boshlang‘ich sinflarda punktuatsiya elementlari va orfografiyani o‘rganish metodikasi

PPTX 41 pages 2.2 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.2 MB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

презентация powerpoint 6-mavzu: boshlang‘ich sinflarda punktuatsiya elementlari va orfografiyani o‘rganish metodikasi reja: boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini tinish belgilarining ishlatilishi bilan tanishtirish orfografiya o‘qitish metodikasi imlo qoidasi ustida ishlash metodikasi. imloga oid mashqlar. ma’lumki, punktuatsiya tinish belgilarining ishlatilishi haqidagi qoidalar yig'indisidir. punktuatsiya ham yozuv kabi kishilar orasidagi aloqaning muhim vositalaridan biri sanaladi. boshlang'ich sinflarda to'rtta tinish belgisi: gap oxirida nuqta, so'roq, undov belgisi hamda uyushiq bo'lakli, undalmali gaplarda vergulning ishlatilishi haqidagi qoidalar o'rgatiladi. boshlang'ich sinflarda o'rgatiladigan tinish belgilari kam bo'lishiga qaramay, o'qituvchi har bir sinfda tinish belgilari ustida muntazam ish olib borishi zarur. 1-sinf o'quvchilari savod o'rgatish davridayoq nuqta, so'roq va undov belgilari bilan amaliy tanishtiriladi. bolalar „alifbe” o'qimasalar ham, rasmga qarab gap tuzadilar. o'qituvchi ularga talaffuzda bir gap boshqasidan to'xtam (pauza) bilan ajratilishini, gapning oxirida ovoz pasayishini tushuntiradi. bolalar, o'qituvchi topshirig'iga ko'ra, 3—5 gapli kichik matnni gaplarga ajratadilar va ular o'rtasidagi to'xtam (pauza) qilish hikoya mazmunini yaxshi tushunishga yordam berishiga ishonch …

2 / 41

necha darsdan so'ng o'quvchilar gaplarni o'qiy boshlaydilar. ular nuqta pasaytirish, pauza qilishga belgi ekanini tushunadilar. kesma harflardan gap tuzishda albatta nuqtali kartochkalardan foydalaniladi. o'quvchilar gapni yozganda o'qituvchi nuqta qo'yishni eslatadi, ishni tekshiradi. gapning oxiriga nuqta qo'yilmasa, xato hisoblanadi. o'quvchilar o'qituvchi yordamida nima uchun nuqta qo'yish lozimligini tushuntiradilar. shunday yo'l bilan gapning oxiriga nuqta qo'yish ko'nikmasi shakllantiriladi. so'roq va undov belgilari bilan ham savod o'rgatish davridayoq tanishtiriladi. bolalar so'rash mazmunini bildirgan gaplarni o'qiydilar. o'quvchilar bunday gaplarni ohangga rioya qilgan holda, ya’ni gapning oxirida ovozni ko'tarish bilan o'qishga o'rgatiladi. gapning mazmuni va intonatsiyasi so'roq belgisini qo'yishni talab etadi. undov belgisini qo'yishni o'quvchilar gapning his-hayajon ifodalashi va alohida ohangda o'qilishi bilan bog'laydilar. o'quvchilar 2-sinfda „gap" bo'limi mavzularini o'rganish jarayonida nuqta, so'roq va undov belgisi haqida nazariy tushunchalar oladilar. 3-sinfda esa tinish belgilari haqidagi nazariy tushunchalar chuqurlashtiriladi. shu vaqtdan boshlab o'quvchilar gap oxiriga tinish belgilari sintaktik asosda qo'yilishini anglay boshlaydilar. „darak gap" mavzusini o'rganish …

3 / 41

tiladi. bu qoidalar orfografiyaning quyidagi tamoyillari asosida yaratiladi: text fonetik tamoyil text 3 morfologik tamoyil etimologik tamoyil tarixiy-an’anaviy tamoyil differensiatsiya tamoyili 1 2 4 5 fonetik tamoyil. bu tamoyilga ko‘ra so‘zlar va so‘z tarkibidagi affikslar qanday talaffuz qilinsa, xuddi o‘shanday yoziladi. 1) ong so‘ziga –la affiksini yoki son so‘ziga -a affiksini qo‘shish bilan yasalgan so‘zlar ongla yoki sona tarzida emas, angla, sana tarzida talaffuz qilinadi va shunday yoziladi; 2) oxiri a unlisi bilan tugagan so‘zlarga v yoki q undoshi bilan boshlanadigan affikslar qo‘shilganda, a unlisi o tarzida aytiladi va shunday yoziladi: tanlov (tanla+v), ishlovchi (ishla+ vchi), taroq (tara+q), qaynoq (qayna +q), sayroqi (sayra +qi) son+a=sana tanla+v=tanlov ong+la=angla morfologik tamoyil. bu tamoyilga ko‘ra so‘zlar va ularning tarkibiy qismlari talaffuz qilinishiga qarab emas, asliga muvofiq yoziladi 1) maktab, kitob, borib, kelib, yuzlab, kuylab, ozod, obod kabi so‘zlarning oxiridagi b va d undoshlari p va t tarzida aytilsa ham, asliga muvofiq b va …

4 / 41

ikasini belgilaydi. imloviy malaka maxsus nutq malakasidir. to'g'ri yozuv - maxsus nutq faoliyati; yozuv ham murakkab harakat bo'lib, uning asosida nutq yotadi. imloviy malaka nutq faoliyatining komponenti sifatida gapni sintaktik jihatdan to'g'ri tuzish, so'zni uslubiy aniq qo'llashni ham o'z ichiga oladi. etimologik (yoki grafik) tamoyil. bu tamoyilga ko‘ra, boshqa tillardan (masalan, arab, rus yoki rus tili orqali boshqa tillardan) kirgan so‘zlar o‘zi mansub bo‘lgantildagi shaklini o‘zbek imlosida ham saqlagan holda yoziladi. ocherk, tonna, kosmos, pochta kabi so‘zlarning urg‘uli bo‘g‘inidagi o unlisi o‘zbekcha o‘ tarzida aytilsa ham, rus tilidagi shakliga mos ravishda o yoziladi. samolyot, kometa, morfema, direktor, traktor kabi so‘zlarning urg‘usiz bo‘g‘inidagi o unlisi a yoki i tarzida aytilsa ham, rus tilidagi shakliga muvofiq ravishda o tarzida yoziladi. differensiatsiya tamoyili. bu tamoyilga ko‘ra, shakli yoki talaffuzi bir xil bo‘lgan so‘zlar yozuvda turli shartli belgilar vositasida (yoki ba’zan ma’noga ko‘ra) farqlanadi. masalan: urg‘u yordamida farqlash atlas-mato atlas-geografik atlas unlining qisqa yoki …

5 / 41

kabi sо‘zlarda orqa qator keng unlini ifodalash uchun yoziladi; 2) boks, poyezd, tonna, talon; agronom, mikrofon; direktor, termos kabi о‘zlashma sо‘zlardagi unlini ifodalash uchun yoziladi. 3. ii harfi: ish, iz, qil; xirmon, ilhom, ikki, ixtisos, shoyi, tulki; volida, piramida; bilan, biroq, sira, qishloq, chiroq kabi sо‘zlarda old qator tor unlini ifodalash uchun yoziladi; 2) о‘tin, о‘rik, bо‘lim kabi oldingi bо‘g‘inida о‘ unlisi keladigan sо‘zlarning keyingi bо‘g‘inida i aytiladi va yoziladi. 4. uu harfi: uy, kun; buzoq, buloq, buxoro; butun, uchuq, usul, yulduz; mafkura; kо‘zgu, uyqu; aluminiy, yubiley kabi sо‘zlarda orqa qator tor unlini ifodalash uchun yoziladi; 2) qovun, sovun, tovush, yovuz, qirg‘ovul, chirmovuq kabi so‘zlarning oldingi bо‘g‘inida o unlisi kelsa, keyingi yopiq bо‘g‘in boshidagi v undoshidan keyin u aytiladi va yoziladi. 5. о‘о‘ harfi о‘t, о‘q, о‘zbek, о‘simlik, dо‘ ppi; bо‘takо‘z, semizо‘t, gulkо‘rpa, noо‘rin kabi sо‘zlarda orqa qator о‘rta-keng unlini ifodalash uchun yoziladi. 6. ee harfi ekin, esla, evara, ekran, …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang‘ich sinflarda punktuatsiya elementlari va orfografiyani o‘rganish metodikasi"

презентация powerpoint 6-mavzu: boshlang‘ich sinflarda punktuatsiya elementlari va orfografiyani o‘rganish metodikasi reja: boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini tinish belgilarining ishlatilishi bilan tanishtirish orfografiya o‘qitish metodikasi imlo qoidasi ustida ishlash metodikasi. imloga oid mashqlar. ma’lumki, punktuatsiya tinish belgilarining ishlatilishi haqidagi qoidalar yig'indisidir. punktuatsiya ham yozuv kabi kishilar orasidagi aloqaning muhim vositalaridan biri sanaladi. boshlang'ich sinflarda to'rtta tinish belgisi: gap oxirida nuqta, so'roq, undov belgisi hamda uyushiq bo'lakli, undalmali gaplarda vergulning ishlatilishi haqidagi qoidalar o'rgatiladi. boshlang'ich sinflarda o'rgatiladigan tinish belgilari kam bo'lishiga qaramay, o'qituvchi har bir sinfda tinish belgilari ustida...

This file contains 41 pages in PPTX format (2.2 MB). To download "boshlang‘ich sinflarda punktuatsiya elementlari va orfografiyani o‘rganish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang‘ich sinflarda punktuat… PPTX 41 pages Free download Telegram