mo'g'ullarning i̇stilosi arafasida xorazmshohlar davlati

PDF 5 pages 242.6 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 242.6 KB

File type PDF

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

1 8-mavzu: mo‘g’ullarning istilosi arafasida xorazmshohlar davlati. chingizxonning markaziy osiyoni bosib olishi. jaloliddin mang’berdi - ozodlik uchun kurashuvchi. reja; 1.mug‘ullar istilosi arafasida xorazmshohlar davlatidagi vaziyat. 2. mug‘ullarning istilochilik yurishlari va oqibatlari. 3. jaloliddin manguberdi jasorati. mo‘g‘ullar zulmiga qarshi kurash. tayanch tushunchalar: xorazmshohlar saltanati. muhammad xorazmshoh. turkonxotun. chingizxon. jaloliddin manguberdi. temur malik. chig’atoy. chig’atoy ulusi. mahmud yalavoch. mas’udbek. mahmud torobiy. qopchur. shulen. kalon. targ’u. bahouddin naqshband, jaloliddin rumiy, sa’diy she’roziy, pahlavon mahmud, sayfi saroyi. 1.avval aytib o‘tganimizdek xii asrda xuroson va movarounnahrda saljuqiylar, qoraxoniylar va qoraxitoylar singari sulolar o‘rtasida o‘zaro kurashdan foydalangan xorazm yana o‘z mustaqilligini tiklab oldi. xorazm tarixi va madaniyatini o‘rgangan olim s.p.tolstov “bu davrlardagi xorazmning iqtisodiy parvozini nazardan o‘tkazar ekansan, bir vaqtlar buyuk feodal monarxiya bo‘lgan bu davlat qiyofasining qoldiqlari ko‘z o‘ngimizda namoyon bo‘ladi. bizning nigohimizda yuz ming gektarlab yerlarga obihayot bergan ulkan irrigatsiya inshootlari, xuroson, movarounnahr va qipchoq dashtlariga tutashib ketgan strategik va savdo yo‘llari istehkomlari, shaharlarning …

2 / 5

o bo‘yidagi turklar bilan urush olib bordi. shimoli sharqdagi jandni va manqishloq yarim orolini bosib oldi. otsizning nevarasi takash (1172-1200) davrida xorazm davlati yanada kengayib, u sirdaryo etaklaridan to iroqqacha cho‘zilgan edi. xiii asr boshlariga kelib xorazmshohlar o‘rta osiyoda hukmronlikni to‘la o‘rnatgan edilar. lekin bu davrga kelib feodal tarqoqlik avj olib, turli viloyatlarning beklari va amaldorlari o‘z mustaqilligi uchun to‘xtovsiz kurashlar olib bordilar. muhammad xorazmshoh davlati tashqaridan kuchli ko‘rinsada, aslida zaiflashib qolgan bir davlat edi. o‘zaro feodal urushlar, xalq qo‘zqolonlari va nihoyat hukmron tabaqa ichidagi oppozitsion kuchlar ta’siri markazlashgan davlat mavqeiga putur yetkazib ichki va tashqi dushmanlar uchun qulay shart-sharoitni yaratib berdi. xorazmshoh davlatida kechayotgan bu xildagi chuqur tanazzul mug‘ullar hukmdori chingizxonni befarq qoldirmadi. u kata harbiy tayyorgarlik ko‘rib, movarounnahrga qarshi istilochilik urushlarini boshladi xuddi shu davrda o‘rta osiyo yerlarini mo‘g‘ul bosqinchilari tomonidan bosib olinishi tasoddifiy emas edi. xiii asr boshlarida mo‘g‘uliston cho‘llarida chorvachilik bilan shug‘ullanuvchi tarqoq ko‘chmanchi chorvador aholi …

3 / 5

i ulug‘ xon hokimiyatini yanada mustahkamlash, ya’ni feodal tabaqa-tarxonlar mavqeini kuchaytirish, davlatning harbiy qudratini yuksaltirishning muhim qonuniy asoslarini yaratib berdi. chingizxon ulug‘ xoqon deb e’lon qilingan birinchi kunning o‘zidayoq o‘zining eng yaqin kishilaridan 95 nafarini bahodur- mingboshilar etib tayinladi vabir necha ming kishi tarxonlik yorliqlari bilan siylandi. u ayni paytda 10 ta oliy hokimiyat lavozimlarini ta’sis etdi va 150 kishidan iborat shaxsiy gvardiya hamda 1000 nafar dovyurak jangchilardan iborat shaxsiy drujina tuzdi. keyinchalik shaxsiy drujina tarkibi 10 ming nafarga yetkazildi. chingizxon o‘z markaziy hokimiyatini mustahkamlab olgach, kuchli, har tomonlama harbiy tayyorgarlik ko‘rgan jangovar armiya tuzib, qo‘shni davlatlarni birin-ketin bosib olishga kirishadi. 1206-1211 yillar davomida sibir va sharqiy turkiston xalqlari (buryat, yoqut, oyrat, qirg‘izlar) bo‘ysundiriladi. mo‘g‘ul sarkardasi xubilay yettisuvning shimoliy hududlarini zabt etadi. 1211 yilda uyg‘urlar yeri istilo etilgach, chingizxon xitoy hududlarini bosib olishga kirishadi. 4 yil davom etgan bu istilochilik urushlari davomida xitoyning o‘nlab shaharlari yakson etilib, uning behisob boyliklari …

4 / 5

ib borayotganligidan yaqqol dalolat berardi. xorazmshohlar davlati xalqaro maydonda ham yakkalanib bormoqda edi. muhammad xorazmshohning xalifalik hokimiyatini qo‘lga kiritish borasida olib borayotgan besamar urushlari uning ko‘pchilik musulmon davlatlari tomonidan ajoalib, ularning nafratiga duchor bo‘lishga mahkum etgandi. chingizxon xorazmshohlar davlati to‘g‘risida chuqur ma’lumotga ega bo‘lish uchun o‘z tasarrufidagi elchilik, josuslik xizmatlaridan ustamonlik bilan foydalandi. bunda u xorazmdan mo‘g‘ulistonga qatnaydigan bmr guruh savdogarlar xizmatiga tayandi. unga xorazmdan mo‘g‘ulistonga qatnaydigan bir guruh yirik savdogarlar: mahmud yalovoch, hasan xoja, yusuf o‘troriy, ali xoja al-buxoriy singarilarning josuslik xizmati ayniqsa qo‘l keladiyu chingizxon ular orqali xorazm mamg‘lakatiga oid keng ma’lumotlarni olib turdi va buni o‘z siyosatida hisobga oldi. nihoyat, 1218 yil kuzida chingizxon jo‘natgan, tarkibi musulmon savdogarlaridan iborat 450 kishilik boy savdo karvonining o‘trorda xorazmshoh ishorasi bilan talanishi va yo‘q qilinishi mo‘g‘ullar uchun muhim ashyoi dalil bo‘ldiki, bu hol ikki o‘rtada yuz berishi muqarrar bo‘lgan kata urushga sabab bo‘ldi. mo’g’ullar bosqini arafasida xorazmshoh muhammad davlati o’z …

5 / 5

l topgan edi. turkon xotun tufayli dashti qipchoq va kaspiy dengizining shimoliy hududlarida yashab yurgan va madaniy jihatdan orqada bo’lgan qabilalar xorazmshoh muhammad qushinida lashkarboshilik va viloyatlar hokimligi lavozimlarini egallab 1 the heart of asia / a history of russian turkestan and the central asian khanates from the earliyest times. f.h.skrine and e.d.ross. london-new york. 2005. p. 99-102. 2 batafsil qarang: central asia in historical perspective / edited by beatrice f.manz. boulder-san francisko-oxford. 1994. p.27-28. 3 olgan bo’lib, ular faqat turkon xotun buyrug’iga quloq solar edilar. u asosiy masalalarda o’zini muhammaddan ustun qo’yar va uning ko’plab buyruqlarini bekor qilar edi. turkon xotun o’ziga o’zi «dunyo malikasi» unvonini berib, buyruqlariga «tinchlik va din homiysi, koinot ayollari malikasi turkon» deb imzo chekar ekan. xorazmshoh muhammad islom olamida ham o’z obro’- e’tibori va puturini ketkazib bo’lgan edi. xullas, chingizxon bosqini arafasida xorazmshohlar davlatida ichki vaziyat notinch va barqaror emas edi. chingizxon bu mamlakatining …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mo'g'ullarning i̇stilosi arafasida xorazmshohlar davlati"

1 8-mavzu: mo‘g’ullarning istilosi arafasida xorazmshohlar davlati. chingizxonning markaziy osiyoni bosib olishi. jaloliddin mang’berdi - ozodlik uchun kurashuvchi. reja; 1.mug‘ullar istilosi arafasida xorazmshohlar davlatidagi vaziyat. 2. mug‘ullarning istilochilik yurishlari va oqibatlari. 3. jaloliddin manguberdi jasorati. mo‘g‘ullar zulmiga qarshi kurash. tayanch tushunchalar: xorazmshohlar saltanati. muhammad xorazmshoh. turkonxotun. chingizxon. jaloliddin manguberdi. temur malik. chig’atoy. chig’atoy ulusi. mahmud yalavoch. mas’udbek. mahmud torobiy. qopchur. shulen. kalon. targ’u. bahouddin naqshband, jaloliddin rumiy, sa’diy she’roziy, pahlavon mahmud, sayfi saroyi. 1.avval aytib o‘tganimizdek xii asrda xuroson va movarounnahrda saljuqiylar, qoraxoniylar va qoraxitoylar singari sul...

This file contains 5 pages in PDF format (242.6 KB). To download "mo'g'ullarning i̇stilosi arafasida xorazmshohlar davlati", click the Telegram button on the left.

Tags: mo'g'ullarning i̇stilosi arafasi… PDF 5 pages Free download Telegram