islom dini asosiy manbalari

DOC 10 pages 74.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 74.0 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

8-mavzu. islom dinining asosiy manbalari reja 1. qur’oni karimning nozil bo’lish tarixi. 2. qur’oni karimning jamlanishi. 3. hadis va uning turlari. 4. hadisshunoslikilmi-mashxurmuxaddislar. tayanch boralar: qurʼon, sura, oyat, qurʼonshunoslik, sahih, sunan, musnad, buyuk muhaddislar. 1. qur’oni karimning nozil bo’lish tarixi. qur’oni karim–alloh tarafidan 23 yilga yaqin muddat mobaynida muhammad (cab) paygambarimizga oyatma-oyat, sura-sura tarzida nozilqilingan ilohiy (sakral) kitobdir. bu kitob islomdinining muqaddas manbasi hisoblanadi. islom ilohiyot maktablaridan biri ahli sunna valjamoa ta’limotiga kura, qur’on alloh taoloning suzi va uning azaliy ilmidir. muqaddasyozuv kup nomlaridan biri bulgan «qur’on» suzi – arabcha «qara’a» (uqimoq) fe’lidan olingan. boshqa fikrga binoan, usuryoniy tilidagi «kerain» – «muqaddasyozuv» ma’nosini bildiruvchi suzdan olingan. qur’on suralardan iborat. sura qur’ondan bir bulak bulib, eng kami uchta yoki undan ortiq oyatlarni uz ichiga oladi. qur’onda jami 114 ta sura mavjud. oyatlar soni esa, qur’on mantlarini taqsimlashning turli yullariga kura, 6204 ta, 6232 ta, hatto 6666 tagacha belgilangan. bu harxillik qur’on …

2 / 10

y suralar» deb nom berganlar. 2. ikkinchi makka davri (616-619 yillar). bu suralar muhammad paygambarimiz (sab) va ularning izdoshlari doimiy ta’qib ostida yashagan va kupchiligi habashistonga kuchib ketgan vaqtda uqilgan. bu suralarda allohning «rahmon» sifatida kup tilga olinganligi sababli evropa olimlari ularni «rahmon suralari» deb ataganlar. 3. uchinchi makka davri (619 yil boshlaridan – 622 yil sentyabrigacha). bu davrda ham muhammad paygambar va uning izdoshlari ta’qib ostida yashaganlar, maxfiy ravishda, kupincha shahardan tashqarida ibodatga tuplanganlar. bu davr suralarida paygambarlar haqidagi asotir-hikoyatlarga keng urin berilganligi sababli, evropalik olimlar bularga «paygambarlik suralari» deb nom berganlar. 4. tarixiy voqealarni aniqroq aks ettirishini e’tiborga olgan holda madinada tushirilgan 24 ta suraning nozil bulish davrini quyidagi besh bosqichga ajratish mumkin: a. i davr (622 yil oktyabridan 624 yilgacha). muhammad paygambar madinaga kuchib utganlaridan sung to makkaliklar bilan birinchi yirik tuqnashuv – badr jangigacha uqilgan 4 sura bu davrga kiradi. b. ii davr (624 yil martidan …

3 / 10

shiddatli janglar (uyqorida eslatilgan ridda voqealari) bulib utdi. ushbu janglarda qur’onni tuliq yod olgan muqri’lar (qorilar) kuplab shahid buldilar. shunda bulajak xalifa umar ibn al-xattob (634-644) abu bakrga: «barcha qorilar shu zaylda ulib ketaversa, qur’on nuqsonli bulib qolishi mumkin, shu sababli uni jamlab kitob holiga keltirish zarur», - degan maslahatini beradi. avvaliga abu bakr ikkilanib turadi, chunki bu ish paygambar hayotlik paytlarida qilinmagan edi. bu hol bid’at deb qabul qilinishi mumkin edi. keyinroq abu bakr ham qur’onni kitob shakliga keltirib quyish zarurligini anglab etdi va zayd ibn sobit ismli sahobani chaqirib bu ishni unga topshiradi. shunday qilib, zayd va boshqa qorilar mashaqqatli urinishlardan keyin qur’onni kiyik terisidan bulgan sahifalarga yozib chiqdilar va bog’lab abu bakrning uyida saqlab quydilar. bu jamlanma keyinchalik «as-suhuf al-bakriya» – «abu bakr sahifalari» deb nomlandi. abu bakr olamdan utgandan keyin jamlanma umar ibn al-xattob uyiga, u olamdan utgandan sung, uning qizi – paygambar ayoli hafsada qoldi. …

4 / 10

agi arab yozuvi nomukammal bulib, ularni qur’onni tuliq yod biluvchi usta qorilargina uqiy olar edilar. hammaga faqat qur’onning shu nusxasidan kuchirishga buyruq beradilar. saqlangan ilk nusxalar hijoziy va kufiy xatlarida kuchirilgan. mutaxassislarining fikricha, arab davlatining poytaxtini 749 yilda suriyadan iroqqa uzgartirilishi hijoziy xatining yuqolib ketishiga olib keldi. qur’on yozuvining hozirgi kurinishi faqat x asr kelib tuliq shakllangan. qur’onning shu kunimizgacha saqlanib qolgan nodir nusxalari arab yozuvi rivojining bebaho yodgorliklari hisoblanadi. arab tarixchilarining xabar berishlaricha, xalifa usmon(r.a) qur’onni mutolaa qilib utirganida fitnachi musulmonlar tomonidan uldirilgan. u kishining qoni qur’on sahifasiga tukilgan, degan naql xalq orasida keng tarqalgan. bundan kufadagi kitob savdogarlari foydalanib, kup nusxada «qonli» qur’on nusxalari tayyorlab sotganlar. hozirgi paytda jahon muzey va kutubxonalarida bunday nusxalar saqlanadi. ulardan biri toshkent shahrida uzbekiston musulmonlar idorasida saqlanadi. unda ham qon izlari bulib, shu nusxa aynan xalifa usmonga tegishli degan fikrlar mavjud. mazkur qur’on 353 varaqdan iborat bulib, varaqlar ulchami 68x53 sm., matn …

5 / 10

u bakr qaffol shoshiy merosxurlaridan xuja ahror quliga utgan bulishi mumkin. xuja ahror va uning avlodlari bu nusxadan zamonalarining boshqa sufiy tariqatlari shayxlari bilan bulgan raqobat kurashida unumli foydalanganlar. bu nusxa vositasida ular uzlarining islom sarchashmalariga yaqinroq ekanliklarini isbotlamoqchi bulganlar. chunonchi, ishqiya tariqati shayxlari ahroriy naqshbandiylarga qarshi qur’onning uz qadimiy nusxalariga – katta langar qur’oniga ega bulganlar. ikkinchi bir rivoyatda esa, xuja ahror muridlaridan biri makkadan haj qilib qaytayotganida istambulga kiradi va sultonni ogir hastalikdan davolaydi. sulton minnatdorchilik bildirib, unga qur’onni hadya qiladi. kupchilik arabshunos olimlarning fikricha, bu qur’on amir temur (1370-1405) tomonidan basradan kuplab qulyozma kitoblar va boshqa uljalar bilan birga samarqandga keltirilgan va temurning mashhur kutubxonasiga quydirilgan. temuriylar davridagi (1405-1506) uzaro kelishmovchiliklarda temur kutubxonasi yondirilib uyborilgan. tasodifan shu nusxa omon qolgan. bu fikr haqiqatdan uzoqroq. chunki amir temurning kutubxonasi haqidagi farazlar hali isbotlangani yuq. ikkinchi tarafdan, amir temur zamonida boshqa bir qur’on nusxasi hukmdorlar diqqat-e’tibori markazida edi. bu …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini asosiy manbalari"

8-mavzu. islom dinining asosiy manbalari reja 1. qur’oni karimning nozil bo’lish tarixi. 2. qur’oni karimning jamlanishi. 3. hadis va uning turlari. 4. hadisshunoslikilmi-mashxurmuxaddislar. tayanch boralar: qurʼon, sura, oyat, qurʼonshunoslik, sahih, sunan, musnad, buyuk muhaddislar. 1. qur’oni karimning nozil bo’lish tarixi. qur’oni karim–alloh tarafidan 23 yilga yaqin muddat mobaynida muhammad (cab) paygambarimizga oyatma-oyat, sura-sura tarzida nozilqilingan ilohiy (sakral) kitobdir. bu kitob islomdinining muqaddas manbasi hisoblanadi. islom ilohiyot maktablaridan biri ahli sunna valjamoa ta’limotiga kura, qur’on alloh taoloning suzi va uning azaliy ilmidir. muqaddasyozuv kup nomlaridan biri bulgan «qur’on» suzi – arabcha «qara’a» (uqimoq) fe’lidan olingan. boshqa fikrga binoan, usuryo...

This file contains 10 pages in DOC format (74.0 KB). To download "islom dini asosiy manbalari", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini asosiy manbalari DOC 10 pages Free download Telegram