boshlang‘ich sinflarda sintaksis va punktuatsiya elementlarini o‘rganish

DOC 9 pages 76.0 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 76.0 KB

File type DOC

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

4-mavzu: boshlang‘ich sinflarda sintaksis va punktuatsiya elementlarini o‘rganish reja: 1. gap ustida ishlash. 2. so’z birikmasi ustida ishlash. 3. gap bo’laklari ustida ishlash. 4. kichik yoshdagi o‘quvchilami punktuatsiya bilan tanishtirish. 5. boshlang‘ich sinf o`quvchilarini tinish belgilarining ishlatilishi bilan tanishtirish. tayanch so‘zlar: sintaksis, punktuatsiya, gonetika, orfografiya, morfologiya, leksika. kichik yoshdagi o‘quvchilami punktuatsiya bilan tanishtirish. boshlang`ich sinflarda sintaksis yuzasidan beriladigan bilimlar amaliy o`rganiladigan va nazariy o`rganiladigan bilimlarga bo'linadi. sintaksisga oid bilimlarni amaliy o'rganish savod o`rgatish davridayoq boshlanadi va 4-sinfda ham davom ettiriladi. boshlang'ich sinfda ,,gap", ,,darak gap", ,,so'roq gap", ,,buyruq gap", ,,his-hayajon gap", ,,sodda gap", ,,gap bo'laklari", ,,gapning uyiishiq boiaklari", ,,undalma gaplar" mavzulari nazariy o`rganiladi. bu mavzular yuzasidan turli mashqlar balariladi. boshlang`ich sinflarda ona tili darslarining muhim vazifalaridan biri fikrni ifodalashda gapdan ongli foydalanish ko'nikmasini shakl-lantirish hisoblanadi. morfologiya va leksika, fonetika va orfografiya sintaksis asosida o'zlashtirilgani uchun tilni o'rganishda gap ustida ishlash markaziy o'rin egallaydi. gap nutqning asosiy birligi bo'lib, boshlang'ich sinf …

2 / 9

a so'zlarning bog'lanishi ustida ishlash, gapning grammatik asosini, bosh va ikkinchi darajali bo'laklarning xususiyatlari, yoyiq va yig'iq gaplar ustida ishlash). 3. o'quvchilarning nutqida gapning maqsadga va ohangga ko'ra turlaridan foydalanish ko'nikmasini shakllantirish. 4. gapda so'zlarni aniq qo'llash ko'nikmasini o'stirish. 5. yozma nutqda gapni to'g'ri tuzib yozish (uni bosh harf bilan boshlash, finish belgilarini qo'yish) ko'nikmasini shakllantirish. ishning bu besh yo'nalishi bir-biriga o'zaro ta'sir etadi va gapning ayrim tomonlarini o'rganish maqsadidagina ularning har biri mustaqil muhokama qilinadi. gapni o'rganish va nutqda undan foydalanish ko'nikmasini shakljantirish o'quvchilarning aniq biiimlarini doimiy kengaytirib, boyitib borishga asoslanadi. o'quvchi qanday yangilikni bilsa, unda bu yangilik haqida xabar berish ehtiyoji tug'iladi. u o'z fikrini ifodalash uchun qulayroq shakl qidiradi. demak, aloqa qilish talabidan gapni mukammalroq egallash zaruriyati kelib chiqadi. ,,gap" mavzusi barcha sinflarda o'rganiladi. gapning belgilari haqidagi bilimlar chuqurlashtirib boriladi. o'quvchilar fikr ifodalovchi nutq birligi — gap haqidagi elementar tasavvurdan gapning bosh va ikkinchi darajali boiaklari, gapda …

3 / 9

i ajratish ko'nikmasi shakllanadi. gapni o'rganish me'yoriga qarab uning tarkibiy qismlari, xususan, so'z birikmasi haqidagi tasavvur aniqlanadi. boshlang'ich sinflarda o'rganiladigan sintaktik material kam bo'lsa ham, butun o'quv yili davomida, boshqa mavzuiarga singdirilgan holda gap ustida ishlab boriladi. dasturga ko'ra, 1-sinfda o'quvchilarga gap haqida elementar tushunchalar beriladi. gap tugallangan fikr bildirishi, gap so'zlardan tashkil topishi, uning oxiriga ma'lum tinish belgilari qo'yilishi haqida arnaliy ma'lumotlar beriladi. 2-sinfda esa o'quvchilar gap haqida nazariy tushunchalar oladilar. ular gapdan shu gap kim yoki nima haqida aytilganini va u haqda nima deyilganini bildirgan so'zni ajratishga o'rganadilar. aslida gapning grammatik asosi ustida ishlash mana shundan boshlanadi va bu bosh boiaklarni o'rganishga muqaddima bo'ladi. 3-sinf gap ustida ishlashda yangi bosqichdir. o'quvchilar gapni amaliy o'rganishdan tushuncha sifatida o'rganishga o'tadilar. ular gapning muhim belgjlarni bilib oladilar. bu bosqichda bosh va ikkinchi darajali bo'laklarning ta'rifi, ega va kesim atamalari kiritiladi. bu sinfda gapda so'zlarning bog'lanishiga katta e'tibor beriladi. o'quvchilar gapning asosi …

4 / 9

di, fikr, asosan, gapning grammatik asosi orqali ifodalanadi; ikkinchi darajali bo'laklar esa bosh bo'laklarni aniqlovchilik va to'ldiruvchilik vazifasini balaradi. ikkinchi darajali bo'laklarning mohiyatini ochish uchun o'quvchilar gapni tahlil qiladilar va ular qaysi gap bo'lagiga bog'lanib, uni izohlab kelayotganini aniqlaydilar. ikkinchi darajali bo'laklarning xususiyatlari gapni yoyish (yig'iq gapni yoyiq gapga aylantirish) оarayonida yaqqol ko'rinadi. masalan, o'quvchilar ,,qaldirg'ochlar uchib keldi" gapini yozadilar. fikrni to'liq ifodalash uchun gapga qayerga? va qachon? so'roqlariga javob bo'lgan so'zlarni qo'yish topshiriladi. o'quvchilar bu vazifani balarib, qaysi gap bo'lagi (ikkinchi darajali bo'lak) fikrni yana aniqroq ifodalaganiga ishonch hosil qiladilar. o'quvchilarda gapda so'zlarning bog'lanishini aniqlashko'nikmasini shakllantirish muhim sintaktik va nutqiy ko'nikmalar qatoriga kiradi. so'z birikmasi gap qismi sifatida ajratiladi va boshlang'ich sinflarda uning muhim belgilari idrok qilinadi. ,,so'z birikmasi" atamasi darsliklarga kiritilmagan, ta'rifi berilmaydi. ammo kichik yoshdagi o'quvchilar uning quyidagi muhim belgilarini amaliy bilib olishlari zarur: 1. so'z birikmasi mazmun va grammatik tomondan bog'langan ikki qism bo'ladi. masalan, ,,dunyo …

5 / 9

yoyishni talab qilishi aniqlanadi. masalan, ,,daraxtlar gullaydi"gapini tahlil qilish uchun berilgan ega va kesim (gapning asosi) ajratiladi. · daraxtlar qachon gullashini aytish uchun gapga qaysi so'zni qo'shish kerak? · qachon gullaydi? (bahorda gullaydi) · bu so'z gapning qaysi bo'lagi bo'ladi? (ikkinchi darajali bo'lak) · u gapning qaysi bo'lagiga bog'ianadi, ya'ni tobelanadi? (kesimga bog'lanadi) · gapga egani izohlaydigan yana bitta so'z qo'ying. qanday gap hosil bo'ldi? (mevali daraxtlar bahorda gullaydi). 2. so'zlari aralash berilgan gapni qayta tiklash. avval gapning asoslari (ega va kesim) tiklanadi (aniqlanadi), so'ng so'roqlar yordamida ikkinchi darajali bo'laklar (so'z birikmalari) ,,topiladi", tiklanadi. masalan, mashinada, teradi, terimchi, paxtani. — gap kirn haqida aytilgan? (terimchi haqida, kirn ? — terimchi) · u haqda nima deyilgan? (teradi. terimchi teradi — bosh bo'laklar). · so'roqlar yordamida so'z birikmasini toping. nimani? teradi (paxtani teradi), nimada? teradi (mashinada teradi). keyin gapda so'zlarning qulay tartibi aniqlanadi (terimchi paxtani mashinada teradi). gap ohanggi ustida ishlanadi. 3. …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang‘ich sinflarda sintaksis va punktuatsiya elementlarini o‘rganish"

4-mavzu: boshlang‘ich sinflarda sintaksis va punktuatsiya elementlarini o‘rganish reja: 1. gap ustida ishlash. 2. so’z birikmasi ustida ishlash. 3. gap bo’laklari ustida ishlash. 4. kichik yoshdagi o‘quvchilami punktuatsiya bilan tanishtirish. 5. boshlang‘ich sinf o`quvchilarini tinish belgilarining ishlatilishi bilan tanishtirish. tayanch so‘zlar: sintaksis, punktuatsiya, gonetika, orfografiya, morfologiya, leksika. kichik yoshdagi o‘quvchilami punktuatsiya bilan tanishtirish. boshlang`ich sinflarda sintaksis yuzasidan beriladigan bilimlar amaliy o`rganiladigan va nazariy o`rganiladigan bilimlarga bo'linadi. sintaksisga oid bilimlarni amaliy o'rganish savod o`rgatish davridayoq boshlanadi va 4-sinfda ham davom ettiriladi. boshlang'ich sinfda ,,gap", ,,darak gap", ,,so'roq gap", ,,buyruq g...

This file contains 9 pages in DOC format (76.0 KB). To download "boshlang‘ich sinflarda sintaksis va punktuatsiya elementlarini o‘rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang‘ich sinflarda sintaksi… DOC 9 pages Free download Telegram