ekonometrik modellar haqida

DOC 14 pages 597.0 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 597.0 KB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

ekonometrik modellarning axborot ta’minoti va ularga qo’yiladigan asosiy talablar reja: 2.1. iqtisodiy ma’lumotlar va ularni qayta ishlash 2.2. ekonometrikada qo’llaniladigan o’zgaruvchilar va ularning turlari 2.3. ekonometrik modellarni tuzishga va unda qatnashadigan ma’lumotlarga qo’yiladigan talablar asosiy tayanch iboralar 1. ekonometrika 2. korrelyatsiya 3. regressiya 4. ekonomika 5. metrika 6. trend 7. avtokorrelyatsiya 8. identifikatsiya 9. komponenta 10.usullar 11.qonuniyat 12.statistika 2.1. iqtisodiy ma’lumotlar va ularni qayta ishlash mavzuni boshlashdan avval ma’lumot so’zining ma’nosini tushunib olaylik. ma’lumot biror narsa haqidagi xabar. bu xabar statistik kuzatuvlar natijasida olinadi. agar biz iqtisodiy jarayonni kuzatayotgan bo’lsak, u holda olingan xabar yoki ma’lumot iqtisodiy ma’lumot bo’ladi, ya’ni iqtisodiy jarayonning qaysidir tomoni haqidagi ma’lumotni beradi. kuzatuv natijasida to’plangan iqtisodiy ma’lumotlar qayta ishlanadi va olingan natijalar iqtisodiy jarayonni tadqiq qilishda asos bo’lib xizmat qiladi. iqtisodiy ma'lumotlar statistik tabiatga ega bo’lib iqtisodiy jarayonlarni vaqt davomida o’zgarishini o’rganishda muqim aqamiyatga ega. chunki barcha iqtisodiy jarayonlar va hodisalar vaqt davomida o’zgaruvchan bo’ladi. …

2 / 14

bu modellar ishlab chiqarish tendensiyalari va qonuniyatlarini aniqlash uchun moslashgandir. hatto eng takomillashgan statistik model ham iqtisodiy hodisa va jarayonlarning butun aloqadorligini qamrab olishga qodir emas. shunga ko’ra, iqtisodiy taqlil va iqtisodiy-statistik modellashtirishni qo’llashda har doim noaniqlik elementlari mavjud bo’ladi. odatda, iqtisodiy-statistik modellashtirishni qo’llash samaradorligining asosiy shartlaridan biri uning real ko’rinish va jarayonga aynan mos kelishi hisoblanadi. iqtisodiy-statistik modelashtirishni noaniq bo’lishligining sabablari quyidagi hollarda sodir bo’lishi mumkin: 1. axborotli ( axborotning xatoligi, uning ko’rsatkichlari, omillar va ob'ektlar majmuining noaniqligi. 2. tarkibiy ( aniqlanmagan xilma-xilliklarning mavjudligi. 3. modelli ( ko’rsatkichlar va dalillar o’rtasida bog’lanish shakllaridan noto’g’ri foydalanish. iqtisodiy-statistik kuzatuvlar olib borilganda, texnik-iqtisodiy ko’rsatkichlar ko’rinishidagi, materiallar oqimidagi axborotlarga duch kelamiz. shu nuqtai nazardan, ishlab chiqarishga - kirish axborotini, chiqish axborotiga o’zgartirgich sifatida qaraladi. iqtisodiy ma’lumotlarni qayta ishlash. iqtisodiy ma’lumotlar bir necha turdagi statistik kuzatuvlar natijasida olinadi. statistik kuzatish deganda o’rganilayotgan hodisa va jarayonlar to’g’risidagi ma’lumotlarni ma’lum bir yagona ilmiy-tashkiliy dastur bo’yicha qayd …

3 / 14

lar. 2. boshlang’ich statistik ma’lumotlarni to’plash. ro’yxatdan o’tgan barcha tashkilot, korxona, tadbirkorlar topshiradigan statistik hisobotlar orqali to’planadi. 3. statistik organlar to’plagan ma’lumot. statistika organlari uy xo’jaligini o’rganish uchun maxsus tanlab kuzatishlar o’tkazishadi, aholi ro’yxati va boshqa maxsus kuzatishlar yordamida to’plangan ma’lumot. statistik kuzatish tashkil etilishiga qarab: statistik hisobot va maxsus uyushtirilgan statistik kuzatishlarga (tekshirishlarga) bo’linadi. statistik kuzatishning muhim qoidalaridan biri – kuzatish o’tkazishda to’plam birliklarini qamrab olish masalasidir. bu masala ham makon, ham zamon chegarasida to’g’ri hal etilishi maqsadga muvofiqdir. to’planayotgan ma’lumotlarning aniqligi, haqqoniyligi va ob’ektivligi haqida hech qanday shubha bo’lmasligi kerak. agarda qandaydir bir shubha tug’ilsa (uni hajmidan qat’iy nazar), to’plamga kiritilgan har bir ko’rsatkich mustaqil ekspertlar tomonidan tekshirib ko’rilgani ma’qul. bu erda gap nafaqat arifmetik hisob-kitob ustida ketmayapti, balki har bir birlikni ob’ektiv haqiqatni aks ettirishi ustida bormoqda. ma’lumotlarni to’plash yagona (hamma ob’ektlar bo’yicha) dastur va metodologiya bilan amalga oshirilishi shart, aks holda, ular keraksiz ma’lumotlarga aylanadi. o’rganilayotgan …

4 / 14

g’risidagi operativ ma’lumotdir. statistik svodkalash deganda to’plangan ma’lumotlarni ilmiy tekshirishdan ko’zlangan maqsad va vazifalar nuqtai-nazaridan qayta ishlash tushuniladi. statistik kuzatish ma’lumotlarni qayta ishlash va tahlil qilishning keng tarqalgan metodlaridan biri guruhlashdir. statistikada guruhlash deb to’plam birliklarini eng muhim belgilari bo’yicha bir xil guruh va guruhchalarga ajratib o’rganishga aytiladi. guruhlash metodi statistikada ko’p yillardan (xviii asr) beri qo’llanib kelinmoqda. bu metodni qo’llashdan maqsad, to’plam birliklarini qandaydir bo’laklarga bo’lish emas, balki faqat shu hodisaga xos xususiyatlarni ochib berish, undagi mavjud tendentsiya va qonuniyatni baholash, miqdor o’zgarishlardan sifat o’zgarishlarga, sifat o’zgarishlardan miqdor o’zgarishlarga o’tish jarayonlarini aniqlash va baholashdir. guruhlash metodi oldida o’rganilayotgan to’plam birliklarini tiplarga ajratish, hodisalar o’rtasidagi bog’lanishlarni va to’plam tuzilishini o’rganish vazifalari ham turadi. bu vazifalar guruhlashning uch (tipologik, analitik, tuzilmaviy) turidan foydalanish orqali hal qilinadi. masalan, aholining qaysi bir qismi mehnat resursi ekanligini aniqlash maqsadida ular quyidagi guruhlarga bo’lib o’rganiladi: 15 yoshgacha – ishga layoqatsiz kishilar 16 - 55 yosh …

5 / 14

hi guruhlash usulini quyidagi shartli raqamlar misolida ko’rib chiqamiz(2.1 – jadval). 2.1 – jadval savdo shaxobchasidagi tovarlarning narxi bo’yicha guruhlanishi t/r tovarlarning narxi bo’yicha guruhlari (ming so’m) tovarlar soni tovarning umumiy hajm (ming so’m) 1 2 3 4 1. 10 ming so’mgacha 15 93,0 2. 10-15 8 112,0 3. 15-20 13 200,0 4. 20-30 3 68,0 5. 30-50 9 378,0 6. 50-60 7 385,0 7. 60-70 3 180,0 8. 70-100 8 600,0 9. 100-200 22 2400,0 10. 200 va undan yuqori 12 3744,0 jami 100 8160,0 ko’rinib turibdiki, ushbu keltirilgan guruhlash ma’lumotlari etarli darajada yaqqol emas va umumiy qonuniyatni ifodalab bermayapti. bu erda faqat to’plam tuzilishini payqay olishimiz mumkin, xolos. tovarning umumiy hajmi va tovarlarning narhi bo’yicha guruhlar o’rtasidagi bog’lanish darajasini aniqlash maqsadida yuqoridagi o’nta guruhni 5 ta guruhga ajratib tegishli ko’rsatkichlarni hisoblaymiz (2.2 – jadval). ushbu usulda yangi guruhlar soni boshlang’ich guruhlarning tegishli oraliqlarini qo’yilgan maqsadga muvofiq yiriklashtirish yo’li …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ekonometrik modellar haqida"

ekonometrik modellarning axborot ta’minoti va ularga qo’yiladigan asosiy talablar reja: 2.1. iqtisodiy ma’lumotlar va ularni qayta ishlash 2.2. ekonometrikada qo’llaniladigan o’zgaruvchilar va ularning turlari 2.3. ekonometrik modellarni tuzishga va unda qatnashadigan ma’lumotlarga qo’yiladigan talablar asosiy tayanch iboralar 1. ekonometrika 2. korrelyatsiya 3. regressiya 4. ekonomika 5. metrika 6. trend 7. avtokorrelyatsiya 8. identifikatsiya 9. komponenta 10.usullar 11.qonuniyat 12.statistika 2.1. iqtisodiy ma’lumotlar va ularni qayta ishlash mavzuni boshlashdan avval ma’lumot so’zining ma’nosini tushunib olaylik. ma’lumot biror narsa haqidagi xabar. bu xabar statistik kuzatuvlar natijasida olinadi. agar biz iqtisodiy jarayonni kuzatayotgan bo’lsak, u holda olingan xabar yoki ma’lumot i...

This file contains 14 pages in DOC format (597.0 KB). To download "ekonometrik modellar haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: ekonometrik modellar haqida DOC 14 pages Free download Telegram