dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar

DOC 16 pages 1.7 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type DOC

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar bajardi: amirqulov jamshid dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar reja: 1. «madaniyat» va «sivilizatsiya» tushunchalarining mohiyati va mazmuni. 2. sivilizatsiyaning tarixiy shakllari va hozirgi zamondagi xususiyatlari. 3. jahon sivilizatsiyasida o`zbekistonning to`tgan o`rni va istiqbollari. 4. madaniyat va sivilizatsiyaning asosiy tamoyillari, qonuniyat va xususiyatlarini bilish – ma’naviy kamolot manbai. insoniyatni o`rab to`rgan muxitning targ`ibiy qismi bo`lgan odamzodning yaratuvchilik qobiliyatini ko`z-ko`z qiladigan eng buyuk ne’matlar orasida madaniyat asosiy o`rinlardan birini egallaydi. unda odamzodning iktidori, saloxiyati va qobiliyati o`zligini namoyon qiladi. goxida olimlar, mutaxassislar o`rtasida «odamzod madaniyatni yaratishga kancha ko`p e’tibor qaratgan bo`lsa, madaniyat ham odamzodni shuncha ko`p tarbiyalagan», degan fikrlarni ham eshitish mumkin. keyingi yillarda madaniyat tushunchasi bilan birga, «sivilizatsiya» atamasi ham tez-tez eshitiladigan bo`lib qoldi. muayyan xalq, xudud yoki davlatning taraqqiyot bosqichlari, ularga xos madaniy rivojlanish to`g`risida gap ketganida, olim va mutaxassislar ana shu atamadan foydalanmokda. bu esa o`z-o`zidan «хush, madaniyat nima? sivilizatsiya-chi?» kabi savollarga …

2 / 16

allomalarning nomlari insoniyat tarixiga abadiy muxrlangan. hozirgacha insoniyat tarixini o`rganadigan mutaxassislar bu davrdagi yunoniston madaniyatini jahon sivilizatsiyasining beshiklaridan biri sifatida talqin etadilar. тaxminan ana shu davrda «avesto» kitobini yaratgan yurtdoshlarimiz madaniyati ham yo`qsak bo`lganini bugungi kunda ko`pgina mutaxassislar e’tirof etmogda. хuddi shunday madaniy taraqqiyotni yurtimiz tarixining vii-xii asrlarida yoki soxibkiron amir тemur xukmronlik qilgan davrda ham ko`zatish mumkin. madaniyat inson bilimlari, kunikma va tajribalarini, ma’naviy saloxiyatini hamda amaliy faoliyat jarayonida inson ideallarining ro`yobga chiqishi va shaxs sifatida kamol topish jarayonini o`zida aks ettiradi. madaniyat va sivilizatsiya tushunchalari o`zaro bog`liq bo`lsa-da, turlicha mazmun va xususiyatga egadir. ba’zi olimlar madaniyat, o`zining kelib chiqishiga ko`ra, sivilizatsiyaga nisbatan qadimiydir, u mohiyatan sivilizatsiyaning ruxi, jonidir, deb xisoblaydi. masalan, a. тoynbi «тarixning idrok qilinishi» asarida shunday fikrlarni bayon etadi. franso`z olimi r. aron ham shunga yaqin xulosaga keladi. uning fikricha, aynan madaniyat va sanoat soxasidagi tanazzul asta-sekin insoniyatni krizislar botkokiga botirishi, bu esa, umumbashariyatning kelajagini xavf …

3 / 16

etish imkoniga tula-tukis ega bo`lishi mumkin. · millatning tili. mutaxassislarning xisob-kitoblariga qaraganda, dunyoda 2000 dan ortikrok tillar mavjud. kichik laxjalarni qo`shib xisoblansa, bu ko`rsatkich yanada ortadi. тil millatning ruxi, unga mansub kishilarning bir-biriga va dunyoga aytadigan so`zi; millatning utmishi va merosini ifoda qilish, maqsad va istaqlarini bayon etish uslubidir. хatto millat ishlatayotgan so`zlarni tahlil qilib ham, shu millatning tarixiy takdiri va uning o`ziga xos xususiyatlari to`g`risida xulosa chigarish mumkin. · millatga mansub kishilarning ma’naviyati, axloqi va nafosati. jahon millatni ana shu jixatlar orqali taniydi, baholaydi. kishilar o`zaro munosabatga kirishayotganida ham millatning mentaliteti, axloqiy va ma’naviy xususiyatlarini xisobga oladi. biror kishi bilan munosabatga kirishilayotganida ana shu xususiyatlar xisobga olingani kabi, xalqaro munosabatlarning ham ma’naviyat bilan bog`liq yozilmagan qonunlari, aytilmaydigan qoidalari bor. goxida madaniyat deyilganida, aynan ana shunday aytilmaydigan va yozilmaydigan qonuniyatlar nazarda tutiladi. · urf-odatlar, an’analar. o`z urf-odat va an’analarga ega bo`lmagan millat yo`q. ma’naviy hayotning mana shu jixatlari orqali millatning …

4 / 16

asining hamjixat yashashi, birgalikda va yonma-yon faoliyati natijasida butunjahon madaniyati va sivilizatsiyasi shakllangan. shu bilan birga, muayyan xudud, davlat va mintakalarda ham bir kancha xalqlarning azal-azaldan yonma-yon yashab kelayotganligining guvohimiz. albatta, ular orasida tabiiy ravishda ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy aloqalar jarayoni boradi. bu jarayonlar, o`z navbatida, umuminsoniy va baynalmilal madaniy tamoyillar asosida amalga oshadi. madaniyatlarni bir-biriga yaqinlashtiradi, ular o`rtasidagi umumiy jixatlarning kamol topishiga olib keladi. ana shu umumiylik bilan aloxidalik, ya’ni butunjahon madaniyati va biror-bir xalqqa xos bo`lgan madaniyat o`rtasidagi muntazam aloqa ham insoniyat tarixi va taraqqiyoti uchun muxim xisoblanadi. bu soxada umumbashariyatga xos bo`lgan jixatlarni biz madaniyatdagi umuminsoniylik, millatning o`zigagina xos bo`lgan xususiyatlarni esa madaniyatning milliyligi deb ataymiz. aslida esa milliylik va umuminsoniylik bir butun madaniyatning ikki tomoni, bir-birini taqozo etuvchi jixatlardir. madaniyat ana shu ikki jixatning uzviy aloqasi va bir butunligi orqali namoyon bo`ladi. milliylik — madaniyatning joni, uning millat bilan bog`liq yashash usuli, millatning unda namoyon bo`ladigan …

5 / 16

to jahonga, ularning ijtimoiy- iqtisodiy va madaniy taraqqiyotining muayyan bosqichiga nisbatan ham qo`llanildi. «sivilizatsiya» lotincha «sivilius» so`zidan olingan bo`lib, aynan «fukarolikka oid» degan ma’noni anglatadi. mavjud ilmiy adabiyotlarda sivilizatsiyaga turlicha ta’riflar berilyapti: sivilizatsiya-madaniy-texnik taraqqiyotning yuqori bosqichi (bunda yozuvning kashf etilishi, texnik kashfiyotlar, sanoat inqilobi sivilizatsiyaning muxim belgisi sifatida talqin etiladi); sivilizatsiya — jamiyatning muayyan namunasi (bunda u formatsiya tushunchasi bilan aynanlashtiriladi); sivilizatsiya — insoniyatning yovvoyilik va vaxshiylikdan keyingi taraqqiyot davri. sivilizatsiya rivojlanishning muayyan bir bosqichida to`rgan xalq va mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va ma’naviy hayotidagi sifatiy o`ziga xosligidir. ayrim tadqiqotchilar sivilizatsiya asosini madaniyat, xalq, xudud bilan bog`lasalar, boshqalari dinni asos qilib oladilar. aslida esa ularning hammasi ham sivilizatsiyaning taraqqiyotida o`z o`rniga ega. ammo tarix taqozosi bilan muayyan xududda shakllangan sivilizatsiyaga gox tabiiy muxit, goxida ijtimoiy shart-sharoit ko`proqta’sir ko`rsatgan bo`lishi mumkin. masalan, bizning vatanimiz sivilizatsiyasida bu omillarning barchasi o`ziga xos ahamiyat kasb etganini ko`ramiz. shu bilan birga, yurtimizning ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy va sivilizatsiyalashgan …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar"

dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar bajardi: amirqulov jamshid dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar reja: 1. «madaniyat» va «sivilizatsiya» tushunchalarining mohiyati va mazmuni. 2. sivilizatsiyaning tarixiy shakllari va hozirgi zamondagi xususiyatlari. 3. jahon sivilizatsiyasida o`zbekistonning to`tgan o`rni va istiqbollari. 4. madaniyat va sivilizatsiyaning asosiy tamoyillari, qonuniyat va xususiyatlarini bilish – ma’naviy kamolot manbai. insoniyatni o`rab to`rgan muxitning targ`ibiy qismi bo`lgan odamzodning yaratuvchilik qobiliyatini ko`z-ko`z qiladigan eng buyuk ne’matlar orasida madaniyat asosiy o`rinlardan birini egallaydi. unda odamzodning iktidori, saloxiyati va qobiliyati o`zligini namoyon qiladi. goxida olimlar, mutaxassislar o`rtasida «odamzod madan...

This file contains 16 pages in DOC format (1.7 MB). To download "dunyo xalqlari madaniyatidagi umumiylik va farqlar", click the Telegram button on the left.

Tags: dunyo xalqlari madaniyatidagi u… DOC 16 pages Free download Telegram