didaktika ta’lim nazariyasi

DOC 21 pages 267.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 267.0 KB

File type DOC

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

didaktika ta’lim nazariyasi sifatida, umumiy o‘rta ta’lim mazmuni mavzu rejasi: 1. ta’lim nazariyasi (didaktika) pedagogikaning tarkibiy qismi sifatida. 2. didaktikaning maqsad va vazifalari. 3. didaktik kategoriyalarning mazmun-mohiyati. tayanch tushunchalar: didaktika, o‘qitish, o‘qitish jarayoni, didaktikaning asosiy kategoriyalari, ta’lim paradigmalari, ta’lim qoninuyatlari, ta’lim mazmuni, kompetentsiya, davlat ta’lim standarti, o‘quv reja, o‘quv dasturi. didaktika pedagogikaning tarkibiy qismi sifatida. didaktika pedagogika nazariyasining nisbatan mustaqil qismi bo‘lib, unda o‘qitish jarayonining umumiy qonuniyatlari ochib beriladi. didaktikaning so‘zma-so‘z tarjimasi «ta’lim nazariyasi» ma’nosini anglatadi. didaktika «yunoncha» so‘zdan olingan bo‘lib, «didacticos» – o‘rgatish, o‘qitish ma’nosini bildiradi. didaktika – ta’lim jarayoni, mazmuni, qonuniyat va tamoyillari, shakl, metod va vositalarini ilmiy asoslab beruvchi ta’lim nazariyasi, pedagogikaning alohida sohasi. bu atamani nemis pedagogi v.ratke (1571-1635) fanga kiritgan, deb hisoblanadi. didaktika nomi ostida fanni nazariy va metodologik asoslarini tadqiq qiladigan ilmiy fanni tushundi. didaktikaning fundamental ilmiy asoslari ilk bor ya.a.komenskiy tomonidan ishlab chiqilgan. 1657-yilda u chex tilida «buyuk didaktika» asarini yozdi. didaktikani komenskiy …

2 / 21

javob izlaydi. didaktikaning obyekti – o‘sib kelayotgan avlodga ijtimoiy tajribalarni, milliy va umuminsoniy madaniyatni tarkib toptirishga yo‘naltirilgan faoliyatning asosiu turi hisoblangan ta’lim berishdir. didaktikaning predmeti sifatida o‘rgatish (o‘qituvchi faoliyati) va o‘rganish (o‘quvchilarning bilish faoliyati), ularning o‘zaro harakati aks etadi. o‘qitish jarayoni pedagogning o‘rgatuvchilik faoliyatini va o‘quvchilarning maxsus tashkil etilgan bilish faoliyatini o‘z ichiga oladi. shu o‘rinda bu jarayonlarning tahliliga e’tibor qarataylik. ta’limda o‘qituvchining boshqaruvchilik roli o‘z kasbining ijtimoiy asoslaridan kelib chiqib, ajdodlarining boy tajribasini, insoniyatning asrlar davomidagi bilish, mehnat, muloqot, umumiy aloqalar, estetik hamda axloqiy qarashlar jarayonida qo‘lga kiritgan yutuqlarni egallashni shart qilib qo‘yadi. bularning barchasi o‘qituvchining ta’limiy, tarbiyaviy, rivojlantiruvchi vazifalarini amalga oshirishida o‘z aksini topmog‘i lozim. ana shu asosdan kelib chiqib aytish mumkinki, ta’lim jarayonida o‘qituvchi o‘quvchilariga qo‘lga kiritilgan bilimlarni o‘rgatadi. o‘quv faoliyatida ularni ko‘nikma va malakalar bilan qurollantiradi. shu bilan bir paytda u o‘quvchilarda dunyoqarash va axloq normalarini hosil qiladi, qiziqish va qobiliyatlarni shaklantiradi, ularning bilish faolligini oshiradi. …

3 / 21

bu harakat bilishga doir vazifalarni hal qilishda ularga katta yordam beradi. didaktika va metodika mustahkam aloqa va o‘zaro bog‘liqlikda joylashadi. didaktika o‘qitishning umumiy qonuniyatlarini o‘rganadi. aniq bir predmetni o‘qtishning o‘ziga xos xususiyatlari xususiy metodikalarda ishlab chiqiladi. didaktikaning asosiy kategoriyalari. muayyan fanga xos bo‘lgan tushunchalarda insoniyat tomonidan ijtimoiy taraqqiyot jarayonida to‘plangan bilimlar aks etadi. didaktikaning asosiy kategoriyalari quyidagilardan iborat: o‘rgatish, o‘rganish, o‘qitish, ta’lim , bilim, ko‘nikma, malaka, kompetensiya, maqsad, mazmun, tashkil etish, shakl, metod, vosita, natija. o‘rgatish – o‘qitish maqsadini amalga oshirish bo‘yicha pedagogning tartiblangan faoliyati. o‘rganish – anglash, mashq qilish, va egallangan tajribalar asosida xulq-atvor va faoliyatning yangi shakllarini egallash jarayoni, oldin egallanganlari o‘zgaradi. o‘qitish – qo‘yilgan maqsadga erishishga yo‘naltirilgan pedagog bilan o‘quvchilarning tartiblangan o‘zaro harakati. ta’lim – o‘qitish jarayonida egallanadigan bilim, ko‘nikma, malakalar, kompetensiya va fikrlash usullari tizimi. bilim – ma’lum bir fanni nazariy o‘zlashtirishni aks ettiradigan inson g‘oyalari yig‘indisi; ko‘nikma – egallangan bilimlarning aniq xatti-harakatdagi ifodasi, o‘zlashtirilgan bilimlarni …

4 / 21

ayonining tashqi ifodasi, uning ichki mohiyati, mantig‘i, mazmuni uchun qobiq. metod – o‘qitishning maqsad va vazifalariga erishish (amalga oshirish) yo‘li. vosita – o‘quv jarayonining predmetli qo‘llab-quvvatlanishi, yangi materialni o‘zlashtirish jarayonida o‘qituvchi va talabalar tomonidan foydalaniladigan obyekt. natija – o‘quv jarayonining so‘nggi mahsuli, belgilangan maqsadlarning amalga oshganlik darajasi. zamonaviy ta’lim paradigmalari. paradigma (grekcha, paradeigma) so‘zining o‘zi keng ma’noda turmush va fikrlashining biror sohasining fundamental asoslarini aniqlab beruvchi o‘ziga xos tuzilishga ega nazariya deb izohlanadi. paradigma – aniq vaqt doirasida ilmiy jamoatchilikka muammolarni aniqlash va ularni hal etish modeli sifatida taqdim etiladigan barcha ilmiy yutuqlarga tegishli tadqiqot vazifalarini hal etish namunasi sifatida qabul qilingan nazariya. ta’limning yangi paradigmasining paydo bo‘lishi faqat ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar bilan bog‘liq bo‘lmasdan, u butun madaniy rivojlanish jarayonida yuzaga kelgan. uning shakllanishida insonparvarlik falsafasi va psixologiyasi asosiy o‘rin egallaydi. mazkur konsepsiyaning asosiy nuqtai nazari – har bir alohida inson hayotining o‘ziga xosligi, har bir shaxs noyob, individual, shartsiz qadriyat …

5 / 21

lar ham muhim hissa qo‘shishgan: yaqin zonadan rivojlanish va inson rivojlanishida birgalikdagi faoliyatni roli haqidagi ta’lim ot, shaxsning hayotiy faoliyatdagi vazifalari, fikriy soha, insonning reflektiv imkoniyatlarining rivojlanishi, o‘quv faoliyati jarayonida uning psixik rivojlanish qonuniyatlari haqidagi tadqiqotlar, shular jumlasidandir. zamonaviy pedagogik fanlardagi maqsadiga (ta’lim iy, tarbiyaviy), ta’limning bosh maqsadi – madaniyatga yondashuvga, o‘quv-tarbiya jarayoni doirasida hal etiladigan vazifalariga, pedagog va talabalar orasidagi o‘zarota‘siretish tavsifiga ko‘ra paradigmalar farqlanadi. ta’limning keng tarqalgan beshta paradigmasi mavjud: an’anaviy (bilimga yo‘naltirilgan paradigma); fenomenologik (insonparvarlik paradigmasi); ratsionalistik (bixevioristik, xulq-atvorga doir); texnokratik; ezoterik. an’anaviy (bilimga yo‘naltirilgan) paradigma. bilimga yo‘naltirilgan paradigmada ta’limning bosh maqsadi: «istalgan qiymatdagi bilim, bilim va yana bilimdir». shuning uchun ta’lim muassasasining roli insoniyat sivilizatsiyasi madaniy merosining ko‘proq mavjud unsurlari – ham individual, xuddi shunday ijtimoiy tartibni saqlab qoluvchi, individual rivojlanishga imkon beradigan zaruriy, xilma-xil, muhim bilim, ko‘nikma va malakalar, bundan tashqari ideal va qadriyatlarni uzatish va saqlashda namoyon bo‘ladi. shuning uchun o‘quv dasturlari mazmuni tayanch, …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "didaktika ta’lim nazariyasi"

didaktika ta’lim nazariyasi sifatida, umumiy o‘rta ta’lim mazmuni mavzu rejasi: 1. ta’lim nazariyasi (didaktika) pedagogikaning tarkibiy qismi sifatida. 2. didaktikaning maqsad va vazifalari. 3. didaktik kategoriyalarning mazmun-mohiyati. tayanch tushunchalar: didaktika, o‘qitish, o‘qitish jarayoni, didaktikaning asosiy kategoriyalari, ta’lim paradigmalari, ta’lim qoninuyatlari, ta’lim mazmuni, kompetentsiya, davlat ta’lim standarti, o‘quv reja, o‘quv dasturi. didaktika pedagogikaning tarkibiy qismi sifatida. didaktika pedagogika nazariyasining nisbatan mustaqil qismi bo‘lib, unda o‘qitish jarayonining umumiy qonuniyatlari ochib beriladi. didaktikaning so‘zma-so‘z tarjimasi «ta’lim nazariyasi» ma’nosini anglatadi. didaktika «yunoncha» so‘zdan olingan bo‘lib, «didacticos» – o‘rgatish, o‘qit...

This file contains 21 pages in DOC format (267.0 KB). To download "didaktika ta’lim nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: didaktika ta’lim nazariyasi DOC 21 pages Free download Telegram