gul

DOC 39 pages 413.0 KB Free download

39 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 413.0 KB

File type DOC

Pages 39

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 39

$6-sinf. botanikatc "6-sinf. botanika" 7-dars: gultc "7-mavzu\: gul" gul yopiq urug‘li o‘simliklarning jinsiy ko‘payish organi bo‘lib, shakli o‘zgargan novdadir. u gul o‘rni, gulqo‘rg‘on, changchi va urug‘chidan tashkil topgan. o‘simliklar qaysi sitematik birlikka mansubligiga qarab gullari xilma-xil bo‘ladi. 7.1. gul – o‘simliklarning generativ ko‘payish organitc "7.1. gul – o‘simliklarning generativ ko‘payish organi" o‘simliklarning guli novdasiga bandi bilan birikib turadi va unga gulband deyiladi. gulbandning yuqori qismida biroz kengaygan joy – gulo‘rni bor, unda gulning hamma qismlari joylashadi. gulbandi shakli va o‘lchami bilan bir-biridan farq qiladi. gul – quyidagi qismlardan tashkil topgan. gulqo‘rgon – gulkosacha va gultojdan tashkil topgan. gulo‘rni – gulning barcha a’zolari joylashgan qismi. gulkosacha – gulni tashqi tomondan o‘rab turadigan qavat. u gulkosachabarglardan tashkil topgan. gulkosacha yashil va boshqa ranglarda bo‘ladi. gultoj – guldagi gulkosachadan ichkarida joylashgan gulqo‘rg‘on qavati. u gultojbarglar yig‘indisidan iborat. gultoj turli rangda bo‘ladi. changchi – gulqo‘rg‘on ichida joylashgan muhim qismi. u ikki qismdan: changdon va …$

2 / 39

i birlashtirib turadi. uning ichi g‘ovak bo‘ladi. tumshuqcha – urug‘chining (ustunchaning) eng yuqori qismi – uchi. u changlarni ushlash uchun xizmat qiladi. gulqo‘rgon – gul ochilguncha changchi va urug‘chilarni o‘rab, tashqi ta’sirdan saqlab turadi. u oddiy yoki murakkab bo‘ladi. gulqo‘rg‘on bo‘laklarining rangi asosan bir xil bo‘lsa uni oddiy gulqo‘rg‘on deyiladi. oddiy gulqo‘rg‘on oddiy gulkosacha yoki gultojdan iborat bo‘ladi. lola, chuchmoma, gulsafsarning guli oddiy gulqo‘rg‘onli bo‘ladi. agar gulqo‘rg‘on gulkosacha va gultojdan tashkil topgan bo‘lsa murakkab gulqo‘rg‘on deyiladi. ko‘pchilik o‘simliklar (olma, g‘o‘za, olcha, nok)ning guli murakkab gulqo‘rg‘onli bo‘ladi. gulqo‘rg‘on bo‘laklari qo‘shilgan yoki qo‘shilmagan gullar ham bor. gulqo‘rg‘on bo‘laklari qo‘shilgan gullarga qo‘ypechak, karnaygul, marmarak kabilarning guli misol bo‘ladi. gulqo‘rg‘on bo‘laklari qo‘shilmagan gullarga o‘sma, g‘o‘za, olma, nok, lola, boychechak va boshqa o‘simliklarning gullari kiradi. tabiatda yana shunday gulli o‘simliklar borki, ular gulining gulqo‘rg‘oni yo‘qolib ketgan yoki tangachaga aylangan. bularga tol, terak, tut, yong‘oq kabilar kiradi. gullarning tuzilishi formulasi orqali beriladi. gullarning tuzilishi bilan tanishishni …

3 / 39

biri bir emas, balki ikki halqada joylashgan bo‘lsa, har qaysi halqadagi qism sonini ko‘rsatuvchi raqam yozilgandan keyin + (plus) ishorasi qo‘yiladi, so‘ngra keyingi halqadagi qismning soni yoziladi. misol uchun bir nechta o‘simlik gulining formulasi keltirildi. 1. jag‘-jag‘ (achambiti) gulining formulasi – gk 4gt 4ch 4+2u(2). izoh. gulkosachabarg va gultojbarglari 4 tadan, bir-biri bilan qo‘shilmagan, changchilar 6 ta bo‘lib, ikki halqada (birinchisida 4 tasi, ikkinchisida 2 tasi) o‘rnashgan, urug‘chi 1 ta, lekin u ikkita urug‘chibargning qo‘shilishidan hosil bo‘lgan. 2, olxo‘ri gulining formulasi – gk 5gt 5ch∞u1 izoh. gulkosachabargi va gultojbarglari 5 tadan, qo‘shilmagan, changchilari soni cheksiz, urug‘chisi esa 1 ta. 3. lola gulining formulasi – og 3+3ch 3+3u (3). izoh. oddiy gulqo‘rg‘on, gultoji 6 ta, ikki halqada (har bir halqada 3 tadan) o‘rnashgan, changchilari 6 ta, ikki halqada o‘rnashgan, urug‘chisi 1 ta, 3 ta urug‘chi bargning qo‘shilishidan hosil bo‘lgan. 4. sachratqi gulining formulasi – gk 0gt (5)ch (5)u (2). izoh. gulkosachabarglar …

4 / 39

mliklarning bitta tupida ham changchi, ham urug‘chi gul alohida-alohida joylashadi. bunday o‘simliklar bir uyli o‘simlik deyiladi. bir turdagi o‘simlikning changchili gullari bir tupda va urug‘chili gullari boshqa tupda bo‘lsa, bunday o‘simliklar ikki uyli o‘simlik deyiladi. masalan: tol, terak va gazanda. gullar to‘g‘ri va qiyshiq gullarga bo‘linadi. agar gulqo‘rg‘on ikkitadan ortiq teng bo‘lakka ajralsa, u to‘g‘ri gul deyiladi. masalan, olma, na’matak, behi va shaftoli guli. bordi-yu, gul faqat teng ikki bo‘lakka ajralsa yoki umuman teng bo‘lakka ajralmasa, u qiyshiq gul deyiladi. bunga gladiolus, nastarin, isfarak, rayhon, marmarak, kiyiko‘t, burchoq, loviya, beda va boshqalarning gullari kiradi. shuni ham aytish kerakki, ayrim gullar, masalan, g‘o‘za guli olma gulidan gulkosachasining tashqi tomonidagi yirik tishchali uchta bargchasi (ostgulkosachasi) bilan farq qiladi. shuningdek, g‘o‘zaning urug‘chisi o‘ziga xos tuzilgan. demak, gullar bir yoki ikki jinsli bo‘ladi. ayrim jinsli gullar o‘simlikda joylashishiga qarab, bir uyli va ikki uyli bo‘ladi. 7.3. to‘pgullartc "7.3. to‘pgullar" bitta umumiy bandda (gulpoyada) bir …

5 / 39

boshoq deb ataladi. karam, rediska, jag‘-jag‘, qashqarbeda va qurttananing gullari to‘pgul, gulpoyaga uzun bandi bilan birlashgan. buni oddiy shingil deyiladi. sabzi, ukrop, petrushka, shashir va bodiyon shoxlangan murakkab soyabonga ega. boshoqli o‘simliklarning ko‘pchiligi (bug‘doy, arpa, javdar va bug‘doyiq kabilar)da ikkita-uchta gul birlashib, oddiy boshoqcha hosil qiladi. bunday boshoqchalardan bir nechtasi umumiy gulpoyaga birikib, murakkab boshoq hosil qiladi. tok, sholi, qamish, nastarin, kelin supurgi, otquloq, rovoch kabi o‘simliklar murakkab shingil – ro‘vak hosil qiladi. yong‘oq, oqqayin va tolning changchili to‘pguli – kuchalasi boshoqqa ham o‘xshaydi. lekin asosiy gulpoyasining osilib turishi bilan ulardan farq qiladi. kungaboqar, kartoshkagul, shuvoq, bo‘tako‘z, sachratqi, ermon, karrak kabi o‘simliklarning guli asosan gulpoyasi uchidagi savatchada joylashgan. savatchalarning atrofi o‘rama bargchalar bilan o‘ralgan. bulardan tashqari, guli ko‘zga uncha tashlanmaydigan anjir o‘simligi gullari ham bor. 7.4. gullarning changlanishitc "7.4. gullarning changlanishi" changdonda yetilgan changlarning urug‘chi tumshuqchasiga tushishiga changlanish deyiladi. changlar asosan hasharotlar, shamol va boshqa yo‘llar bilan urug‘chi tumshuqchasiga kelib …

Want to read more?

Download all 39 pages for free via Telegram.

Download full file

About "gul"

6-sinf. botanikatc "6-sinf. botanika" 7-dars: gultc "7-mavzu\: gul" gul yopiq urug‘li o‘simliklarning jinsiy ko‘payish organi bo‘lib, shakli o‘zgargan novdadir. u gul o‘rni, gulqo‘rg‘on, changchi va urug‘chidan tashkil topgan. o‘simliklar qaysi sitematik birlikka mansubligiga qarab gullari xilma-xil bo‘ladi. 7.1. gul – o‘simliklarning generativ ko‘payish organitc "7.1. gul – o‘simliklarning generativ ko‘payish organi" o‘simliklarning guli novdasiga bandi bilan birikib turadi va unga gulband deyiladi. gulbandning yuqori qismida biroz kengaygan joy – gulo‘rni bor, unda gulning hamma qismlari joylashadi. gulbandi shakli va o‘lchami bilan bir-biridan farq qiladi. gul – quyidagi qismlardan tashkil topgan. gulqo‘rgon – gulkosacha va gultojdan tashkil topgan. gulo‘rni – gulning barcha a’zolari jo...

This file contains 39 pages in DOC format (413.0 KB). To download "gul", click the Telegram button on the left.

Tags: gul DOC 39 pages Free download Telegram