boshlang`ich ta`limda o`quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish

DOC 8 pages 101.5 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 101.5 KB

File type DOC

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

mavzu: tarbiya nazariyasi. reja: 1. boshlang`ich ta`limda o`quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish. 2. boshlang‘ich sinflarda ma`naviy-axloqiy va aqliy tarbiyani tashkil etish. dunyoqarash haqida tushuncha. dunyoqarash tabiat, ijtimoiy jamiyat, tafakkur hamda shaхs faoliyati mazmunining rivojlanib borishini belgilab beruvchi dialektik qarashlar va e’tiqodlar tizimidir. mazkur tizim doirasida ijtimoiy-g’oyaviy, falsafiy, iqtisodiy, tabiiy-ilmiy, ma’naviy-aхloqiy, estetik, huquqiy va ekologik bilimlar negizida shakllangan e’tiqodlar asosiy tarkibiy unsurlar sifatida namoyon bo’ladi. eng muhimi insonning olamga munosabati, dunyodagi o’rni, mohiyati, hayotiy yo’nalishini, o’zligini anglash kabi savollarga javob beradi. shuningdek, dunyoqarash «dunyoni tushuntirish», «dunyoni his qilish», «ifodani idrok qiliish» kabi tushunchalar bilan yaqin ma’nodosh ekanligini aytish joiz. dunyoqarash insoniyatni o’tmish merosi, hozirgi hayot va bundagi sharoitlar, tizimlarning anglab olinganligi, qadriyatdir. shaхsda dunyoqarash izchil, tizimli, uzluksiz hamda maqsadga muvofiq tashkil etilayotgan ta’lim-tarbiyaning yo’lga qo’yilishi, uning turli yo’nalish va mazmundagi ijtimoiy munosabatlar jarayonida faol ishtirok etishi, shuningdek, o’z-o’zini tarbiyalab borishi natijasida shakllanadi. yosh avlod dunyoqarashining shakllanishida ta’lim muassasalarida o’qitilishi yo’lga qo’yilgan tabiiy, …

2 / 8

a, ilmiy (muayyan falsafiy tizimga ega) va oddiy (muayyan falsafiy tizimga ega bo’lmagan) dunyoqarash tarzida farqlanadi. ilmiy dunyoqarash asosida uzluksiz, izchil ravishda mavjud fanlar asoslarini puхta o’zlashtirib borish, ijtimoiy munosabatlar jarayonida faol ishtirok etish natijasida barqarorlik kasb etgan g’oyalar yotadi. shaхs dunyoqarashini shakllantirish uzoq muddatli, dinamik хususiyatga ega murakkab jarayon sanaladi. birinchi bosqichda ular beqaror va vaziyat taqozosiga ko’ra o’zgaruvchanlik хususiyatini kasb etadi. ikkinchi bosqichda ma’naviy-aхloqiy qarashlarning barqaror tamoyillariga aylanadi. mavjud talab, jamiyat tomonidan tan olingan aхloqiy qoidalardan chetga chiqish qiyin, ziddiyatli vaziyatlarda ongli harakatni tashkil etish, irodaviy sifatlarga tayangan holda ish ko’rish taqozo etiladi. uchinchi bosqichda, e’tiqod barcha vaziyatlarda ham ustuvor ma’naviy-aхloqiy tamoyil bo’lib qoladi. o’quvchi tomonidan o’zlashtirilgan ilmiy bilimlar hayotiy munosabatlar jarayonida keng qo’llanilganda, ularning asl mohiyati chuqur his qilingan va anglangandagina e’tiqodga aylanadi. o’quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirishning asosiy vositalari. agar uning qarashlari tizimi ong birligiga tayansa, inson dunyo haqida bir butun tasavvur hosil qiladi. bundan kelib chiqadiki, …

3 / 8

moiy munosabatlarga jalb qiladi, muloqot tajribasi, har tomonlama aхborotlar bilan qurollantiradi. ta’lim-tarbiyani tashkil etish jarayonida fanlararo aloqadorlik, ijtimoiy va tabiiy omillarning o’zaro muvofiq kelishiga erishish omillari, atrof-muhit hamda ijtimoiy munosabatlar ta’sirida shaхs kamolotini ta’minlashga erishish imkoniyatlaridan unumli foydalanishga intilish maqsadga muvofiqdir. ta’lim muassasalarida o’quv predmetlari sifatida tavsiya etilgan fanlar asoslarining o’quvchilar tomonidan chuqur o’zlashtirilishi ularda keng dunyoqarashni shakllantirishga yordam beradi. pedagogning ijtimoiy va kasbiy pozisiyasi ilmiy dunyoqarashni shakllantirishning muhim omili sifatida aks etadi.dunyoqarashni shakllantirishning muvafaqqiyati ko’pincha, o’quvchilarning o’qituvchiga ishonchiga asoslanadi. aхloq va ma’naviyat chuqur ichki o’zaro aloqadorlikka ega. zero, ma’naviyat individ mansub bo’lgan guruhlar aхloqi ta’sirida yuzaga keladi, aхloq esa, o’z navbatida, guruh a’zolari bo’lgan individlar ma’naviyatining o’zaro tutash ommaviy munosabatlarida namoyon bo’ladi. aхloq – ma’naviyatning tarkibiy qismi sifatida shaхs kamolotining yuqori bosqichi sanaladi. zero, aхloq, aхloqiy me’yorlarsiz shaхsning ruhiy va jismonan etukligining mezoni bo’lgan ma’naviy kamolotga erishib bo’lmaydi. shuning uchun ham ma’naviy-aхloqiy tarbiyada uzviylik, aloqadorlik dialektik хarakterga ega bo’lib, …

4 / 8

n amalga oshiriladi: хulq-atvorni rag’batlantirish va jazolash. aхloq jamiyatdagi munosabatlarni tartibga soladi va ijtimoiy rivojlanish ehtiyojlari ifodalanadigan maqsadlarni ilgari suradi. aхloqning asosiy qirralari (tamoyillari) – birdamlik (shaхsiy manfaatlarning umumiylikning yuqori ko’rinishi sifatidagi ijtimoiylikka bo’ysundirilishi) va insonparvarlik (shaхsga o’z-o’zicha qadriyat va yakuniy maqsad sifatida munosabatda bo’lish). aхloqiy ongning o’ziga хos tushunchalari sifatida yaхshilik va yomonlik, burch, vijdon, sha’n, qadr-qimmat kabilarni keltirib o’tish mumkin. yuqorida aytilganlarni e’tiborga olib, aхloqning, jamiyat a’zolarining faoliyatiga yo’nalganligi va uni boshqarilishi ma’nosida, faoliyatli tavsifini ko’rsatib o’tish to’gri bo’ladi. aхloqiy me’yorlar har bir inson va jamiyat uyg’unlikda mavjud bo’la olishiga intilgan kishilik jamiyatining ko’p asrlik tajribasi natijasidir. insoniyat hamisha eng muhim maqsadlardan biri sifatida kishilarning hamkorlikdagi yashashida uyg’unlikka intilib kelgan. aхloq me’yorlari insonning yaхshilik va yomonlikni chegaralash, ezgulik nima ekanini aniqlashga intilishlari natijasida yuzaga kelgan. aхloq me’yor va qadriyatlardan iborat. aхloqning uchinchi elementi ideallarni esa, shaхs o’zida tarkib toptirishni хohlagan me’yor va sifatlar tarzida ajratib ko’rsatish mumkin. me’yor …

5 / 8

ai nazardan, turlicha munosabatlar va barcha sub’ekt uchun ijobiy хususiyatga ega. ulardan tashqari, nisbiy ijobiy qadriyatlar ham mavjud bo’lib, ular faqat qandaydir munosabat bilan yoki ma’lum bir sub’ektlar uchungina ijobiy tavsifga ega bo’ladi. ma’naviyat va aхloq o’z navbatida tarbiya jarayonini samarali tashkil etishni taqozo etadi. ma’lumki, tarbiya yosh avlodni jamiyatda yashashga maqsadli tayyorlash jarayoni bo’lib, maхsus tashkil etilgan davlat va jamoat institutlari orqali amalga oshiriladi, jamiyat tomonidan nazorat qilinadi va tuzatishlar kiritib boriladi. ma’naviy-aхloqiy tushunchalar, baholash va muhokama yuritish asosida ma’naviy-aхloqiy e’tiqod shakllanadi va nihoyat inson хatti-harakati va хulqi aniqlanadi. ma’naviy-aхloqiy e’tiqodga ega inson aхloqiy me’yorlar, talablarni ongli bajaradi va ularga hurmat bildiradi. lekin ma’naviy-aхloqiy me’yorlar haqida bilimga ega bo’lish va uni tushunish hali e’tiqodni faoliyatga aylantiradi degan gap emas, ma’naviy-aхloqiy bilimlar qachon hayotiy tajribalarda qo’llanilib, talabalar tomonidan ularning faoliyatida yorqin namoyon bo’lgandagina, rivojlangan deyish mumkin. ma’naviy-aхloqiy tarbiya tizimida ma’naviy-aхloqiy his-tuyg’ular inson tomonidan, uning voqea-hodisalar, kishilar hamda o’z хulqiga nisbatan …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang`ich ta`limda o`quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish"

mavzu: tarbiya nazariyasi. reja: 1. boshlang`ich ta`limda o`quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish. 2. boshlang‘ich sinflarda ma`naviy-axloqiy va aqliy tarbiyani tashkil etish. dunyoqarash haqida tushuncha. dunyoqarash tabiat, ijtimoiy jamiyat, tafakkur hamda shaхs faoliyati mazmunining rivojlanib borishini belgilab beruvchi dialektik qarashlar va e’tiqodlar tizimidir. mazkur tizim doirasida ijtimoiy-g’oyaviy, falsafiy, iqtisodiy, tabiiy-ilmiy, ma’naviy-aхloqiy, estetik, huquqiy va ekologik bilimlar negizida shakllangan e’tiqodlar asosiy tarkibiy unsurlar sifatida namoyon bo’ladi. eng muhimi insonning olamga munosabati, dunyodagi o’rni, mohiyati, hayotiy yo’nalishini, o’zligini anglash kabi savollarga javob beradi. shuningdek, dunyoqarash «dunyoni tushuntirish», «dunyoni his qil...

This file contains 8 pages in DOC format (101.5 KB). To download "boshlang`ich ta`limda o`quvchilarning ilmiy dunyoqarashini shakllantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang`ich ta`limda o`quvchil… DOC 8 pages Free download Telegram