iqtisodiy ta’limotlar tarixi fanining predmeti va bilish usullari

DOC 13 стр. 82,0 КБ Бесплатная загрузка

13 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 82,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 13

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 13

1. iqtisodiy ta’limotlar tarixi fanining predmeti va bilish usullari 1.1. iqtisodiy ta’limotlar tarixi fanining predmet, obyekti, maqsadi va vazifalari kishilik jamiyati tirik tizimlarning rivojlanishidagi eng yuqori bosqich bo‘lib, uning asosiy elementlari-insonlar, ularning birgalikdagi faoliyat shakllari, birinchi navbatda mehnat, mehnat mahsuli, turli mulkchilik shakllari va ular uchun asriy kurash, siyosat va davlat, turli institutlarning umumiyligi tushuniladi. jamiyatning hayoti iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy va ma’naviy sohalardan iborat bo‘ladi. iqtisodiy ta’limotlar tarixi qadimgi dunyo, ya’ni birinchi davlatlarning paydo bo‘lishi bilan boshlangan deyish mumkin. o‘sha davrdan hozirgi vaqtgacha insonlar jamiyat tomonidan iqtisodiy siyosatni amalga oshirishga ko‘rsatma sifatida qabul qilingan, iqtisodiyot nazariyasi haqidagi mavjud qarashlarni tizimlashtirishga doimiy ravishda urinib kelganlar. har bir fanning o‘rganish predmeti, ya’ni mavzusi bo‘ladi. faning mavzusi -bu u yoki bu fanning nimani tadqiq etishi va o‘rganishidir. masalan, biologiyada tirik tabiat, organik hayotning rivojlanish qonunlari o‘rganiladi, falsafa tabiat, jamiyat va tafakkur rivojlanishining universal qonunlari haqidagi fandir. biz iqtisodiy ta’limotlar tarixini o‘rganishni boshlaymiz. iqtisodiy …

2 / 13

izchilligi, yondashuvlar va xulosalarning qanday o‘zgarishini aniqlashga intiladi. iqtisodiy ta’limotlar tarixi iqtisodiyot nazariyasining evolyutsiyasini (rivojlanishini) o‘rganadigan iqtisodiy fan. insoniyat mavjud bo‘lgan davrdan boshlab taklif qilingan iqtisodiy nazariyalarning qaysi biri to‘g‘ri? degan savolni qo‘ysak, unda absolyut to‘g‘ri bo‘lgan nazariya yo‘q degan javob to‘g‘ri bo‘ladi. chunki, har bir iqtisodiy nazariya iqtisodiy jarayon, hodisaning ma’lum jihatiga urg‘u beradi va ayni paytda u o‘rganilayotgan hodisaning butun murakkabligini hisobga olmaydi. gap shundaki, har qanday iqtisodiy nazariya har doim o‘z tadqiqot mavzusini biroz soddalashtiradi, unga faqat ma’lum bir nuqtayi nazardan yondashadi yoki boshqacharoq aytganda ma’lum metodologiyadan foydalanadi. bu nuqtayi nazardan hodisaning tahlil jarayonida ikkilamchi, ahamiyatsiz narsalardan diqqatni tortib, eng muhim faktlar va munosabatlar ajratib olib tahlil etiladi, umumlashtiriladi va tegishli xulosalar chiqariladi. aynan shu ma’noda mutlaqo to‘g‘ri nazariyalar yo‘q degan xulosaga kelish mumkin. har bir iqtisodiy nazariyaning bir tarafdan o‘ziga xos ratsional o‘zagi bor, boshqa tarafdan esa iqtisodiy nazariya ayni vaqtda o‘rganilayotgan hodisaning butun murakkabligini hisobga …

3 / 13

r bilan taqqoslab bo‘lmaydi. chunki, ular turli davrlar va iqtisodiy tizimlarga xos, ya’ni ushbu nazariyalar turli davrlarda va turli iqtisodiy tizimlarda yashagan va ijod qilgan insonlar tomonidan yaratilgan. shuning uchun turli davrlarda yaratilgan nazariyalarga baho berganda hozirgi davrda yaratilgan nazariyalar oldingilariga nisbatan “yaxshiroq”, degan xulosaga kelish noto‘g‘ri. demak, iqtisodiy nazariyalarni vaqt o‘tishi bilan almashishini qo‘pol va noaniq qarashlardan yanada to‘g‘riroq qarashlarga o‘tish deb tasavvur qilish noto‘g‘ridir. aslini olganda iqtisodiy tafakkurning rivojlanishi ikki har xil tomondan ro‘y beradi: -kumulyativ, iqtisodiy qarashlarning almashishi haqiqatan oldingi bilimlarni chuqurlashtirish, kengaytirish va tuzatishlar kiritish bilan to‘g‘rilash natijasida ro‘y beradi; -vaqt oralig‘ida iqtisodiyot fanining rivojlanishida “muqobil” qarashlarning ko‘payishiga olib keladi bu qarashlar “o‘lchovdosh” emas, tabiiyki bu holatda qaysi nazariya “to‘g‘riroq” degan savol ma’noga ega bo‘lmaydi. iqtisodiyot fanining rivojlanib, takomillashib borishi iqtisodiyotni o‘rganishda yangi nazariy yondashuvlarni to‘plash va uning faoliyati to‘g‘risida yanada kengroq tasavvurga ega bo‘lishdan iborat. o‘z navbatida, iqtisodiy ta’limotlar tarixining vazifasi – navbatdagi iqtisodiy nazariya …

4 / 13

gaytirishga yordam beradi. shuningdek, iqtisodiyot fanida turli maktablar va yo‘nalishlar bilan tanishish nazariy qarashlar va konsepsiyalarni ularning paydo bo‘lish shartlari va sabablari, iqtisodiy amaliyot ehtiyojlari, turli ijtimoiy guruhlar, mamlakatlar, xalqlarning manfaatlari bilan o‘zaro bog‘liqligini yaxshiroq tushunishga, iqtisodiyot fani evolyutsiyasining umumiy tendensiyalarini, uning bosh yo‘nalishlarining transformatsiyasini, iqtisodiy siyosat, strategik va operativ qarorlar qabul qilish bilan bog‘liqligini tushunishga yordam beradi. bunda ilmiy qarashlar, qoidalar, g‘oyalarning ketma- ketligini ilg‘ab olish, ularning evolyutsiyasi sabablarini, iqtisodiy amaliyotda yuz berayotgan o‘zgarishlar bilan bog‘liqligini tushunish muhimdir. “iqtisodiy ta’limotlar tarixi” fanini o‘rganish mavjud nazariyalar, tavsiya va xulosalarni xolis baholash ko‘nikmasini shakllantiradi. bunda ayniqsa iqtisodiy bilimlarning nisbiyligi, ularni doimiy ravishda aniqlashtirish, chuqurlashtirish va takomillashtirish zarur ekanligini tushunish muhimdir. har bir ilmiy maktablarning o‘ziga xosligini, uning vazifalari va erishgan natijalarini, iqtisodiy fan maktablarining o‘zaro aloqasi va izchilligini, davlatning iqtisodiy strategiyasi va iqtisodiy siyosatiga ta’sirini ko‘rsatish «iqtisodiy ta’limotlar tarixi» fanining maqsadi hisoblanadi. iqtisodiy ta’limotlar tarixi turli vazifalarni bajaradi. jumladan: • ontologik …

5 / 13

ishi va evolyutsiyasining ilmiy asoslari, uni amalyotda amalga oshirishning turli modellari, ijtimoiy rivojlanishning turli muammolarini hal qilish bo‘yicha tavsiyalar bilan tanishtirish). 1.2. qarashlar, iqtisodiy g‘oya doktrina, iqtisodiy oqim, iqtisodiy maktab tushunchalarining mazmuni tarixiy jihatdan olganda necha ming asrlar davomida insonlar tomonidan iqtisodiy hodisa jarayonlarning tahlili natijalari, aynan ularning qarashlari, yaratgan nazariyalar va konsepsiyalariga aylangan. bular ayrim iqtisodchi olimlar, nazariy maktablar, oqimlar va yo‘nalishlarga tegishlidir. shu bois, iqtisodiy ta’limotlar tarixini o‘rganishdan oldin aynan shu tushunchalarning mazmun, mohiyatini o‘rganish zarur. qarashlar (fikrlar) - bu iqtisodiy jarayonlarni tahlil qilish natijasida vujudga keluvchi, ularning mohiyatini, sabab - oqibat aloqalarini, xarakterli tendensiyalarini aks ettiruvchi mulohazalardir. ular qonunlar, tamoyillar, postulatlar (isbotsiz ham qabul qilinaveradigan dastlabki qoida yoki faraz), modellar va formulalar kabi ko‘rinishda namoyon bo‘ladi. qarashlar tizimidan konsepsiyalar, nazariyalar shakllanadi. ma’lumki, iqtisodiy nazariya deganda iqtisodiy hayotda ro‘y beradigan, haqiqatga asoslangan, dalillar bilan qo‘llab quvvatlangan jarayonlarni ilmiy umumlashtirishga aytiladi. jarayonlarni ilmiy umumlashtirish iqtisodiy hayotda ro‘y beradi. keng …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 13 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "iqtisodiy ta’limotlar tarixi fanining predmeti va bilish usullari"

1. iqtisodiy ta’limotlar tarixi fanining predmeti va bilish usullari 1.1. iqtisodiy ta’limotlar tarixi fanining predmet, obyekti, maqsadi va vazifalari kishilik jamiyati tirik tizimlarning rivojlanishidagi eng yuqori bosqich bo‘lib, uning asosiy elementlari-insonlar, ularning birgalikdagi faoliyat shakllari, birinchi navbatda mehnat, mehnat mahsuli, turli mulkchilik shakllari va ular uchun asriy kurash, siyosat va davlat, turli institutlarning umumiyligi tushuniladi. jamiyatning hayoti iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy va ma’naviy sohalardan iborat bo‘ladi. iqtisodiy ta’limotlar tarixi qadimgi dunyo, ya’ni birinchi davlatlarning paydo bo‘lishi bilan boshlangan deyish mumkin. o‘sha davrdan hozirgi vaqtgacha insonlar jamiyat tomonidan iqtisodiy siyosatni amalga oshirishga ko‘rsatma sifatida qabul...

Этот файл содержит 13 стр. в формате DOC (82,0 КБ). Чтобы скачать "iqtisodiy ta’limotlar tarixi fanining predmeti va bilish usullari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: iqtisodiy ta’limotlar tarixi fa… DOC 13 стр. Бесплатная загрузка Telegram