o‘zbek xalq musiqa ijodining nazariy va amaliy tarixiy ahamiyati

DOCX 32 pages 239.4 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 239.4 KB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

mavzu : o‘zbek xalq musiqa ijodining nazariy va amaliy tarixiy ahamiyati reja: 1. o’zbek xalq musiqasining o’ziga xos xususiyatlari. 2. ko’p asrlik an’anaviy musiqa ijodining serqatlamligi. 3. marosim, urf-odat, turli hodisa va tadbirlar bilan bevosita bog’langan, fol’klor, xalq ijodi 4. o’zaki an’anadagi professional musiqa yo’llari. 5. an`anaviy musiqa ijodining tarixiy ko’rinishlari. 6. mahalliy uslublar va ularning mohiyati o’zbek xalq musiqasi mahalliy uslublarining o’ziga xos xususiyatlari. biz avvalo san'at so'zining lug'aviy ma'nosini anglab olishimiz zarur. “san'at” so'zi arabcha so'zdan olingan bo'lib, “yaratish” degan ma'noni anglatadi. san'at so'zi ko'p qirrali so'z bo'lib, ko'plab san'at turlarini o'z ichiga oladi. masalan, kino, teatr, musiqa, tasviriy va amaliy san'at va boshqalar. san'at – bu biror bir janr orqali o'zi yaratgan san'at asarini izhor qilish. san'at insonni ezgulikka va ijod qilishga, nafosat olamiga yetaklaydi, ulug'laydi, yangidan yangi asarlar yaratishga undaydi. maqom, ya'ni buxoro shashmaqomi (6 maqom – buzruk, rost, navo, dugoh, segoh va iroq), farg'ona-toshkent yo'lidagi …

2 / 32

mukammalligi shundaki, kuylanayotgan ashula bir o'lchovda emas, balki bir necha xil o'lchovlarda ijro etilib, usullar o'zgarib boradi. maqomlar nazariy va amaliy jihatdan nafis va puxta yaratilganki, biz ularni tinglaganimizda qanchalik yuqori saviyada yozilganligi va ijro yo'llarining betakror jozibadorligi va murakkab asosda yaratilganligiga ishonch hosil qilamiz. o'zbek maqom san'ati murakkab asosda yaratilganligini hisobga olib, shunday ta'rif berish mumkin: “maqom” – murakkab doira usullari mushtarakligida ijro etiladigan kuy va ashulalarga aytiladi. maqomning nazariy masalalari ix-xv asrlarda yashab ijod qilgan abu nasr forobiy, al-xorazmiy, abu ali ibn sino, kindiy, urmaviy, sheroziy, marog'iy, abdurahmon jomiy, husayniy kabi buyuk allomalar tomonidan yozilgan manbalarida chuqur ma'noda sharhlab berilgan. ming yillardan beri maqom san'ati so'zlarning boyligi va kuylarning nafisligi, o'ziga xos mavqei va ijrochilik yo'llarining murakkabligi va betakrorligi bilan ajralib turadi. asrlar osha sayqallanib rivoj topib kelmoqda. muhtaram prezidentimiz shavkat miromonovich mirziyoyevning 2017-yil 17- noyabrdagi “o'zbek milliy maqom san'atini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari tog'risida”gi qarorlari[footnoteref:2] esa san'atimiz tarixida …

3 / 32

bo'lgan mehrlarini tobora oshirib borish va ularni kashf qilish bugungi kunning dolzarb masalalaridandir. ustoz san'atkorlarning ijod yo'llarini, ularning ijro usullarini bugungi kun iste'dodli yoshlariga muntazam ravishda o'rgatib borish ayni vaqtda barakali ijod qilib kelayotgan ustoz san'atkorlarning oldida turgan muhim vazifalardan biridir. maqom kuy va ashulalari inson qalbiga kirib borar ekan, uni tinglaganimizda jonga, tanimizga huzur bag'ishlaydi, estetik zavq bag'ishlaydi, ayniqsa milliy cholg'u sozlari, doira, nay, g'ijjak, chang, qonun, ud, afg'on rubobi, qashqar rubobi, tanbur, sato, dutor, soz, qo'shnay, surnay, va boshqa sozlar uyg'unligida shashmaqomning buzruk maqomiga kirgan “mushkilot” (cholg'u qismi)ga “nasrulloyi” kuyini tinglar ekansiz, o'zingizni butunlay boshqa olamga kirib qolganday, o'tmish tarix sahifalari ko'z o'ngingizdan birma-bir o'ta boshlaydi. o'zingizni esa ancha yoshargandek, yengil his qila boshlaysiz. o'zbek kuy va ashulalarining shunchalik boy ohanglarga ega ekanidan mag'rurlanasiz va tasannolar aytasiz. eski manbalarda yozilishicha, maqom san'atidan tibbiyot ilmining dahosi abu ali ibn sino unumli foydalanib, o'sha darvlarda bemorlarni musiqa va ashulalar bilan …

4 / 32

i ta'bir joiz bo'lsa, olti azim daryoga qiyoslash mumkin. bu daryolar asrlar davomida jahon madaniyat ummoniga quyilib, uni har tomonlama to'ldirib, boyitib kelmoqda. shununig uchun ham bu muazzam musiqiy durdona yunesko tomonidan jahon madaniy merosi ro'yxatiga kiritilgani chuqur ma'no va ahamiyatga ega deb o'ylayman. shu o'rinda biz o'zligimizni anglasak, o'tmish tariximizni, madaniyatimizni va san'atimizni chuqur o'rganmoqchi bo'lsak, muhtaram prezidentimiz shavkat mirziyoyevning quyidagi gaplarini dasturulamal qilmog'imiz darkor. - agar biz asl, haqiqiy san'atni bilmoqchi, o'rganmoqchi bo'lsak, avvalo, mumtoz maqom san'atini bilishimiz, o'rganishimiz kerak. - agar biz san'atni, madaniyatni ko'tarmoqchi bo'lsak, avvalo, mumtoz maqom san'atini ko'tarishimiz kerak. - maqom ohanglari, maqom ruhi va falsafasi har bir inson qalbidan, avvalo, unib-o'sib kelayotgan yosh avlodlarimizning ongi va yuragidan chuqur joy olishi uchun bor imkoniyatlarimizni safarbar etishimiz zarur. shunisi quvonarliki, bugungi kunda maqom san'atini chuqur egallab, uni tarannum etib kelayotgan ko'plab yosh, iste'dodli san'atkorlarni ko'rib, ko'zingiz quvonadi kishini. san'atning boshqa janrlari opera, vokal, raqs, cholg'u …

5 / 32

uchun ham bu xalqlarning olqishlariga sazovor bo'lgan. u har bir millat vakilining tilida qo'shiq kuylash uchun eng, avvalo, shu millatni tilini, ijro yo'llarini chuqur o'rgangan. keyin ko'p mashaqqatli mehnat va izlanishlardan so'ng kuylagan. yana uning yutuqlaridan biri, cholg'uchilarning ko'pligi, rang-barangligiga katta e'tibor qaratgan. shuning uchun bugungi kunda botir zokirov yaratgan qo'shiqlarni ijro qilib kelayotgan iste'dodli yoshlar bor, lekin ozchilikni tashkil qiladi. bizningcha, bugungi kunda san'atga yangi kirib kelayotgan va estrada san'atidagi ayrim ijrolarni tinglaganda, qo'shiqlarga jo'rnovoz bo'layotgan cholg'u sozlarining yetarli darajada bo'lmayotganligi hamda ijro mahoratining yetishmayotganligi uchun ham asar to'laqonli ijro etilmayotgandek tuyuladi. yana bir jihati, bugungi kunda yosh ijrochilar bilan kompozitorlar-bastakorlar, shoirlarning hamkorligi yetishmayotgandek. shuning uchun ham bu boradagi ijro etilayotgan ba'zi qo'shiqlaning umri qisqadek va aksincha ustoz san'atkorlar, bastakorlar: to'xtasin jalilov, komiljon jabborov, g'anijon toshmatov, nabi hasanov, muxtorjon murtazoyev, manas leviyev, solomon yudakov va boshqa ko'plab bastakorlar tomonidan yaratilgan asarlar mukammal darajada yozilganligi uchun ham umrboqiy asarlarni xalqimiz …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek xalq musiqa ijodining nazariy va amaliy tarixiy ahamiyati"

mavzu : o‘zbek xalq musiqa ijodining nazariy va amaliy tarixiy ahamiyati reja: 1. o’zbek xalq musiqasining o’ziga xos xususiyatlari. 2. ko’p asrlik an’anaviy musiqa ijodining serqatlamligi. 3. marosim, urf-odat, turli hodisa va tadbirlar bilan bevosita bog’langan, fol’klor, xalq ijodi 4. o’zaki an’anadagi professional musiqa yo’llari. 5. an`anaviy musiqa ijodining tarixiy ko’rinishlari. 6. mahalliy uslublar va ularning mohiyati o’zbek xalq musiqasi mahalliy uslublarining o’ziga xos xususiyatlari. biz avvalo san'at so'zining lug'aviy ma'nosini anglab olishimiz zarur. “san'at” so'zi arabcha so'zdan olingan bo'lib, “yaratish” degan ma'noni anglatadi. san'at so'zi ko'p qirrali so'z bo'lib, ko'plab san'at turlarini o'z ichiga oladi. masalan, kino, teatr, musiqa, tasviriy va amaliy san'at va bos...

This file contains 32 pages in DOCX format (239.4 KB). To download "o‘zbek xalq musiqa ijodining nazariy va amaliy tarixiy ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek xalq musiqa ijodining na… DOCX 32 pages Free download Telegram