ijtimoiy pedagogika va pedagogik sotsiologiyada “me'yor” va “me'yordan og‘ish” tushunchasi

DOC 18 pages 196.5 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 196.5 KB

File type DOC

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

5-ma’ruza. ijtimoiy pedagogika va pedagogik sotsiologiyada “me'yor” va “me'yordan og‘ish” tushunchasi. deviant xulq - ijtimoiy-pedagogik muammo sifatida mavzu rejasi: 1. me'yor va me'yordan og‘ish: tushuncha va tavsif. 2. me'yordan og‘ish turlari. me'yordan og‘ishish tiplari. 3. me'yordan og‘ish nazariyalari. 4. deviatsiya va uning turlari. 5. o’smirlarning deviant xulq-atvori sabablari. 6. o’smirlarda deviant hulq-atvorning oldini olishga asosiy yondashuvlar. 7. deviatsiya kontseptsiyasida reabilitatsiya, profilaktika va korrektsiya masalalari. tayanch so’z va iboralar. anomal bolalar, iqtidorlilik, ijtimoiy me’yorlar, rivojlanishida og’ishlik bo’lgan bola, nogiron bola, deviant xulq, delikvent xulq, qarovsizlik 1. me'yor va me'yordan og‘ish: tushuncha va tavsif. rivojlanishning qaysi bosqichida bo’lishidan qat’iy nazar, qanday jamiyatda, u eng rivojlangan, farovon iqtisodiy rivojlangan mamlakat bo’ladimi, yoki rivojlanayotgan jamiyatmi, ularda o’zlariga alohida e’tibor talab etadigan insonlar bo’ladi. bunday insonlar biror-bir jihatdan jismoniy, psixik yoki ijtimoiy rivojlanishida nuqsoni mavjud insonlardir. bunday insonlar jamiyat va davlatda doimo alohida guruhga mansub bo’lib ajralib turadi. ularga doimo maxsus alohida munosabatda bo’lib kelingan. …

2 / 18

nilsa, yevropa mamlakatlarida “imkoniyati cheklangan insonlar” iborasi ko’p ishlatiladi. bugungi kunda imkoniyati cheklangan insonlarga munosabatda, eng avvalo sog’liq masalasi eng dolzarb masala hisoblanadi. chunki bunday insonlar soni dunyo miqyosida o’sib bormoqda. yuneskoning istiqbol bo’yicha ma’lumotlarida yaqin vaqtda jahon hamjamiyati bu ko’rsatkichni o’zgartira olmaydi. sog’lom muhit doimo insonlar ongida o’z chegarasiga ega bo’lib, chegaradan tashqi bo’lganlar “nome’yoriy”, “potologik” deb belgilanadi. amaliyotda inson anglagan yoki anglamagan holda o’zgalarni belgilariga muvofiq layoqatli yoki layoqatsiz deb baholaydi. me’yor tushunchasi tibbiyotda, psixologiya, pedagogik, sotsiologiya va boshqa fanlarda keng qo’llanilib kelinadi. bu tushunchaga aniq va yaxlit, yagona ta’rif berishga bo’lgan intilish muvaffaqiyatsizlik bilan yakunlangan. masalan, faqatgina tibbiyotda olimlar 200 ga yaqin ta’rif berganlar. “me’yor” tushunchasini ifodalab berishning murakkabligi shundaki, u nafaqat terminologik, balki mazmun, mohiyat jihatidan ham yagona ifodaga ega emas. masalan, axloqiy me’yorlar doimo bir xil, hamma uchun deb belgilana olmaydi. shu sababli ham ular birinchidan, milliy o’ziga xoslik, bundan tashqari vaqt o’tishi bilan qayta-qayta …

3 / 18

allik) shartli ravishda, o’rtacha statistik ko’rsatkich bo’yicha, real haqiqat tavsiflanadi, biroq unda mavjud holatlar ifodalanmaydi. tibbiyot, psixologiya, sotsiologiyada me’yorning o’z ko’rsatkichlari, parametrlari (o’lchami), tavsifnomalari mavjud. me’yorga muvofiq bo’lmagan holatlar barchasi boshqa so’z “me’yordan og’ishlik” deb yuritiladi. ijtimoiy pedagogikada “me’yor” va “me’yordan og’ishlik” tushunchalari juda muhimdir. ular bolaning ijtimoiy xulq-atvori rivojlanish jarayonini xarakterlash uchun qo’llaniladi. xulqiy og’ishlik negativ va pozitiv xarakterga ega bo’lishi mumkin. masalan, me’yordan xulqiy og’ishlik holati bola rivojlanishida ham aqliy norasolik va qobiliyatlilik bo’lib ifodalanishi mumkin. bola xulq-atvoridagi bunday negativ xulqiy og’ishlik jinoyatchilik, alkogolizm, giyohvandlik va boshqalar sifatida insonning (nafaqat insonning, balki jamiyatning) ijtimoiy shakllanishiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. xulq-atvoriga pozitiv og’ishlikka ijtimoiy ijodning barcha shakllari taalluqli bo’lib, ular: iqtisodiy tadbirkorlik, ilmiy va badiiy ijodkorlik va boshqalar, aksincha eski me’yorlar o’rniga almashuvchi ijtimoiy tizim rivojiga xizmat qiluvchi omil hisoblanadi. me’yordan og’ishganlik tiplari. me’yordan og’ishganlikni shartli ravishda to’rt guruhga bo’lish mumkin: jismoniy, psixik, pedagogik va ijtimoiy me’yordan og’ishlik. jismoniy me’yordan …

4 / 18

ba’zan tashqi vaziyat orqali yuzaga kelishi mumkin. masalan, og’ir ekologik vaziyat, oziq-ovqat, ichimlik suvining sifatsizligi, oilaning umumiy yashash sharoitining og’irlashishi va boshqalar. sog’ligi va o’sishida me’yordan og’ishlik bo’lgan insonlarning ko’pgina toifalari mavjud. 1980 yili jahon sog’liqni saqlash tashkiloti britaniyaning imkoniyati cheklangan shaxslar uchun uch bo’g’inli shkalasini qabul qildi. 1. xastalik – inson sog’lig’idagi har qandy yo’qotish, psixik yoki jismoniy funktsiya anatomik tuzilmasi elementlari, faoliyatdagi biror-bir qiyinchilikning aniqlanishidir. 2. cheklangan imkoniyat – inson uchun me’yordagidek hisoblanadigan har qanday cheklanish yoki o’z faoliyatining yo’qolishi (nuqsonning ko’pligi yoki asorati) yoki inson faoliyati doirasidagi har qanday cheklanishlar. 3. layoqatsizlik (nogironlik) – inson sog’lig’idagi nuqsonlar asorati yoki cheklangan imkoniyat, me’yoriy qaysidir rolning bajarilishiga to’siq bo’lgan, yosh ko’rsatkichlari, jinsiy yoki ijtimoiy omillardan kelib chiqadigan holat. g’arbiy davlatlarda “sog’lig’ida imkoniyati cheklangan shaxslar” tushunchasi qabul qilingan. o’zbekistonda ham bu tushuncha kiritilib, unga jismoniy va psixik kamchiligi bo’lgan bolalar taalluqlidir. bunday bolalarning sog’lig’idagi nuqsonlari ularning standartdagi ta’lim olishlarida to’siqlik …

5 / 18

nuqsonlilar ham kiradi. bu psixik og’ishlikning eng so’nggi shakli bo’lib, autizm (yunon tilidan, autos- o’zi) – psixikaning holati, muloqotga ehtiyoji yo’qligi, odamoviligi bilan xarakterlanadi va o’z-o’zini o’ldirish, suitsitga moyil bo’ladi. me’yordan psixik og’ishganlik bolalarning alohida guruhiga iqtidorlilar kiradi. bu bolaga muvaffaqiyatga erishishini ta’minlovchi, biron-bir faoliyatni bajarishda yutuqlarga erishuvida muhim bo’lgan bolalar iste’dodining o’ziga xos turlaridir. hozirgi davrda bolalardagi iste’dodni, ulardagi musiqaga, san’atga, tasviriy san’at, sport, aqliy qobiliyatlilarini ertaroq aniqlovchi ajoyib metodikalar ishlab chiqilgan. bu metodikalar bolalar qobiliyatlarini shakllashtirishga ham xizmat qiladi. pedagogik me’yordan og’ishlik. bu shunday tushunchaki, hozircha pedagogika va ijtimoiy pedagogikada juda kam qo’llaniladi. pedagogik me’yorda eng avvalo standartlar ko’zda tutiladi. ular ta’lim darajalarini belgilab beradi. ta’limni egallaganlik yoki egallay olmaganlikda me’yordan og’ish haqida fikr yuritish mumkin. pedagogik me’yor sifatida, mamlakatda qabul qilingan umumiy ta’lim standartlari hisoblanadi. bu standartlarga muvofiq ma’lum yoshdagi bola, shu davrga muvofiq darajadagi ta’limni o’zlashtirishi, o’rta ma’lumot (9-sinf)ni olishi va o’rta maxsus yoki kasb ta’limini …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ijtimoiy pedagogika va pedagogik sotsiologiyada “me'yor” va “me'yordan og‘ish” tushunchasi"

5-ma’ruza. ijtimoiy pedagogika va pedagogik sotsiologiyada “me'yor” va “me'yordan og‘ish” tushunchasi. deviant xulq - ijtimoiy-pedagogik muammo sifatida mavzu rejasi: 1. me'yor va me'yordan og‘ish: tushuncha va tavsif. 2. me'yordan og‘ish turlari. me'yordan og‘ishish tiplari. 3. me'yordan og‘ish nazariyalari. 4. deviatsiya va uning turlari. 5. o’smirlarning deviant xulq-atvori sabablari. 6. o’smirlarda deviant hulq-atvorning oldini olishga asosiy yondashuvlar. 7. deviatsiya kontseptsiyasida reabilitatsiya, profilaktika va korrektsiya masalalari. tayanch so’z va iboralar. anomal bolalar, iqtidorlilik, ijtimoiy me’yorlar, rivojlanishida og’ishlik bo’lgan bola, nogiron bola, deviant xulq, delikvent xulq, qarovsizlik 1. me'yor va me'yordan og‘ish: tushuncha va tavsif. rivojlanishning qaysi bos...

This file contains 18 pages in DOC format (196.5 KB). To download "ijtimoiy pedagogika va pedagogik sotsiologiyada “me'yor” va “me'yordan og‘ish” tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ijtimoiy pedagogika va pedagogi… DOC 18 pages Free download Telegram