fiziologiya asab tizimi

PPTX 26 pages 4.4 MB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.4 MB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

9- sinf. energiya almashinuvi bosqichlari. atf sintezi@nambiolog fiziologiya asab tizimi. ma’ruza rejasi: 2 1 nerv sistemasining organizm faoliyatidagi ahamiyati. 2 nerv markazlari, ularning fiziologik xossalari. 3 neyron, tuzilishi va vazifalari. 1. nerv sistemasining organizm faoliyatidagi ahamiyati. tirik organizmlar tashqi va ichki muhit oʻzgarishlariga doimo bir butunligicha javob beradi. bunda toʻqimalar va organlarini birlashtirishda, shuningdek bir butun organizmning muhit oʻzgarishlariga moslashtirishda markaziy nerv sistemasining ahamiyati juda katta. nihoyatda murakkab boʻlgan odam organizmidan sistemalilik koʻp pagʻonalidir. odatda yuqori pagʻonadagi sistemalarga pastki pagʻonadagilari boʻysunadi va birlamchilar birlamchilar tomonidan boshqarilib turiladi. markaziy nerv sistemasini boshqaruvchi sistemalarning yuqori pogʻonasi desa boʻladi. 1. nerv sistemasining organizm faoliyatidagi ahamiyati. sistemalarni tashkil qiluvchi organlar va turli sistemalar orasida uzluksiz axborot almashinuvi roʻy berib turadi. nerv sistemasi oʻtkazadigan axborotlar turli impulslar shaklida boʻlib, bu impulslar bir-biridan chastotasi, guruhlarga birlashishi, guruhlarni tashkil qilgan impulslar soni va ular oʻrtasidagi masofa bilan farqlanadi. ana shu impulslar yordamida boshqarish jarayoni yuzaga chiqadi, organ …

2 / 26

da ispulsni markazdan ishchi organga yetkazuvchi efferent (harakatlantiruvchi) neyron; tegishli faoliyatni bajaruvchi ishchi organ (effektor)-muskul yoki bez. chin refleks vujudga kelishi uchun qoʻzgʻalish reflektor yoyning xamma qismlaridan oʻtishi kerak. 1. nerv sistemasining organizm faoliyatidagi ahamiyati. tabiiy sharoitda kuzatiladigan reflektor reaksiyalar ancha murakkab. ularning yuzaga chiqari markaziy nerv sistemasining turli qismlari ishtirok etadi, bu reaksiyalar aniq boʻlishi va maqsadga yetishini ta’minlashi uchun qaytar bogʻlanishlarning ahamiyati katta. qaytar afferentasiya asosida nerv markazi effektor faoliyatiga tegishli tuzatishlar kiritib turadi: faollik darajasi yetarli boʻlmasa, u kuchaytiriladi, yuqori boʻlsa, susaytiriladi. lishinida 1. nerv sistemasining organizm faoliyatidagi ahamiyati. umurtqali hayvonlar va odamning nerv sistemasi markaziy va periferik qismlarga boʻlanadi. bosh va orqa miyalarning tarkibiy qismlari markaziy nerv sistemasini (mns) tashkil qiladi. periferik nerv sistemasi tugunlar va nervlardan iborat. bosh miya, orqa miya va tugunlar ikki xil hujayralardan nerv va glial hujayralardan tuzilgan. markaziy nerv sistemasining juda murakkab faoliyatlari asosan nerv hujayralari (neyronlar) bilan bogʻliq. 1. nerv …

3 / 26

lari. hozir mediator deb ataladigan moddalarning kimyoviy tuzilishi har xil. monoamen guruhi asetixolin dofamin noradrenalin serotonin gistamin 2. nerv markazlari, ularning fiziologik xossalari. mnsning elementar birligi boʻlmish neyronga hamintegrativ (birlashtiruvchi) faoliyat xosdir. markaziy nerv sistemasining tashkil qiluvchi neyronlarning nisbatan sodda va murakkab zanjirlarga ulanishi, ixtisoslashgan neyronlar birligi – nerv markazlarini hosil qilish integrativ faoliyatning yuqori pagʻonaga koʻtarilishiga imkon tugʻdiradi. neyron zanjirlari va nerv markazlari hosil boʻlishi va faolashishining ma’lum tomonlari va qoidalari bor. bulardan divergensiya va konvergensiya, okklyuziya, fazodagi va vaqtdagi qoʻshilishni nerv markazlaridan qoʻzgʻalishning oʻtkazilishi qonunlari va xususiyatlari hamda boshqalarni koʻrsatish mumkin. 2. nerv markazlari, ularning fiziologik xossalari. pereferik reseptorlar bilan bogʻliq boʻlgan aferent neyron aksoni orqa miyaga kirib shoxlanishi divergensiya deyiladi. shu yoʻl bilan hosil boʻlgan kolateralar (yon shoxlar) talay signal neyronlar bilan bogʻlanadi. divergensiya tufayli aferent axborot bir vaqtning oʻzida mnsning koʻp qismlariga etib boradi. impuls oʻtkazadigan koʻpgina yoʻllar bitta neyronda yigʻilishib, konvergensiya deyiladi. masalan, orqa miyadagi …

4 / 26

a 3 ga teng boʻladi. bu hodisa okklyuziya tiqilib qolishi deyiladi. 2. nerv markazlari, ularning fiziologik xossalari. nerv markazi deganda muayyan refleksni yuzaga chiqarishga yoki ma’lum faoliyatni boshqarishga ixtisoslashgan neyronlar toʻplamini tushuniladi. nerv markazining oʻziga xos xossalari ham bor. 1. qoʻzgʻalishni bir tomonlama oʻtkazish. qaysi reflektor yoyni olmang, unda qoʻzgʻalish faqat efferent tola boʻylab markazga keladi va efferent tolaga oʻtadi. efferent neyrondan qoʻzgʻalish xech qachon afferent neyronga oʻtmaydi. 2. qoʻzgʻalishni toʻxtatib oʻtkazish. nerv markazining bu xossasihamsinaps faoliyatiga bogʻliq. afferent tola boʻylab yuqori tezlikda oʻtayotgan impulslar markaziga kelib ma’lum vaqtga toʻxtab qoladi, chunki markazda qoʻzgʻalish bir yoki bir necha sinapsdan oʻtishi kerak. 2. nerv markazlari, ularning fiziologik xossalari. 3. qoʻzgʻalishlar ritmini oʻzgartirish. markaz oʻziga keluvchi impulslar ritmini oʻzgartira oladi. bu hodisa ritmining transformasiyasi deyiladi. nerv markazlari yakka stimulga javoban markaz odatda bir necha efferent impuls shakillaydi. 4. nerv markazining charchashi. nerv markazlarining charchoqligi neyronlararo sinapslarda qoʻzgʻalish oʻtishining buzilishi bilan bogʻliq. bu …

5 / 26

nki neyronlar kislorod tanqisligiga nihoyatda sezgir boʻladi. toʻqimaning kislorodga ehtiyoji qanchalik yuqori boʻlsa, uning faoliyati kislorod yetishmovchiligida shunchalik qattiq va tez buziladi. bosh miyaning massa birligiga nisbatan kislorod sarfi tinch xolatda musklnikiga qaraganda 22 hissa, jigarnikiga nisbatan 10 hissa koʻp. shuning uchun ham miyaga qon kelishi qisqa muddat toʻxtab qolgudek boʻlsa neyronlarda asliga kelmaydigan oʻzgarishlar sodir boʻladi. 2. nerv markazlari, ularning fiziologik xossalari. 7. nerv markazlarining ba’zi zaharlarga va dorilarga sezgirligi. ba’zi oʻsimliklarning odam ruhiga, kayfiyatiga ta’sir kelishi, uyqu keltirishi, ogʻriqni qodirishi qadimdan ma’lum boʻlgan. mns ga ta’sir qiladigin moddalar bir checha guruhga boʻlinadi, bular: narkoz uchun qoʻllanadigan moddalar, uhlatadigan, psixotrop moddalar, tutqonoqqa qarshi dorilar, ogʻriq qoldiradigin moddalar, koʻrsatuvchi va qusishni oldini oladigan preparatlar. bu moddalarga alkogol, tamaki nikotini, choydagi kofein va boshqalar kiradi. 8. dominanta. dominanta soʻzi hukmron degan ma’noni anglatadi. a.a. uxtomskiyning fikricha, ma’lum sharoitda qaysi bir nerv markazida qoʻzgʻalishning hukmron oʻchogʻi paydo boʻladi. gumoral yoki reflektor ta’sirotlar …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fiziologiya asab tizimi"

9- sinf. energiya almashinuvi bosqichlari. atf sintezi@nambiolog fiziologiya asab tizimi. ma’ruza rejasi: 2 1 nerv sistemasining organizm faoliyatidagi ahamiyati. 2 nerv markazlari, ularning fiziologik xossalari. 3 neyron, tuzilishi va vazifalari. 1. nerv sistemasining organizm faoliyatidagi ahamiyati. tirik organizmlar tashqi va ichki muhit oʻzgarishlariga doimo bir butunligicha javob beradi. bunda toʻqimalar va organlarini birlashtirishda, shuningdek bir butun organizmning muhit oʻzgarishlariga moslashtirishda markaziy nerv sistemasining ahamiyati juda katta. nihoyatda murakkab boʻlgan odam organizmidan sistemalilik koʻp pagʻonalidir. odatda yuqori pagʻonadagi sistemalarga pastki pagʻonadagilari boʻysunadi va birlamchilar birlamchilar tomonidan boshqarilib turiladi. markaziy nerv sistema...

This file contains 26 pages in PPTX format (4.4 MB). To download "fiziologiya asab tizimi", click the Telegram button on the left.

Tags: fiziologiya asab tizimi PPTX 26 pages Free download Telegram