kushon davlati

DOC 8 pages 2.7 MB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

kushon davlati. reja 1. kushonlar sulolasining siyosiy hokimiyatni egallashi. 2. kudjula kadfiz, vima kadfiz, kanishka davrida saltanat hududlarining kеngayishi, davlat qudratining kuchayishi. 3. kushonlar sulolasi davrida ijtimoiy-iqtisodiy hayot. 4. madaniy – ma’naviy hayot. diniy e’tiqodlar tayanch so‘zlar yuechji – kushon, strabon, pompey trog, katta yuechji, saraukalar, assianlar, guyshaun, kanishka, germey, kujula kadfiz, kushon shaharlari, dalvarzin, xolchayon, talibarzu. qadimgi xitoy manbalari baqtriyani yuyechji qabilalari bosib olganligi haqida ma’lumot beradi. mil. avv. ii asrning ikkinchi choragida (tadqiqotchilar bu sanani mil. avv. 172-161 yillar oralig‘ida deb belgilaydilar) yuyechjilar xunnlardan mag‘lubiyatga uchraganidan so‘ng o‘rta osiyoning shimoliy hududlarida ko‘chib yuradilar. bu qabilalar xitoy manbalarida “da-yuyechji” - ”buyuk” yoki “katta yuyechji” deb eslatiladi. chjan szyan ma’lumotlariga ko‘ra, yuyechjilar xunn qabilalaridan mag‘lubiyatga uchragach o‘rta osiyoning janubiga tomon harakat qilib, dahya (baqtriya)ni bosib oladilar va guyshuy (amudaryo)ning shimoliy tomonida joylashadilar. to‘ng‘ich xan uyi tarixida ham yuyechjilar guyshuy daryosining shimoliy tomonida o‘z poytaxtlariga asos solganliklari ta’kidlanadi. tadqiqotchilarning fikrlariga qaraganda, …

2 / 8

latning poytaxti amudaryodan shimol tomonda bo‘lib, janubiy chegarasi gibin atroflarida (kashmir yoki qandahor) edi. yuyechjilar bo‘ysundirgan hududlar xise, shaunmi, guyshuan, xyumi, dumi mulklaridan iborat bo‘lib ular xi-xou (yabg‘u) tomonidan boshqarilgan. 3. mil.avv. 125 yilgacha katta yuyechji davlatining inqirozi va yuqorida eslatilgan mulklarning mustaqil bo‘lishi. kushon (guyshuan) yabg‘usi kiotszyukyu (kujula kadfiz) qolgan to‘rtta mulkni birlashtirib kushon davlatiga asos soldi./ mil. avv. i asrning oxiri-mil. i asrning boshlariga kelib guyshuan hokimi kiotszyukyu barcha mulklarni birlashtirib, qobuliston va qandarhorni zabt etadi. natijada bu davrga kelib kushon davlati o‘z ahamiyatiga ko‘ra antik davr xitoydagi xan davlati, parfiya podsholigi, rim saltanati bilan raqobatlasha oladigan qadimgi dunyoning eng qudratli va zabardast davlatlaridan biri sifatida tashkil topdi. xitoy manbalaridagi “guyshuan hokimi kiotszyukyu”, ilk kushon davriga oid topilma tangalarda aks ettirilgan “kushon podshosi kujula kadfiz”ga aynan mos tushadi. kushon podsholari ichida eng mashhuri kanishka hisoblanadi. uning hokimlik davrida kushonlar saltanati gullab-yashnashining yuqori cho‘qqisiga ko‘tariladi. kanishka davrida panjob, kashmir …

3 / 8

, dalvarzintepa, termiz, zartepa, kampirtepa kabi ko‘hna shaharlar shular jumlasidandir. kushon podsholigi ruhoniylar qo‘lidagi davlat bo‘lib, bu davlatda podsho hokimiyatni boshqarish bilan birga bosh qohin ham hisoblangan. podsholik satrapiyalarga bo‘lingan bo‘lib, ularning boshliqlari ma’lum ma’noda o‘zlarini mustaqil deb hisoblaganlar. kushon podsholigi quldorlik davlati hisoblansada, davlatda qishloq jamoalarining ahamiyati nihoyatda katta bo‘lgan. tadqiqotlar natijasida kushonlar davrida hunarmandchilikning turli sohalari, ichki va xalqaro aloqalar, madaniy hayot gurkirab rivojlanganligi aniqlangan. pul muomalasida asosan oltin va mis tangalardan foydalanilgan. qishloq xo‘jaligida dehqonchilik sun’iy sug‘orishga asoslangan bo‘lib, qishloq xo‘jalik ekinlarining juda ko‘p turlari tishtirilgan. kushonlar sulolasi yozma manbalar asosida va tangashunoslik tadqiqotlari orqali o‘rganilgan. kushonlar davrida chiqarilgan ilk tangalarning bir tomonida yunon–baqtriyaning so‘nggi podshosi germey tasviri, ikkinchi tomonida esa “kushonlar yabg‘usi kujula kadfiz” degan so‘zlar bor. demak, dastlab kushon hokimlari o‘z nomlarini “podsho”, “shoh” tushunchalari bilan bog‘lamaganlar. ammo, kushon davlati hududining kengayishi va siyosiy–harbiy ahamiyatining ortib borishi bilan birga tanga pullarda “shoh”, “shohlar shohi” atamasi …

4 / 8

ig‘iladigan soliq tartibi haqida ma’lumotlar bizgacha saqlanmagan bo‘lsa–da, bunday tartib mavjud bo‘lganligi aniq. kushon podsholigi ruhoniylar qo‘lidagi davlat bo‘lib bu davlatda podsho hokimiyatni boshqarish bilan birga bosh kohin ham hisoblangan. podsholik satrapiyalarga bo‘lingan bo‘lib, ularning noiblari podsho tomonidan tayinlangan. kushon podsholigi markazlashgan davlat hisoblanib, davlatda qishloq jamoalarining ahamiyati nihoyatda katta bo‘lgan. so‘nggi yillarda olib borilgan ko‘plab arxeologik tadqiqotlar kushon davri o‘rta osiyo xalqlarining moddiy madaniyatini o‘rganish bo‘yicha boy materiallar berib, keng imkoniyatlar yaratdi. ushbu tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, mil.avv. i ming yillikning oxiri–milodning dastlabki asrlari o‘rta osiyoda xo‘jalik va madaniy hayot darajasining ko‘tarilgan davri bo‘ldi. janubiy turkmaniston va xorazm, buxoro va samarqand, surxon vohasi, vaxsh, qashqadaryo va farg‘ona vodiysidan topilgan shu davrga oid arxeologik topilmalar sug‘orma dehqonchilikning anchagina rivojlanganligidan dalolat beradi. kushon davri shaharlari hunarmandchilik va savdo–sotiqning ham markazi edi. o‘rta osiyoning barcha hududlaridan juda ko‘p sonli hunarmandchilik buyumlari, sopolchilik xumdonlari, metalni qayta ishlashning izlari, zargarlik buyumlari, harbiy va xo‘jalik qurol–yarog‘lari …

5 / 8

urli diniy e’tiqodlarda bo‘lganlar. moddiy madaniyat buyumlarida ham ayrim farqlar kuzatiladi. shunga qaramasdan kushonlar davri madaniyatiga ko‘pgina umumiylik seziladi. ammo, butun kushon davlatida yagona madaniyat hukm surganligi haqida fikr aytib bo‘lmaydi. bu ulkan davlatning har bir viloyati qaysidir tomonlari bilan o‘ziga xos bo‘lgan madaniyatga ega bo‘lgan. avvalambor, shimoliy baqtriya (surxon vohasi) haqida so‘z yuritadigan bo‘lsak, bu viloyat kushon davlatining eng yirik viloyatlaridan biri bo‘lib, madaniyati yuksak darajada rivojlangan edi. ta’kidlash lozimki, o‘rta osiyoda buddizmning yoyilishi milodning birinchi asridan boshlab aynan baqtriya–toxariston hududlaridan boshlangan. hozirgi kunda bu hududlardan o‘ndan ziyod budda ibodatxonalari, yuzdan ortiq budda haykallari aniqlanib o‘rganilgan. ulardan eng mashhurlari termiz yaqinidagi qoratepa ibodatxonalari, zartepa va ayritom topilmalari, dalvarzintepa ibodatxonalari hisoblanadi. shimoliy baqtriyaning o‘ziga xos madaniyati me’morchilik sana’tida (binolar ustunlari va peshtoqlarining bezatilishi), shaharsozlik madaniyatida, kulolchilik va zargarlik buyumlarida ham o‘z aksini topadi. yozuv. antik davr shimoliy baqtriya yozuvlari turli–tuman bo‘lib, ular qisqa satrlarda sopol idishlarda, tangalarda va qadimgi inshootlar …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kushon davlati"

kushon davlati. reja 1. kushonlar sulolasining siyosiy hokimiyatni egallashi. 2. kudjula kadfiz, vima kadfiz, kanishka davrida saltanat hududlarining kеngayishi, davlat qudratining kuchayishi. 3. kushonlar sulolasi davrida ijtimoiy-iqtisodiy hayot. 4. madaniy – ma’naviy hayot. diniy e’tiqodlar tayanch so‘zlar yuechji – kushon, strabon, pompey trog, katta yuechji, saraukalar, assianlar, guyshaun, kanishka, germey, kujula kadfiz, kushon shaharlari, dalvarzin, xolchayon, talibarzu. qadimgi xitoy manbalari baqtriyani yuyechji qabilalari bosib olganligi haqida ma’lumot beradi. mil. avv. ii asrning ikkinchi choragida (tadqiqotchilar bu sanani mil. avv. 172-161 yillar oralig‘ida deb belgilaydilar) yuyechjilar xunnlardan mag‘lubiyatga uchraganidan so‘ng o‘rta osiyoning shimoliy hududlarida ko‘chib...

This file contains 8 pages in DOC format (2.7 MB). To download "kushon davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: kushon davlati DOC 8 pages Free download Telegram