hayvonlar organizmiga kimyaviy moddalar ta'siri

DOCX 22 pages 46,7 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 46,7 KB

Fayl turi DOCX

Pages 22

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

1-laboratoriya mashg‘uloti.hayvonlar organizmiga ximiyaviy moddalarning patologik ta’siri darsning maqsadi: hayvonlar organizmiga ximiyaviy moddalarning mahalliy va umumiy patologik ta’sirini o‘rganish. zaharlarning turlari, intoksikasiya va autointoksikasiya. darsga kerak bo‘ladigan laboratoriya hayvonlari va jixozlar: 1. laboratoriya hayvonlari: kalamush, baqalar. 2.reaktivlar: kmno4, hcl, vazelin moyi, kislotalar, ishqorlar. 3.jixozlar: shisha idish, pinset, stakan, pipetkalar. po‘kak taxtachalari, ignalar, pipetkalar, paxta. bir qancha kimyoviy moddalar borki, ular o‘zining kimyoviy tarkibi, miqdori va xossalariga ko‘ra organizmni turli xil kasallanishiga ya’ni zaharlanishiga-intoksikasiyalanishiga sabab bo‘ladi. organizmga patologik ta’sir ko‘rsatadigan kimyoviy moddalar, tabiatiga ko‘ra 2 xil bo‘ladi: 1.anorganik moddalar. bularga kislotalar, ishqorlar, og‘ir metallarning (qo‘rg‘oshin, simob, margimush) tuzlari va boshqalar kiradi. ii.organik moddalar. 1.tabiiy organik zaharlar: a).mikroblarning zaharlari (toksinlar); b).o‘simliklar tarkibida uchraydigan zaharli moddalar (alkaloidlar, glyukozidlar, saponinlar, efirlar va boshqalar); v).hasharotlar (m: qoraqurt va ilonlarning) zaharlari. 2.sintetik organik zaharlar: a).sanoatning zaharli chiqindilari; b).xalq xo‘jaligida ishlatiladigan xlororganik, fosfororganik birikmalar, gerbitsidlar; v).jangovar zaharli moddalar (zarin, zaman, bz, vx, iprit, fosgen va boshqalar). organ …

2 / 22

erv sistemasiga ta’sir qiluvchi moddalar (strixnin, margimush). 4.kardiotrop zaharlar-yurakka ta’sir qiluvchi moddalar (glyukozidlar, alkaloidlar, naperstyanka, difteriya zahari). 5.gematrop zaharlar-qonga ta’sir qiluvchi moddalar (bertolet tuzi, pirogalol, uglerod ikki oksidi-is gazi). 6.protoplazmatik zaharlar-hujayralarga ta’sir qiluvchi moddalar (xlor, sian birikmalari); 7.osteotrop zaharlar-suyaklarga ta’sir qiluvchi moddalar (simob, stronsiy-90 va fosfor). 8. narkotiklar barcha zaharli moddalarning organlarga tanlab ta’sir qilishi shartli ravishda olingan bo‘lib, ular u yoki bu darajada boshqa organlarga ham zararli ta’sir ko‘rsatishi mumkin/ organizmga ta’sir ko‘rsata oladigan barcha kimyoviy moddalarni ekzogen va endogen zaharlarga bolish mumkin. ekzogen zaharlar deb, tabiatidan qat’iy nazar, organizmga tashqi muhitdan kirib, ta’sir ko‘rsatadigan zaharlarga aytiladi. endogen zaharlar deb, organizmning o‘zida bakterial va biokimyoviy jarayonlarning buzilishidan hosil bo‘ladigan va ta’sir ko‘rsatadigan zaharlarga aytiladi. tashqi muhitdan tushgan kimyoviy moddalar bilan zaharlanishga ekzogen zaharlanish deyiladi. yuqorida ko‘rsatib o‘tilgan barcha moddalar ekzotoksinlardir. organizmda hosil bo‘lgan zaharli moddalar bilan zaharlanishga endogen zaharlanish deyiladi. organizmni o‘z-o‘zidan zaharlanishiga autointoksikasiya deyiladi. autointoksikasiya uch xil bo‘ladi: …

3 / 22

ilishi tufayli to‘planib qolgan to‘la oksidlanmagan zaharli mahsulotlar bilan organizmning zaharlanishi. organizmga ikki xil ta’sir qiladi: 1.mahalliy. 2.umumiy. mahalliy ta’sir - ko‘pincha anorganik moddalar (kislota va ishqor-lar)ni to‘g‘ridan-to‘g‘ri organizm to‘qimalariga ta’siridan hosil bo‘ladi va ta’sir etgan joyining (to‘qimaning) qizarishi, kuyishi, emirilishi bilan ifodalanadi. to‘qimaning jarohatlanish darajasi kimyoviy moddalarning konsentrasiyasiga va ta’sir etish muddatiga bog‘liq. to‘qimalarning mahalliy shikastlanishi ham organizmning umumiy o‘zgarishlari holatida ham namoyon bo‘lishi mumkin. bunday o‘zgarishlar kimyoviy moddalarning to‘g‘ridan-to‘g‘ri nerv sistemasiga ta’siridan, hamda to‘qimalarning parchalanish mahsulotlarini qonga so‘rilishidan hosil bo‘lishi mumkin. umumiy ta’siri. zaharli moddalrning umumiy ta’siri bir tomondan zararlangan yoki shikastlangan organ yoki to‘qima (o‘pka, oshqozon, ichak tizimi, buyrak, jigar va boshqalar) bilan, ikkinchi tomondan xususiy bo‘lmagan xarakterga ega bo‘lib, nerv sistemasini, termoregyalsiya va moddalar almashinuvini va boshqalarni buzilishi bilan bog‘liq. ko‘pincha birlamchi jarayon keyingi o‘zgarish sifatida namoyon bo‘lib, zaharlanish davridagi barcha o‘zgarishlar zaharli moddalarni qon va limfaga so‘rilib, ichki organlarga ta’siri (eng avvalo nerv sistemasining zaharli …

4 / 22

gan jarayonda organizmning barcha hayotiy jarayonlarining buzilishi asosiy sabab hisoblanadi. zaharli moddalar ta’sirida yuzaga keladigan patologik jarayon shu moddaning miqdori yuborilish joyi, biologik eritmalarda erishi va boshqalarga bog‘iq. bir xil moddalar o‘zining miqdoriga bog‘liq ravishda davolovchi, zaharlovchi va hatto o‘ldirish xususiyatiga ega bo‘lishi mumkin. zaharli moddalarni organizmga vena qoni yoki teri tagiga yuborilishi, ichak orqali yuborilgandagidan zaharliroqdir. zaharli moddalarning organizmga ta’siri faqat zaharli modda xususiyati bilan bog‘liq bo‘lmasdan bir qancha ekzogen va endogen sabablarga bog‘liq. zaharli moddalar ta’siri hayvon turiga, jinsiga, yoshiga, semizligiga, individual reaktivligiga va hayvonni saqlanishiga, oziqlanishiga, yashash sharoitiga va bajarayotgan ishiga bog‘liq. masalan: it va cho‘chqalar shoxli hayvonlarga nisbatan og‘ir metal tuzlariga, shoxli hayvonlarga nisbatan otlar ba’zi bir o‘simlik zaharlariga sezuvchandir. shoxli hayvonlarni xloroformga, otlarni qustiruvchi toshlarga, mushuklarni karbol kislotasiga, parrandalarni osh tuziga sezuvchanligi yuqori ekanligi aniq bo‘lsa, itlarni qustiruvchi toshga, mushikni apomorfinga, parrandalarni strixninga sezuvchanligi past va h.z.o. hayvonlar odamlarga nisbatan nerv zaharlariga sezuvchan. urg‘ochi hayvonlarni …

5 / 22

i bir xil bo‘l-masdan, uning turi, yoshi, jinsi, ozuqalanishi va boshqalarga bog‘liqdir. masalan: a).yosh, kari, oriq hayvonlar zaharlar ta’siriga chidamsiz bo‘ladi; b).urg‘ochi hayvonlar erkak hayvonlarga nisbatan chidamsiz bo‘ladi; v).qoramal-og‘ir metall tuzlariga, xlorofrmga, otlar-o‘simlik zahar-lariga, qustiruvchi moddalarga, tovuqlar va cho‘chqalar osh tuziga chidamsiz bo‘ladi. hayvonlar ozuqasiga zaharli o‘simliklarning biror qismi doni aralashib qolsa, noto‘g‘ri tayyorlansa va saqlansa, chirib qolsa zaharlanishga sabab bo‘ladi. xalq xo‘jaligida ishlatiladigan turli ximikatlarning noto‘g‘ri saqlanishi va qo‘llanishi ham zaharlanishga olib keladi. 1-tajriba. kimyoviy moddalarning organizmga mahalliy ta’sirini o‘rganish. tajriba uchun kerakli hayvonlar va jihozlar: baqalar, po‘kak taxtachalari, ignalar, pipetkalar, kislotalar, ishqorlar, paxta. tajriba o‘tkazish tartibi: 4-5 ta baqaning orqa miyasiga igna (zond) sanchib, harakatsizlantiriladi. harakatsizlantirilgan baqalar po‘kak taxtachalarining ustiga chalqanchasiga yotqizilib, ignalar bilan mahkamlanadi. alohida-alohida pipetkalar bilan baqalarning tanasiga turli xil kislota va ishqorlar tomizilib, hosil bo‘ladigan o‘zgarishlar o‘rganiladi. olingan natijalar va xulosa tajriba bayoniga yoziladi. olingan natijalar va xulosa tajriba bayoniga yoziladi. nazorat uchun savollar 1.ximiyaviy …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "hayvonlar organizmiga kimyaviy moddalar ta'siri"

1-laboratoriya mashg‘uloti.hayvonlar organizmiga ximiyaviy moddalarning patologik ta’siri darsning maqsadi: hayvonlar organizmiga ximiyaviy moddalarning mahalliy va umumiy patologik ta’sirini o‘rganish. zaharlarning turlari, intoksikasiya va autointoksikasiya. darsga kerak bo‘ladigan laboratoriya hayvonlari va jixozlar: 1. laboratoriya hayvonlari: kalamush, baqalar. 2.reaktivlar: kmno4, hcl, vazelin moyi, kislotalar, ishqorlar. 3.jixozlar: shisha idish, pinset, stakan, pipetkalar. po‘kak taxtachalari, ignalar, pipetkalar, paxta. bir qancha kimyoviy moddalar borki, ular o‘zining kimyoviy tarkibi, miqdori va xossalariga ko‘ra organizmni turli xil kasallanishiga ya’ni zaharlanishiga-intoksikasiyalanishiga sabab bo‘ladi. organizmga patologik ta’sir ko‘rsatadigan kimyoviy moddalar, tabiatiga ko...

This file contains 22 pages in DOCX format (46,7 KB). To download "hayvonlar organizmiga kimyaviy moddalar ta'siri", click the Telegram button on the left.

Tags: hayvonlar organizmiga kimyaviy … DOCX 22 pages Free download Telegram