o’zbek xalq musiqa ijodining tarixiy rivoji

DOC 49 pages 7.2 MB Free download

49 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.2 MB

File type DOC

Pages 49

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 49

o’zbek xalq musiqa ijodining tarixiy rivoji mundarija: kirish i bob. o’zbek xalq musiqasining nazariy va amaliy tarixiy ahamiyati 1. ibtidoiy jamiyatga o id ijod shakllari va musiqa ijodiyoti kelib chiqish muammosi. 2. o’zbek xalq musiqa ijodining o’ziga xos tomonlari hamda asosiy musiqiy an’analari 3. o’zbek xalq musiqa ijodining tarixiy rivoji ii bob. zamonaviy ta’limda musiqasiga e’tibor 1. milliy ijrochilikni rivojlantirishdagi pedagogik omillar 2. ijodiy faollikni oshirishda ijrochilik uslublarining o’rni 3. musiqa darslarida tarbiya ko’nikmalari xulosa va takliflar foydalanilgan adabiyotlar kirish kurs ishining dolzarbligi: arxeologlarning kashfiyotlari va boshqa tarixiy manbalarning dalolat berishiga, qadimiy xorazm, baqtriya va so’g’d ellarida eramizdan bir necha asr oldin, nihoyatda boy va rang-barang musiqa san’ati mavjud bo’lgan. ayritom, tuproq qal’a, afrosiyob kabi ko’hna shaharlardan topilgpn tasviriy san’at obidalari, musiqa hayotining turli tomonlariga keng joriy qilinganidan va muhim ijtimoiy ahamiyat kasb etganligidan darak beradi. mohir ijrochilarning qo’llaridagi chang (arfa), udsimon, naysimon cholg’u asboblari esa uzoq taraqqiyot yo’lini bosib …

2 / 49

igi hamda bu kuylar ovoz va cholg’ularda ijro etilganligi qayd qilinadi. kurs ishning ilmiyligi: qadimgi dunyoda, arab istilosidan oldingi davrlarda yozilgan, bevosita musiqaga oid risolalar bizgacha yetib kelmagan bo’lsa ham, so’nggi vaqtlarda yaratilgan kitoblarda o’tmish musiqa tafakkuri haqida bir muncha ma’lumotlar berilgan. forobiyning “katta musiqa kitobi”, xorazmiyning “ilmlar kaliti” nomli qomusi, narshaxiyning “buxoro tarixi” asari, firdavsiyning “shohnoma”, nizomiyning “xusrav va shirin” dostonlari va boshqa manbalarda qadimgi zamon musiqasiga oid ma’lumotlar keltirilib, borbad, sarkash, ozodvor, nakisaga o’xshagan zabardast cholg’uvchi, bastakor va musiqashunoslarning ijodi ta’riflanadi. ular ijro etgan musiqa asarlarining nomlari, mazmuni hamda ichki tuzilishiga oid tushuncha va iboralar, shuningdek, ijrochilik an’analari tilga olinadi. shu yerda yuqorida nomlari keltirilgan shaxslardan biri borbad to’g’risida qisqa to’xtalib o’tsak: borbad – o’rta osiyo va eron xalqlari qadimiy musiqa madaniyatining mashhur namoyandasi. sosoniy podsholaridan xusrav parviz (591-628yillar) saroyida xizmat qilgan sozanda, bastakor va musiqashunos. ba’zan faxlobod, borbad marviy deb ham yuritiladi. ayrim manbalarga ko’ra, borbad ismli …

3 / 49

tarannum etmoq,ya’ni xirgoyi qilib aytiladigan musiqa asarlari), “tasnif”(hamohang kuy, mukammal musiqa asari) va boshqa nomlar bilan yuritilgan. kurs ishining o’rganilishi: davr an’analariga ko’ra, musiqa risolalari arab, keyinchalik esa fors tillarida yozila boshladi. lekin o’rta asr musiqa ilmiga tor mahalliy xususiyatlar nuqtai nazaridan qaramaslik kerak. forobiyning “katta musiqa kitobi” xalab (aleppo), ibn sinoning “javomi ilmi musiqiy” asari urganch va hamadon, safiuddin urmaviyning “kitob ul advor” va “sharafiya” risolalari bag’dodda yozilgan bo’lsa ham, ularni faqat shom (suriya) , movoruannahr yoki iroq musiqasiga tegishli deb bo’lmaydi. garchi bu asarlarda musiqaning muayyan turlari, ayrim joylarning mahalliy xususiyatlarina tegishli ma’lumotlar bo’lsa ham, ular asosan, musiqaning tub qonunlari va nazariy asoslarini, keng ilmiy tafakkur nuqtai nazaridan o’rganishga qaratilgan. shuning uchun ham bu ilmiy meros o’rta va yaqin sharq xalqlari musiqa madaniyati va birinchi navbatda og’zaki an’anadagi professional musiqa na’munalarini ilmiy asosda o’rganishga yordam beradi. kurs ishining tarkibi: i bob, 4 ta bo’lim, xulosa va tavsiyalardan iborat …

4 / 49

. o’rta asr musiqashunosligi g’oya serqirra ilm bo’lib, unda nazariy va estetik masalalar asosiy va yetakchi o’rinni egallaydi. nazariya bilan estetikaning o’zi ham bir-biridan ajralgan ravishda emas, balki yagona “ ilmu musiqiy”ning turli tomonlari sifatida gavdalanadi. nazariy jihatdan musiqaning tarkibiy qismlari va ichki tuzilish qoidalari o’rganilsa, estetik tomondan esa uning mafkuraviy va g’oyaviy asoslarini ochib berishda qo’llaniladigan tushunchalar ustida fikr yuritiladi. musiqa ilminingklassik davri hisoblangan ix-xii asrlarda, xususan, forobiy ijodida musiqa nazariyasi o’z navbatida besh bo’limga ajratilgan. birining bo’limda ushbu ilmining tarkibiy bo’laklarning bilish uchun lozim bo’lgan asos va negizlar hamda ularni qo’llash, tarkibiy bo’laklarning turli miqdorlari, musiqani tadbiq etish uslublari va tadqiqotchi qanday bo’lishligi haqida so’z yuritiladi. ikkinchi bo’limda bu san’atning asoslari haqida gapiriladi. nag’malarning hosil bo’lishi, nag’ma turlarining sifat va miqdori haqida, bir nag’maning ikkinchisiga munosabatini tushuntirish hamda bu fikrlarni isbotlashga tegishli ma’lumotlar keltiriladi, shuningdek, nag’malarning joylashish turlari va tarkibiga ko’ra moslashuvi hamda shu asosda kuy yaratish uchun …

5 / 49

a muvofiq kuylar ta’riflanadi. keyingi asrlarda, xususan, safiuddin urmaviy (xii asrlar ) ijodidan boshlab, musiqa nazariyasi monodik musiqaning, asosan ikki bosh mezoni- parda (umuman, tovushlarning baland-pastlik jihati, o’rni) va vazn (tovushlarning vaqt munosabati) nuqtai nazaridan o’rganishga qaratilgan. bular nisbiy mustaqil bo’lgan ikki ilmga ajratiladi- “ilmu ta’rif” va “ilmu iqo’”. ilmu ta’rif- kuyning dastlabki zarrachasini tovushdan tartib, yirik musiqa tuzilmalari haqida tushunchalar beradi. kuy bo’laklari: savt (tovush), nag’ma (parda, ton), bu’d (interval), jins (dastlabki kuy tuzilmalarining parda asoslari, to’rt-besh pog’onali tovush qatorlar), ja’m (jinslarning birikmasidan hosil bo’ladigan bir oktava hajmidagi tovush tuzilmasi), intiqolot (ko’chish, modulyatsiya) kategoriyalari ustida fikr yuritadi. ilmu iqo’ esa musiqa vaznining eng kichik birligi naqr (asl ma’nosi chertish, zarb vaznlarini o’lchash uchun shartliravishda olingan birlik ) va ulardan hosil bo’ladigan iqo’ (ritm), davr (ritmik tuzilma, period), usul (ritmik davrning muayyan turi) kabi tushunchalarni o’rganishga qaratilgan. sharq musiqa estetikasida, kuyning paydo bo’lishi, uning mohiyatini belgilash eng ko’p muhokama qilinadigan …

Want to read more?

Download all 49 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbek xalq musiqa ijodining tarixiy rivoji"

o’zbek xalq musiqa ijodining tarixiy rivoji mundarija: kirish i bob. o’zbek xalq musiqasining nazariy va amaliy tarixiy ahamiyati 1. ibtidoiy jamiyatga o id ijod shakllari va musiqa ijodiyoti kelib chiqish muammosi. 2. o’zbek xalq musiqa ijodining o’ziga xos tomonlari hamda asosiy musiqiy an’analari 3. o’zbek xalq musiqa ijodining tarixiy rivoji ii bob. zamonaviy ta’limda musiqasiga e’tibor 1. milliy ijrochilikni rivojlantirishdagi pedagogik omillar 2. ijodiy faollikni oshirishda ijrochilik uslublarining o’rni 3. musiqa darslarida tarbiya ko’nikmalari xulosa va takliflar foydalanilgan adabiyotlar kirish kurs ishining dolzarbligi: arxeologlarning kashfiyotlari va boshqa tarixiy manbalarning dalolat berishiga, qadimiy xorazm, baqtriya va so’g’d ellarida eramizdan bir necha asr oldin, nihoyat...

This file contains 49 pages in DOC format (7.2 MB). To download "o’zbek xalq musiqa ijodining tarixiy rivoji", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbek xalq musiqa ijodining ta… DOC 49 pages Free download Telegram