ma'ruza mavzulari

DOC 234 стр. 4,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1 / 234
ma’ruza mavzulari ma`ruza №1 mavzu: kirish. mаrkаziy оsiyodа ibtidоiy jаmоа tuzumi режа: 1. markaziy osiyoda tosh asri: paleolit. 2. markaziy osiyo, sharqiy va janubiy turkistonda paleolit davri yodgorliklari 3. o‘tmish yodgorliklari tarixiy manba, ma'naviy qadriyatdir. o’quv maqsadi: insoniyat tarixida ibtidoiy jamoa tuzumi davrining o’rni, bu davrni jahon fanida o’rganilish darajasi, markzaiy osiyoda ibtidoiy jamoa tuzumi davri va uning asosiy bosqichlari, markaziy osiyo inson paydo bo’lgan eng qadimiy antropologik hudud ekanligini, poleolit davri odamlarining mashg’ulotlari, mehnat qurollari haqida batafsil ma’lumot, tushunchalar berish va ko’nikmalar hosil qilish. markaziy osiyoda tosh asri: paleolit. kishilik tarixida insonning yer yuzida paydo bo‘lgan davridan to ilk davlatlar va shaharlar paydo bo‘lgungacha davri ibtidoiy jamoa tuzumi davri deyiladi. bu davr eng uzoq vaqt davom etgan. ibtidoiy jamoa tuzumi moddiy madaniyat (arxeologiya) yodgorliklari asosida o‘rganiladi. tadqiqotchilar o‘sha davr odamlari yaratgan mehnat qurollari va ularga ishlov texnikasiga qarab, ibtidoiy jamoa tuzumini quyidagi davrlarga bo‘lganlar: 1. paleolit (qadimga tosh asri, …
2 / 234
ldilar. mutaxassislar fikricha, shuningdek, ashel davri yodgorliklari jumlasiga ko‘lbuloq, qoratov 1, loxutiy 1 va unarcha yodgorliklari ham kiradi. ashel davri bundan 1 mln. yil oldin boshlanib, miloddan avvalgi 200-100 ming yillargacha davom etgan. bu davrning boshlarida markaziy osiyoda iqlim yozda issiq va quruq bo‘lgan bo‘lsa, qishda sovuq va yog‘ingarchilik kam bo‘lgan. ashel davrining oxirlariga kelib esa, havo keskin sovigan, tog‘ zona​larini muzliklar qoplagan, pasttekisliklarda esa yomg‘irlarda uzluksiz yog‘​gan. bu davr odamlarining mehnat qurollari asosan toshdan (uchi o‘tkir tosh) va hayvon suyaklaridan iborat bo‘lgan. ular asosan g‘orlarda hayot kechi​rishgan va ilk bor shu davrda olovdan foydalanishni boshlaganlar. bu kash​fiyot odamlarga ashel davrining so‘nggida ayniqsa juda yordam bergan. markaziy osiyoda paleolit davrining o‘rta bosqichi miloddan avvalgi 100-40 ming yilliklarni o‘z ichiga oladi. o‘rta paleolitda neandertal odam paydo bo‘lgan. markaziy osiyoda o‘rta paleolitga oid yodgorliklar ellikdan ortiq joyda topilgan. fan olamida ayniqsateshiktosh, obirahmat, omonqu​ton, uchtut, qorabura, tossar, georgiy do‘ngligi kabi yodgorliklar juda mashhur. …
3 / 234
dgorliklar o‘rganilgan. inson ilk bora nayza,sanchqi (garpun) kabi ov qurollarini o‘zlashtirgan. umu​man, bu davr mehnat qurollari asosan toshdan, daraxt va suyakdan yasalgan. chopper – eng muhim mehnat quroli bo‘lib, undan daraxtlarning shoxlarini ke​sish va hayvonlarni o‘ldirishda foydalanilgan. yuqori paleolit davrining birin​chi noyob yodgorligi 1939 yilda geolog olim n.g.xarlamov tomonidan samarqand shahri hududidan o‘tgan qadimgi siyobcha soyi yoqasidan topil​gan. bu makonda uzoq yillar davomida samarqand davlat universiteti dotsenti d.i.lev va uning shogirdi, professor m.juraqulovlar ilmiy izlanishlar olib borgan. tadqiqotlar natijasi o‘laroq juda ko‘p arxeolo​gik ashyoviy dalillar, ya’ni hayvon suyaklari qoldiqlari, odam skeletiga doir materiallar topilgan. manzilgohni o‘rganish davomida chaylasimon kulba izlari va uning marka​zidan kul qatlami bilan o‘choqqoldig‘i qazib olingan. so‘nggi paleolit davrida xo‘jalik va madaniyat texnikasining alohida o‘ziga xos xususiyatlari paydo bo‘ldi. sobiq ittifoq hududida so‘nggi paleolitga oid xususiyatlariga qarab bir biridan farq qiluvchi uchta katta mintaqani ko‘rish mumkin. bular rustekisligi, sibir hamda janubiy o‘lkalar-qrim, kavkaz va markaziy osiyodir. janubiy …
4 / 234
iqarish mumkin. biz o‘rganayotgan sharqiy turkiston va turkistonning janubiy hu​dud​la​rida paleolit davri yodgorliklari asosan, muzlik davrida ko‘plab topilgan. ma​sa​lan: hozirgi turkistonning janubida qorabo‘ri, jarqo‘ton, qirg‘iyin yodgor​liklari, qoshg‘arda esa tossar, georgiy do‘ngliklari topilgan. qozog‘iston hududida ilk paleolit davri taxminan bir million yil oldin paydo bo‘lgan. buni toshdan yasalgan ov qurollari ham ko‘rsatib turibdi. bu davr​da yashagan odamlarolovni va jamoa bo‘lib ov qilishni bilishgan. davrga oid manzilgohlar asosan janu​biy qozog‘istonning qora​tau manzilgohidan topilgan. bundan tashqari bariqazgan (bo‘riqazigan), tanirkazgan (tandir​qazigan), kudaykol (xudoy ko‘l, markaziy qozog‘is​tonning qarag‘anda viloyatining obalisoy tumanida joylashgan) va boshqa manzilgohlar topil​gan. jezqazg‘an viloyatida semiz​bu​g‘u manzilgohialohida e’tiborga sazo​vordir. bu manzilgohning maydoni 2500×300 metr bo‘lib, 1611dan ortiq tosh qurollari topilgan.tadqiqotchilar bu yerda piti​kan​trop va sinan​trop​larning yashaganligini aniqlashdi. mazkur mintaqada, shuningdek o‘rta paleolit davriga oid manzilgohlar ham keng tarqal​ganligi aniqlandi. masa​lan, janubiy qozog‘iston viloyatining aristand daryosi o‘ng qirg‘og‘ida joy​lashgan qorasuv manzilgohi, qarag‘anda viloyatining sarisu daryosi buyida joylashgan batpak manzilgohi, g‘arbiy qozog‘istonning man​g‘ishloq yarim …
5 / 234
di. so‘nggi paleolit davrida markaziy osiyoda dunyoda keng tarqalgan uch irqdan biri, mongoloidlarni shakllanganligini arxeologik topilmalar isbot qilib berdi. markaziy osiyo ilk paleolit davriga oid madaniyatning elementlarini hindistonning shimoliy hududida topilgan soan manzilgohiga mansub mehnat qurollari bilan ayrim o‘xshashligini ko‘rish mumkin. markaziy osiyo paleolitining muhim xususiyatlaridan yana biri shundaki, ilk paleo​litdayoq tosh o‘zaklaridan parrakalar ajratishda levellua texnik uslubi mavjud bo‘lgan. bu jarayon paleolit yodgorliklarida turli xilda kuza​ti​lishidan qat’iy nazar, mehnat qurollarini yaratishda qo‘llanilgan taraqqiyot yo‘lini belgilashda muhim ahamiyat kasb etadi. bu texnik uslub, ayniqsa, o‘rta paleolit davrida birmuncha rivoshlanganligini ko‘ramiz. markaziy osiyo ilk paleolitga oid qo‘l cho‘qmorlari bilan bir qatorda qayroq kabi tosh qurollarining ishlatilganligi uning hindistondagi soan madaniyatiga yaqinligini ko‘rsatadi. ammo, bu madaniyatlarning o‘zaro yaqinligi faqat migratsiya jarayoni sifatida emas, balki tub, mahalliy negizda ham rivoj​langanligini etirof qilish zarur. hindistondagi soan madaniyatini markaziy osiyo paleolit madaniyatiga taqqoslaganimizda qiziqarli xulosalarga ega bo‘lamiz. eng avvalo mazkur yodgorliklarni katta maydonni egallaganligi, qo‘pol, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 234 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ma'ruza mavzulari"

ma’ruza mavzulari ma`ruza №1 mavzu: kirish. mаrkаziy оsiyodа ibtidоiy jаmоа tuzumi режа: 1. markaziy osiyoda tosh asri: paleolit. 2. markaziy osiyo, sharqiy va janubiy turkistonda paleolit davri yodgorliklari 3. o‘tmish yodgorliklari tarixiy manba, ma'naviy qadriyatdir. o’quv maqsadi: insoniyat tarixida ibtidoiy jamoa tuzumi davrining o’rni, bu davrni jahon fanida o’rganilish darajasi, markzaiy osiyoda ibtidoiy jamoa tuzumi davri va uning asosiy bosqichlari, markaziy osiyo inson paydo bo’lgan eng qadimiy antropologik hudud ekanligini, poleolit davri odamlarining mashg’ulotlari, mehnat qurollari haqida batafsil ma’lumot, tushunchalar berish va ko’nikmalar hosil qilish. markaziy osiyoda tosh asri: paleolit. kishilik tarixida insonning yer yuzida paydo bo‘lgan davridan to ilk davlatlar va sha...

Этот файл содержит 234 стр. в формате DOC (4,1 МБ). Чтобы скачать "ma'ruza mavzulari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ma'ruza mavzulari DOC 234 стр. Бесплатная загрузка Telegram