menejment nazariyasi va amaliyotining rivojlanishi

DOC 7 pages 68.0 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 68.0 KB

File type DOC

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

2-mavzu: menejment nazariyasi va amaliyotining rivojlanishi 1. menejmentning vujudga kelishi va rivojlanishi. 2. menejmentning turli xorijiy maktablari tabaqalanishi. 3. o’zbekistonda boshqarishning ilk ilmiy asoslari. 1. menejmentning vujudga kelishi va rivojlanishi. menejment aslida fan sifatida amerika qo’shma shtatlarida shakllana boshlagan. monopolistik kapitalizm davrida vujudga kelgan. uning shakllanishidan oldin boshqaruv vazifalarining ajratilishi, unga xos bo’lgan boshqaruv mehnatining tarqalishi, uning maxsus nazariy asos yaratilishiga ehtiyoj o’sishi yuz berdi. menejmentning vujudga kelishi va rivojlanishi to’g’risida nimalarni bilasiz? menejment nazariyasini asoschilari f.teylor, g.ford, f.gilbert, g.emerson, a.fayol va boshqalardir. boshqaruv nazariyasining tarixan dastlabki yo’nalishi «klassik» (an’anaviy) maktab nomini olgan. bu maktabning vujudga kelishida amerikalik muhandis va tadqiqotchi frederik teylorning xizmati kata bo’ldi. u xizmat pog’onasining barcha darajalarini aqshdagi bstlegemdagi yirik metallurgiya korxonasining kichik xizmatchisidan boshqaruvchisigacha bo’lgan lavozimlarni egallagan. u birinchilar qatorida ishlab chiqarishning ayrim jarayonlarini tashkil etish hamda butun korxonani boshqarishga ilmiy yondoshishni qo’lladi. uning «korxonani ilmiy boshqarish asoslari», «boshqarishni ilmiy tashkil etishning tamoyil va usullari», …

2 / 7

ovatiga katta e’tibor bergan. masalan, u korxona ustasi quyidagi to’qqiz sifatga ega bo’lishi kerakligini ta’kidlagan: · aql-zakovatga; · ma’lum m’lumotga; · ish tajribasiga; · odobga; · g’ayratga; · ziyraklikka; · xalollikka; · to’g’ri fikr yuritishga; · yaxshi salomatlikka. shu bilan birga f.teylor bu sifatlarning barchasiga ega bo’lgan kishini topish juda mushkul ekanligini aytgan. ko’pchilik faqat uchta sifatga ega bo’ladi - ular oddiy ish xaqi to’lanadigan ishga olinishi mumkin. bu sifatlarning to’rttasiga ega bo’lgan kishi nisbatan ko’p xaq to’lanadigan ishga olinishi kerak. beshta sifatni o’zida jam etgan kishini topish ancha mushkul, olti, yetti, sakkizta sifatga ega bo’lgan kishini topib bo’lmaydi. agar yuqorida sanab o’tilgan to’qqiz sifatga ega bo’lgan kishi topilsa, uni usta lavozimiga emas, boshqaruvchi lavozimiga qabul qilish lozim. f.teylor ayniqsa ish joylarini tashkil etish, ishlashning maqbul usullarini tanlash, aniq vazifalarni belgilash, kishilarni to’g’ri tanlash va ishga qo’yishga alohida ahamiyat berardi. u tomonidan ishlab chiqarishni boshqarish bo’yicha qator tavsiyalar ishlangan. masalan, …

3 / 7

tasida «sinfiy hamjihatlik»ni ta’minlash, ular o’rtasida munozaraga yo’l qo’ymaslik zaruriyatiga tayangan va uni menejmentning eng muhim vazifalaridan biri deb hisoblagan. f.teylor fikriga binoan, bunday vazifani faqat ilmiy jihatdan tashkil etilgan boshqaruv tizimi - menejment nazariyasigina hal etishi mumkin. 2. menejmentning turli xorijiy maktablari tabaqalanishi teylorizm ilmiy boshqaruv harakatini boshlab berdi. bu harakat aqshni qamrab olib, boshqa kapitalistik mamlakatlarga ham yoyildi. f.teylor tizimi ilmiy menejment rivojlinishi uchun asos bo’lib xizmat qildi. iqtisodiyotni boshqarish sohasining yana bir yirik nazariyotchisi - garrington emerson (1853-1931) edi. u «unumdorlikning o’n ikki tamoyili» asarini yozib, bu asarda u birinchi bo’lib, inson faoliyatini maqbullashtirishga yo’naltirilgan tizimni bayon qilib berdi. g.emerson quyidagi tamoyillarga asoslangan maksimal mehnat unumdorligiga erishish usulini ishlab chiqdi. 1. aniq belgilangan g’oya va maqsadlar; 2. aqli rasoliq; 3. asosli maslahat; 4. qat’iy intizom; 5. xodimlarga nisbatan adolatli munosabat; 6. markazlashtirish; 7. tezkor, ishonchli, to’liq, aniq va doimiy hisob; 8. me’yor va tartib; 9. sharoitni normallashtirish; …

4 / 7

zifalarining quyidagi klassifikatsiyasini bayon qilib bergan: · loyihalashtirish, · uskuna bilan ta’minlash, · buyuruvchilik, · hisob va amalga oshirish. g.cherch kitobining ayrim nazariy qoidalar hozirgi davrda ham ilmiy va amaliy qimmatga egadir. ilmiy boshqaruv rivojlanishiga hisob va rejalashtirishning chizma usulini ishlab chiqqan genri gant (1861-1919) ishlash tartibini maqbullashtirish uchun standart harakatlarni qo’llab ayrim ishlarni bajarish usullarini taklif etgan. frenk gilbert (1868-1924) ham menejmentni rivojlanishiga salmoqli xissa qo’shgan iqtisodchilardandir. shuningdek, menejment nazariyasiga frantsuz muhandisi anri fayol muhim xissa qo’shgan, u boshqaruv vazifalari maqbullashtirish - oldindan ko’ra olish, tashkil etish, buyurish, kelishuv, nazorat qilishga tenglashtirgan. 1916 yilda uning «umumiy va sanoat boshqaruvi», 1924 yilda «mehnatni ilmiy tashkil etish» va «ijobiy boshqaruv» asarlari chop etildi. genri ford ishlab chiqarish korxonalarini boshqarishning tashkiliy-texnikaviy tamoyillarini yaratgan. fordizm faqat boshqaruv texnikasi va tashkil etish rivojlanishida emas, balki mehnat unumdorligi o’sishida ham yangi bosqich bo’ldi. g.ford ham f.teylor singari kam harajat bilan yuqori mehnat unumdorligiga erishishni maqsad …

5 / 7

otsiologik va psixologik jihatlariga e’tibor berib, ularni ilmiy menejment tarkibiga kiritdilar. davlat va iqtisodiyotni boshqarish nazariyasining ayrim jihatlari sharqning yirik allomalarining ham nazaridan chetda qolmagan. iqtisodiyotni rivojlantirish va uni boshqarishga xissa qo’shgan yirik alloma va davlat arboblari qatorida forobiy, ibn sino (ix-x asr), xos xojib (xi-xii asr), amir temur, ibn xoldun (xiii-xiy asr), bobur, alisher navoiy kabilarning nomlarini keltirib o’tish joizdir. menejmentning turli xorijiy maktablari qanday guruhlarga bo’linadi? menejment fani va nazariyasi asosini tashkil etgan qonun-qoidalar, xususiyatlariga ko’ra turli boshqaruv maktablariga bo’linadi. ular jumlasiga: · ilmiy menejment maktabi yoki «ilmiy menejerizm»; · mumtoz (klassik) yoki ma’muriy menejment maktabi; · ilmiy munosabatlar maktabi yoki neoklassik menejment, insoniy sayi-harakatlar maktabi; · boshqaruv ilmi yoki miqdoriy uslub. ilmiy menejment maktabining namoyondalari amerikalik muhandis va tadqiqotchi f.teylor, f.gilbret, t.gant. bu maktab namoyandalari uzluksiz ishlab chiqarish jarayonini tashkil etish bo’yicha kata ishlarni amalga oshirdilar. ammo ularning qarashlarida salbiylik mavjud bo’lib, u «tinkani quritadigan» tizim asosida …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "menejment nazariyasi va amaliyotining rivojlanishi"

2-mavzu: menejment nazariyasi va amaliyotining rivojlanishi 1. menejmentning vujudga kelishi va rivojlanishi. 2. menejmentning turli xorijiy maktablari tabaqalanishi. 3. o’zbekistonda boshqarishning ilk ilmiy asoslari. 1. menejmentning vujudga kelishi va rivojlanishi. menejment aslida fan sifatida amerika qo’shma shtatlarida shakllana boshlagan. monopolistik kapitalizm davrida vujudga kelgan. uning shakllanishidan oldin boshqaruv vazifalarining ajratilishi, unga xos bo’lgan boshqaruv mehnatining tarqalishi, uning maxsus nazariy asos yaratilishiga ehtiyoj o’sishi yuz berdi. menejmentning vujudga kelishi va rivojlanishi to’g’risida nimalarni bilasiz? menejment nazariyasini asoschilari f.teylor, g.ford, f.gilbert, g.emerson, a.fayol va boshqalardir. boshqaruv nazariyasining tarixan dastlabki ...

This file contains 7 pages in DOC format (68.0 KB). To download "menejment nazariyasi va amaliyotining rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: menejment nazariyasi va amaliyo… DOC 7 pages Free download Telegram