashirin boʻyinlilar va yonbosh …

2 / 60

kadan tashqari barcha qitʼalarda va koʻpchilik o.da, dengiz toshbaqalari dunyo okeanining tropik va subtropik hududlarida, qisman, bareal qismida tarqalgan. quruklik toshbaqalari sovuq tushganda qishki, qurgʻoqchilik paytida yozgi uyquga ketishi mumkin. quruqlik va dengiz t.i, asosan, oʻtxoʻr, chuchuk suv toshbaqalari, odatda, etxoʻr (baliqlar, suvda va quruqlikda yashovchilar, umurtqasizlar bilan oziklanadi). toshbaqalar bir necha oy oziqlanmasdan yashashi mumkin. quruqlikda juftlashadi. ayrim turlari yil davomida 3-martagacha va undan ham koʻp marta bir necha 100 tagacha tuxum qoʻyadi. tuxumlari sharsimon yoki ellipssimon; quruqlik toshbaqalarida teri ohak poʻchoq, dengiz va chuchuk suv toshbaqalarida pust bilan qoplangan. koʻpchilik turlarining inkubatsiya davri 2—3 oy (fil toshbakasiniki 6—7 oy). 2—3 yilda jinsiy voyaga yetadi.toshbaqalarning oʻsishi cheklanmagan, faqat voyaga yetgan davrida sekinlashadi. bir necha oʻn yil, baʼzan 150 yilgacha yashaydi. baʼzi toshbaqalarning goʻshti, yogʻi, tuxumi, baʼzan muguz qalqonidan foydalaniladi. ayrim mamlakatlarda toshbaqalarni koʻpaytirib boqadigan fermalar bor. oʻrta osiyoda, jumladan, oʻzbekistonda choʻl toshbaqalari testudo harsﬁ eldi tarqalgan. choʻl toshbaqalari bahor …

3 / 60

radi. toshbaqalar xavf tug'ilganda boshi, dumi va oyoqlarini kosasi tagiga tortib oladi, ularning hammasi tuxum qo'yib ko'payadi.mamlakatimizda o'rta osiyo toshbaqasiyoki cho'l toshbaqasi deyiladigan turi uchraydi, uzunligi 15—25 sm bo'ladi. qishda uyquga ketib, bahorda uyg'onadi, may-iyul oylarida 5 tagacha tuxum qo'yadi. avgust-oktabr oylarida tuxumni yorib chiqqan bolalari tuproq /qum/ ostida erta bahorgacha yotadi. dengiz toshbaqalari yashil rangli, oldingi oyoqlari suzgichga aylangan, kosasi yassiroq, uzunligi 1,5 metrgacha, og'irligi 400 kg gacha bo'ladi. dengizning qumli qirg'oqlarida qumni 20 sm gacha kovlab, 70—100 dona tuxum qo'yadi va ustini qum bilan ko'madi. 1,5—2 oyda tuxumni yorib chiqqan bolalari dengiz tomon harakatlanadi. bilasizmi? toshbaqalarning 210 dan ortiq turi bor. quruqlikdagi toshbaqalar 100—150 yil yashaydi. ular bir yi/gacha ovqatsiz va suvsiz yashashi mumkin. ayrim turlari 400 kg gacha, uzunligi 1 metrdan ortiq va balandligi 60 sm gacha bo 'ladi. dengiz toshbaqalari yuzlab kilometr naridan qumli qirg'oqni topib keladi, yo 'lidan hech adashmaydi.bu go'zal sudralib yuruvchilarning eng xarakterli …

4 / 60

vchan bo'yni bor, bu ularga boshlarini juda ko'p cho'zishga yordam beradi, garchi ular asosan boshlarini qobiqqa juda yuqori tezlikda yashirish uchun ishlatsalar ham, ular buni faqat xavf ostida his qilganlarida yoki katta vaziyatlarda qilishadi. stress.ushbu turdagi toshbaqalar sovuq qonli. ularning ikki juft oyoqlari va dumi bor, ularning hajmi va shakli turga va jinsiga qarab butunlay farq qilishi mumkin. o'z navbatida, quruqlikdagi toshbaqalarning umumiy uzunligi taxminan 26 dan 30 santimetrgacha bo'lgan o'lchamga ega ekanligini ta'kidlash juda muhimdir; ko'pgina hayvonlar turlari singari, toshbaqalarda jinsiy dimorfizm mavjud, ya'ni urg'ochilar erkaklarnikidan bir oz kattaroqdir.toshbaqalar sudraluvchilardir; ularning umumiy uzunligi odatda 25 dan 30 santimetrgacha bo'lishi mumkin, ammo eng kichik turlari atigi 12 santimetrni o'lchashi mumkin, bunga qo'shimcha 4 ravishda ular 600 grammdan 1 kilogrammgacha bo'lishi mumkin.barcha sudralib yuruvchilarning umr ko'rish davomiyligi odatda 10 dan 90 yilgacha o'zgarib turadi, garchi bu toshbaqalarning ko'pchiligi osongina 100 yilgacha yashashi mumkin. bunga qo'shimcha ravishda, ular taxminan etti yoshdan to'qqiz …

5 / 60

ovqatlarga erishish uchun boshlarini juda ko'p cho'zishlari mumkin va ular o'zlarini turli xil xavflardan, masalan, yirtqichlardan yoki bir xil odamlardan himoya qilish uchun tezda yashirishi mumkin.toshbaqalar butunlay tishsiz bo'lishiga qaramay, ularning og'izlari tumshug'iga o'xshash ta'rifga ega va ularning jag'lari ham juda kuchli. dengiz toshbaqalaridan farqli o'laroq, toshbaqalarning oyoqlarida membranalar yo'q va ularning oyoq barmoqlari quruqlikda yurish uchun ancha rivojlangan.bu noyob sudraluvchilar o'zlarining tana haroratini butun atrof-muhit haroratiga qarab tartibga solishi mumkin; aynan shuning uchun ham bu toshbaqalarning aksariyati qishda uxlaydi. biroq, uy toshbaqalari holatida, bu qish uyqusi butunlay yo'q yoki u kamroq darajada sodir bo'lishi mumkin, chunki bizning uyimizdagi harorat har doim ancha barqaror bo'ladi. quti toshbaqasi sudralib yuruvchidir, uni asosan meksika va amerika qo'shma shtatlarida uchratish mumkin. ushbu toshbaqalarning qobig'i gumbazli shaklga ega bo'lib, pastki qismi bo'g'imli bo'lib, ular o'zlarini har qanday tahdiddan himoya qilishni xohlaganlarida qobig'ini yopish imkonini beradi. odatda, xuddi shu qobiq odatda to'q sariq yoki biroz …

Want to read more?

Download all 60 pages for free via Telegram.

Download full file

About "toshbaqalar tuzilishining asosiy xususiyatları turlari tarqalishi"

o ‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi toshkent viloyati chirchiq davlat pedagogika instituti tabiiy fanlar fakulteti biologiya yo’nalishi umirova hadiyabonuning “toshbaqalar tuzilishining asosiy xususiyatlari turlari tarqalishi“ mavzusidagi kurs ishi chirchiq-2022 mundarija kirish asosiy qism---------------------------------------------------------------------3 (bet) i-bob. toshbaqalar haqida umumiy ma’lumot--------------11 ii-bob. toshbaqalarning xilma xilligi----------------------------16 iii-bob. o’rta yer dengizi toshbaqasi------------------------------23 xulosa-------------------------------------------------------------------------------28 ilova ----------------------------------------------------------------------------------29 foydalanilgan adabiyotlar----...

This file contains 60 pages in DOCX format (894.9 KB). To download "toshbaqalar tuzilishining asosiy xususiyatları turlari tarqalishi", click the Telegram button on the left.

Tags: toshbaqalar tuzilishining asosi… DOCX 60 pages Free download Telegram