tuproq strukturasi

DOC 21 pages 477.5 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 477.5 KB

File type DOC

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

6- mavzu:tuproq strukturasi. tuprok strukturasining buzilishi va tiklash. reja: 1. tuproq strukturasi xaqida tushuncha, tuproq strukturasining turlari 2. strukturaning agronomik ahamiyati va strukturaning buzilish sabablari va tiklash. 3. tuproqning nam sig’imi va uning turlari. tuproqning suv o’tkazuvchanligi va suv ko’tarish qobiliyati. 4. tuproqning suv rejimi, uni boshqarish va yaxshilash tadbirlari 5.tuproq havosi va havo xossalari. 6. tuproqning havo rejimi va uni yaxshilash tadbirlari. struktura - tuproq unumdorligi va ekinlar hosildorligini belgilovchi muhim agronomik xossadir. tuproqning qator fizikaviy, fizik-mexanik xossalari, suv-havo, issiqlik va oziqa rejimi hamda tuproqda kechadigan mikrobiologik jarayonlar, uning strukturasi bilan bevosita bog’liq. tuproq paydo bo’lish jarayonlari natijasida tuproqdagi turli mexanik elementlar bir-biri bilan (asosan gumus va kalsiy ta’sirida) birikib har xil donador bo’lakchalar (uvoqchalar) hosil qiladi va unga s t r u k t u r a a g r ye g a t l a r i yoki bo’lakchalari deyiladi. tuproqning alohida agregatlar (bo’lakchalar) ga ajralib (bo’linib) …

2 / 21

singari mamlakatimiz va chet el mamlakatlari olimlari tomonidan batafsil o’rganilgan. turli tabiiy sharoitlarda hosil bo’ladigan tuproqlarning struktura agregatlari nafakat katta-kichikligi, balki shakli bilan ham farq qiladi. har bir tuproq tipi uchun o’ziga xos struktura xarakterli. strukturaning asosan: kubsimon, prizmasimon va plitasimon kabi uch xil shakli ajratiladi. agronomik nuqtai nazardan p.v.vershinin bo’yicha, tuproq strukturasi o’lchami (katta-kichikligi) ga ko’ra quyidagi gruppalarga: 1) >10 mm, kesakli struktura; 2) 10-0,25 mm gacha makrostruktura; 3) 0,25-0,01 mm gacha dag’al mikrostruktura; 4) 0,01 mm dan kichik nozik mikrostrukturaga bo’linadi. odatda tuproq strukturasi: 0,25-10 mm gacha bo’lgan m a k r o s t r u k t u r a va 0,25 mm dan kichik agregatlardan iborat m i k r o s t r u k t u r a g a ajratiladi. tadqiqotlardan ma’lumki, qumoq va soz mexanik tarkibli tuproqlarda optimal holidagi strukturaning bo’lishi uchun 0,25 mm dan katta agregatlar miqdori 70-80 foiz (jumladan, …

3 / 21

’idagi g’ovaklik, uning hajmiga nisbatan 50 foizga yaqin bo’lib, tuproqlarda eng qulay suv-havo xossalarini yaratadi. strukturadagi g’ovaklik qanchalik oz bo’lsa, tuproqda o’simliklar uchun foydali nam, havo shuncha kam va o’simliklarning o’sib, rivojlanishi uchun sharoit ham yomon bo’ladi. mexanik elementlar bir-biri bilan yopishib yoki mineral va organik moddalar o’zaro birikib, mikroagregatlar hosil qiladi. keyinchalik mikroagregatlar to’plamidan makroagregatlar yuzaga keladi. agronomik nuqtai nazardan qimmatli strukturalarning yuzaga kelishi tuproqning alohida agregatlar (bo’laklar)ga ajralishi hamda suvga chidamli agregatlarning hosil bo’lishi kabi jarayonlar bilan bog’liq. tuproqning to’la agregatlarga ajralib ketishi o’simliklar ildiz sistemasining rivojlanishi tufayli, shuningdek tuproqda yashaydigan jonivorlarning faoliyati va tuproqning davriy ravishda muzlab, namlanib turishi, yerning qurishi hamda uni ishlash natijasida ro’y beradi. o’simliklarning zich ildizlari tuproqning barcha bo’shliqlari (g’ovakliklari) bo’ylab kirib boradi va tuproqni alohida bo’laklarga ajratadi; mexanik elementlar va mikroagregatlarni mustahkamlaydi. o’simliklar qoldig’idan hosil bo’ladigan gumus tuproq strukturasining suvga chidamliligini oshiradi. tuproqdagi suvga chidamli agregatlarning hosil bo’lishida yomg’ir chuvalchanglarining roli ham …

4 / 21

h, kultivasiya, boronalash singarilar) ham rol o’ynaydi. bunda yerga ishlov berishning ijobiy va salbiy ta’siri bo’lishi mumkin. strukturaning hosil bo’lishi uchun yerga mexanik ishlov berish tuproqning maqbul namligida, ya’ni yetilgan davrida olib borilishi lozim. struktura hosil bo’lish namligi yengil qumoq tuproqlarda og’irligiga nisbatan 15 dan 18 foizgacha, soz tuproqlarda esa 34-38 foiz atrofidadir. tuproqdagi suvga chidamli strukturalarning hosil bo’lishida tuproq kolloidlari va singdirilgan kationlarning roli katta. gumin kislotalariga boy chirindi moddalari va gilli minerallardan montmorillonit, gidroslyudalarning o’zaro ta’siridan suvga chidamli, mustahkam struktura hosil bo’ladi. strukturaning yuzaga kelishiga tuproqdagi aerasiya sharoitlari ham ta’sir etadi. aerob sharoitda mikrobiologik jarayonlar kuchli kechadi va organik qoldiqlar tez parchalanib, gumin kislotalariga boy gumus moddalar hosil bo’ladi. bunday sharoitda mikroblar plazmasi ko’prok to’planib, suvga chidamli struktura hosil bo’lishda ishtirok etadi. agronomik nuqtai-nazardan mustahkam strukturalar, tuproqda hosil bo’ladigan suvda erimaydigan yoki qiyin eriydigan mineral moddalar (kalsiy karbonati, kalsiy fosfati, temir, alyuminiy oksidlari va boshqalar) ta’sirida xam ro’y …

5 / 21

$da kovakliklarning sifat ko’rsatkichlari bilan farqlanadi. strukturasiz tuproqlarda nozik ingichka kapillyarlar ko’p bo’lib, strukturali tuproqlarning makroagregatlari orasida va ular ichida yirik bo’shliqlar serob. struktura holatiga ko’ra tuproqlarning suv o’tkazuvchanligi keskin farq qiladi. suv ko’taruvchanligining tezligi va balandligi strukturasiz tuproqlarda yuqori bo’lganidan, nam tez bug’lanib ketadi. strukturali tuproqlarda esa aksincha nam uzoq saqlanadi. tuproq strukturasi havo almashinuvida ham muhim rol o’ynaydi. mikroagregatlar ( 250 mm) va yetarli nam bulmagan ( 1) - atmosfera yog’inlarining urtacha miqdori bug’lanishga nisbatan ko’p bo’ladigan urmon-o’tloq zonasi (podzol-botqoq va botqoq tuproqlar) va sernam subtropik viloyatlari tuprogiga xos. atmosfera yog’inlari bilan tuproq har yili sizot suvlarigacha namlanadi va qisman ana shu suvlarga qushiladi. tuproqning pastki qatlamiga singib o’tayotgan suv tuproqdagi turli birikmalar, jumladan oziq moddalarni o’zi bilan yuvib ketadi. shuning uchun ham bu xildagi suv rejimi yuviladigan tip deyiladi. (28a-rasm) hyperlink "\\\\cinema\\referat\\agroximiya va tuproqshunoslik\\тупрокшунослик 1 кисм\\atvamtянги китоблартайёрtuproqshunoslikanim21b.swf" 1. atmosfera yog’inlari 2. shox shabbalarda to’tib qolingan nam miqdori. …$

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq strukturasi"

6- mavzu:tuproq strukturasi. tuprok strukturasining buzilishi va tiklash. reja: 1. tuproq strukturasi xaqida tushuncha, tuproq strukturasining turlari 2. strukturaning agronomik ahamiyati va strukturaning buzilish sabablari va tiklash. 3. tuproqning nam sig’imi va uning turlari. tuproqning suv o’tkazuvchanligi va suv ko’tarish qobiliyati. 4. tuproqning suv rejimi, uni boshqarish va yaxshilash tadbirlari 5.tuproq havosi va havo xossalari. 6. tuproqning havo rejimi va uni yaxshilash tadbirlari. struktura - tuproq unumdorligi va ekinlar hosildorligini belgilovchi muhim agronomik xossadir. tuproqning qator fizikaviy, fizik-mexanik xossalari, suv-havo, issiqlik va oziqa rejimi hamda tuproqda kechadigan mikrobiologik jarayonlar, uning strukturasi bilan bevosita bog’liq. tuproq paydo bo’lish jara...

This file contains 21 pages in DOC format (477.5 KB). To download "tuproq strukturasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq strukturasi DOC 21 pages Free download Telegram