ma'ruza mavzulari

DOC 234 pages 4.1 MB Free download

234 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.1 MB

File type DOC

Pages 234

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 234

ma’ruza mavzulari ma`ruza №1 mavzu: kirish. mаrkаziy оsiyodа ibtidоiy jаmоа tuzumi режа: 1. markaziy osiyoda tosh asri: paleolit. 2. markaziy osiyo, sharqiy va janubiy turkistonda paleolit davri yodgorliklari 3. o‘tmish yodgorliklari tarixiy manba, ma'naviy qadriyatdir. o’quv maqsadi: insoniyat tarixida ibtidoiy jamoa tuzumi davrining o’rni, bu davrni jahon fanida o’rganilish darajasi, markzaiy osiyoda ibtidoiy jamoa tuzumi davri va uning asosiy bosqichlari, markaziy osiyo inson paydo bo’lgan eng qadimiy antropologik hudud ekanligini, poleolit davri odamlarining mashg’ulotlari, mehnat qurollari haqida batafsil ma’lumot, tushunchalar berish va ko’nikmalar hosil qilish. markaziy osiyoda tosh asri: paleolit. kishilik tarixida insonning yer yuzida paydo bo‘lgan davridan to ilk davlatlar va shaharlar paydo bo‘lgungacha davri ibtidoiy jamoa tuzumi davri deyiladi. bu davr eng uzoq vaqt davom etgan. ibtidoiy jamoa tuzumi moddiy madaniyat (arxeologiya) yodgorliklari asosida o‘rganiladi. tadqiqotchilar o‘sha davr odamlari yaratgan mehnat qurollari va ularga ishlov texnikasiga qarab, ibtidoiy jamoa tuzumini quyidagi davrlarga bo‘lganlar: 1. paleolit (qadimga tosh asri, …

2 / 234

ldilar. mutaxassislar fikricha, shuningdek, ashel davri yodgorliklari jumlasiga ko‘lbuloq, qoratov 1, loxutiy 1 va unarcha yodgorliklari ham kiradi. ashel davri bundan 1 mln. yil oldin boshlanib, miloddan avvalgi 200-100 ming yillargacha davom etgan. bu davrning boshlarida markaziy osiyoda iqlim yozda issiq va quruq bo‘lgan bo‘lsa, qishda sovuq va yog‘ingarchilik kam bo‘lgan. ashel davrining oxirlariga kelib esa, havo keskin sovigan, tog‘ zonalarini muzliklar qoplagan, pasttekisliklarda esa yomg‘irlarda uzluksiz yog‘gan. bu davr odamlarining mehnat qurollari asosan toshdan (uchi o‘tkir tosh) va hayvon suyaklaridan iborat bo‘lgan. ular asosan g‘orlarda hayot kechirishgan va ilk bor shu davrda olovdan foydalanishni boshlaganlar. bu kashfiyot odamlarga ashel davrining so‘nggida ayniqsa juda yordam bergan. markaziy osiyoda paleolit davrining o‘rta bosqichi miloddan avvalgi 100-40 ming yilliklarni o‘z ichiga oladi. o‘rta paleolitda neandertal odam paydo bo‘lgan. markaziy osiyoda o‘rta paleolitga oid yodgorliklar ellikdan ortiq joyda topilgan. fan olamida ayniqsateshiktosh, obirahmat, omonquton, uchtut, qorabura, tossar, georgiy do‘ngligi kabi yodgorliklar juda mashhur. …

3 / 234

dgorliklar o‘rganilgan. inson ilk bora nayza,sanchqi (garpun) kabi ov qurollarini o‘zlashtirgan. umuman, bu davr mehnat qurollari asosan toshdan, daraxt va suyakdan yasalgan. chopper – eng muhim mehnat quroli bo‘lib, undan daraxtlarning shoxlarini kesish va hayvonlarni o‘ldirishda foydalanilgan. yuqori paleolit davrining birinchi noyob yodgorligi 1939 yilda geolog olim n.g.xarlamov tomonidan samarqand shahri hududidan o‘tgan qadimgi siyobcha soyi yoqasidan topilgan. bu makonda uzoq yillar davomida samarqand davlat universiteti dotsenti d.i.lev va uning shogirdi, professor m.juraqulovlar ilmiy izlanishlar olib borgan. tadqiqotlar natijasi o‘laroq juda ko‘p arxeologik ashyoviy dalillar, ya’ni hayvon suyaklari qoldiqlari, odam skeletiga doir materiallar topilgan. manzilgohni o‘rganish davomida chaylasimon kulba izlari va uning markazidan kul qatlami bilan o‘choqqoldig‘i qazib olingan. so‘nggi paleolit davrida xo‘jalik va madaniyat texnikasining alohida o‘ziga xos xususiyatlari paydo bo‘ldi. sobiq ittifoq hududida so‘nggi paleolitga oid xususiyatlariga qarab bir biridan farq qiluvchi uchta katta mintaqani ko‘rish mumkin. bular rustekisligi, sibir hamda janubiy o‘lkalar-qrim, kavkaz va markaziy osiyodir. janubiy …

4 / 234

iqarish mumkin. biz o‘rganayotgan sharqiy turkiston va turkistonning janubiy hududlarida paleolit davri yodgorliklari asosan, muzlik davrida ko‘plab topilgan. masalan: hozirgi turkistonning janubida qorabo‘ri, jarqo‘ton, qirg‘iyin yodgorliklari, qoshg‘arda esa tossar, georgiy do‘ngliklari topilgan. qozog‘iston hududida ilk paleolit davri taxminan bir million yil oldin paydo bo‘lgan. buni toshdan yasalgan ov qurollari ham ko‘rsatib turibdi. bu davrda yashagan odamlarolovni va jamoa bo‘lib ov qilishni bilishgan. davrga oid manzilgohlar asosan janubiy qozog‘istonning qoratau manzilgohidan topilgan. bundan tashqari bariqazgan (bo‘riqazigan), tanirkazgan (tandirqazigan), kudaykol (xudoy ko‘l, markaziy qozog‘istonning qarag‘anda viloyatining obalisoy tumanida joylashgan) va boshqa manzilgohlar topilgan. jezqazg‘an viloyatida semizbug‘u manzilgohialohida e’tiborga sazovordir. bu manzilgohning maydoni 2500×300 metr bo‘lib, 1611dan ortiq tosh qurollari topilgan.tadqiqotchilar bu yerda pitikantrop va sinantroplarning yashaganligini aniqlashdi. mazkur mintaqada, shuningdek o‘rta paleolit davriga oid manzilgohlar ham keng tarqalganligi aniqlandi. masalan, janubiy qozog‘iston viloyatining aristand daryosi o‘ng qirg‘og‘ida joylashgan qorasuv manzilgohi, qarag‘anda viloyatining sarisu daryosi buyida joylashgan batpak manzilgohi, g‘arbiy qozog‘istonning mang‘ishloq yarim …

5 / 234

di. so‘nggi paleolit davrida markaziy osiyoda dunyoda keng tarqalgan uch irqdan biri, mongoloidlarni shakllanganligini arxeologik topilmalar isbot qilib berdi. markaziy osiyo ilk paleolit davriga oid madaniyatning elementlarini hindistonning shimoliy hududida topilgan soan manzilgohiga mansub mehnat qurollari bilan ayrim o‘xshashligini ko‘rish mumkin. markaziy osiyo paleolitining muhim xususiyatlaridan yana biri shundaki, ilk paleolitdayoq tosh o‘zaklaridan parrakalar ajratishda levellua texnik uslubi mavjud bo‘lgan. bu jarayon paleolit yodgorliklarida turli xilda kuzatilishidan qat’iy nazar, mehnat qurollarini yaratishda qo‘llanilgan taraqqiyot yo‘lini belgilashda muhim ahamiyat kasb etadi. bu texnik uslub, ayniqsa, o‘rta paleolit davrida birmuncha rivoshlanganligini ko‘ramiz. markaziy osiyo ilk paleolitga oid qo‘l cho‘qmorlari bilan bir qatorda qayroq kabi tosh qurollarining ishlatilganligi uning hindistondagi soan madaniyatiga yaqinligini ko‘rsatadi. ammo, bu madaniyatlarning o‘zaro yaqinligi faqat migratsiya jarayoni sifatida emas, balki tub, mahalliy negizda ham rivojlanganligini etirof qilish zarur. hindistondagi soan madaniyatini markaziy osiyo paleolit madaniyatiga taqqoslaganimizda qiziqarli xulosalarga ega bo‘lamiz. eng avvalo mazkur yodgorliklarni katta maydonni egallaganligi, qo‘pol, …

Want to read more?

Download all 234 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'ruza mavzulari"

ma’ruza mavzulari ma`ruza №1 mavzu: kirish. mаrkаziy оsiyodа ibtidоiy jаmоа tuzumi режа: 1. markaziy osiyoda tosh asri: paleolit. 2. markaziy osiyo, sharqiy va janubiy turkistonda paleolit davri yodgorliklari 3. o‘tmish yodgorliklari tarixiy manba, ma'naviy qadriyatdir. o’quv maqsadi: insoniyat tarixida ibtidoiy jamoa tuzumi davrining o’rni, bu davrni jahon fanida o’rganilish darajasi, markzaiy osiyoda ibtidoiy jamoa tuzumi davri va uning asosiy bosqichlari, markaziy osiyo inson paydo bo’lgan eng qadimiy antropologik hudud ekanligini, poleolit davri odamlarining mashg’ulotlari, mehnat qurollari haqida batafsil ma’lumot, tushunchalar berish va ko’nikmalar hosil qilish. markaziy osiyoda tosh asri: paleolit. kishilik tarixida insonning yer yuzida paydo bo‘lgan davridan to ilk davlatlar va sha...

This file contains 234 pages in DOC format (4.1 MB). To download "ma'ruza mavzulari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'ruza mavzulari DOC 234 pages Free download Telegram