jahon xo‘jaligida tabiiy resurslar va ulardan foydalanish muammolari

PPTX 16 pages 3.2 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.2 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

слайд 1 reja: 1. xomashyo resurslarini ishlab chiqarish va ulardan foydalanish 4. insoniyat tabiiy resurslardan foydalanishi natijasida yuzaga kelgan muammolari. 3. tabiiy resurslardan foydalanishning ijtimoiy-iqtisodiy jihatlari 2. tabiiy resurslar va ishlab chiqarish kuchlari jahon xo‘jaligida tabiiy resurslar va ulardan foydalanish muammolari tabiiy resurs deb inson hayoti va faoliyati davomida bevosita foydalaniladigan barcha turdagi tabiiy ne'matlarga aytiladi. jahon xo'jaligining rivojlanishida tabiiy resurslar bilan bog'liq bo'lgan muammolar muhim rol o'ynaydi. ushbu muammolar mamlakatlar iqtisodiyotining ishlab chiqarish, moliya-valuta va tashqi iqtisodiy va boshqa sohalariga jiddiy ta’sir ko'rsatishi mumkin. buni, biz jahon iqtisodiyotida 70-yillardagi iqtisodiy inqirozlar misolida ham ko'rishimiz mumkin. ma’lumki, tabiiy xomashyo resurslari har qanday ishlab chiqarish uchun boshlang'ich material bo'lib hisoblanadi. xomashyo resurslarining mahsulotdagi ulushi turli mahsulotlarda turlicha bo'lishi ham mumkin. masalan, mashinasozlik sanoatida xomashyo resurslarining ulushi 10—12 % ni tashkil etsa, asosiy kimyoviy sintez mahsulotlarda esa 80—90 % ni tashkil etishi mumkin. tabiiy xomashyo resurslari ko'pgina mamlakatlar iqtisodiyoti uchun sezilarli ahamiyatga …

2 / 16

onot o'simlik mineral ular o'z navbatida tiklanadigan va tiklanmaydigamguruhlarga bo'linadi. tiklanishi mumkin bo'lgan tabiiy resurslarga tuproq, o'simlik, hayvonot, rekreatsiya, chuchuk (iste'mol) suvi kabi boyliklar kiradi. mineral (yer osti) resurslari tiklanmaydigan tabiiy boylik hisoblanadi.| jahon xo'jaligidagi yer usti va yer ostidagi tabiiy xomashyo resurslar miqdori cheksiz emasligi barchamizga ma’lumdir. tabiiy resurslarning xususiyati shundaki, ular yakuniy mahsulot bo'lib, ularning miqdori u yoki bu elementning yer qobig'i va jahon okeanidengizlarida mavjudligi bilan belgilanadi. demak, nazariy jihatdan tabiiy resurslardan uzoq yillar mobaynida intensiv foydalangan holda ularning tugab qolishi xavfi mavjud. ammo maksimal miqdor nuqtayi nazardan qaraydigan bo'lsak, ko'plab elementlarning yer qobig'idagi miqdori tabiiy resurslarning hozirgi kundagi iste’molidan ming-million marotaba ko'proqdir. iqtisodiy nuqtayi nazardan olganda, tabiiy foydali qazilma boyliklaming sanoat zaxiralari muhim ahamiyatga ega. sanoat zaxiralari deganda, mavjud narxlar va texnikaviy bilimlar darajasida o'zlashtirish uchun samarali, sifatli va yaxshi o'rganilgan tabiiy foydali qazilma boyliklaming zaxiralari tushuniladi tabiatda amalda tugamaydigan tabiiy resurslar ham mavjuddir, ular: quyosh …

3 / 16

hal qilmaydi. jahon iqtisodiyotida ishlab chiqarish kuchlari va mineral resurslarni joylashishida sezilarli farqlar mavjud. sanoati rivojlangan davlatlarda noyoqilg'i tabiiy resurs zaxiralarining 36 %, neftning 5 %, qayta ishlash sanoatining 81 % joylashgan. ushbu davlatlar jahon xo'jaligida katta miqdordagi aniqlangan tabiiy xomashyo resurslarining, (masalan, xrom, qo'rg'oshin, rux, kaliy tuzlari, uran xomashyosi, boksitlar, temir rudasi va boshq.) juda oz qismiga ega. rivojlangan davlatlar orasida eng ko'p tabiiy resurslarga avstraliya, jar, kanada, aqsh kabi mamlakatlar ega. rivojlanayotgan davlatlar hududida jahon xo'jaligi noyoqilg'i tabiiy resurslarning 50 %, neftning 2/3 qismi, tabiiy gazning 50 %, fosfatlarning 90 %, qalayning 86 %, kobaltning 88 %, mis va nikel rudalarining 50—55 % joylashgan. ammo, rivojlanayotgan davlatlar jahon xo'jaligi qayta ishlash sanoat mahsulotlarining boryo'g'i 20 % ni ishlab chiqaradi. tabiatda minerallar holida uchraydigan tabiiy boyliklar, mineral resurslar (boyliklar) deyiladi. hozirgi vaqtda mineral resurslarning 200 dan ortiq turlaridan xo'jalik ehtiyojlari yo'lida foydalanilmoqda. amalda mineral resurslar tarkibida d. i. mendeleyevning …

4 / 16

i haminasi yerdan undirib olinadi. xalq bekorga «barcha boyliklarning otasi mehnat, onasi esa yer» deb unga katta baho bermagan. insonning qay darajada yer resurslari bilan ta'minlanganligi imkoniyatlari jahon yer fondi va uning tarkibida o'z aksini topgan. hozirgi vaqtda jahon yer fondining umumiy hajmi 13,4 mlrd. gektarga teng. ammo uning tarkibi o'ziga xos. jahon aholisi o'z tirikchiligi yo'lida to'g'ridan-to'g'ri foydalanadigan yerlar miqdori u qadar ko'p emas. insoniyatga faol xizmat qiladigan yerlar (qishloq xo'jaligida foydalanadigan yerlar) jahon yer fondining 34 foizinigina tashkil qiladi. bnlar, asosan, ishlov beriladigan (11 foiz) va o'tloq hamda yaylov (23 foiz) yerlardir. bulardan ishlov beriladigan yerlar insoniyat uchun zaruriy oziq-ovqat vositalarining 88 % ini, o'tloq va yaylovlar esa 10 % ini yetkazib bermoqda. yer fondining qolgan qismi o'rmonli (30 foiz), texnogen va kam foydalaniladigan yoki butunlay unumsiz yerlardir. insoniyatning yaqin kelajagida katta ahamiyatga ega bo'lishi kutilayotgan tabiiy resurs turlaridan biri dunyo okeani resurslaridir. u amalda bitmas-tuganmas xazinadir. bu …

5 / 16

surs hisoblanadi va ular azaldan insoniyatning ko'p hillarda hayotiy ehtiyojlarini qondirishda asosiy rol o'ynab kelgan tabiiy xomashyo resurslarda jahon narxlarining shakllanish xususiyatlari tabiiy xomashyo resurslarda narxlarni shakllanishining asosiy xususiyatlaridan biri — renta munosabatlarining mavjudligi hisoblanadi. tog'-kon sanoatida ishlab chiqaruvchilar narxi odatda, ayni paytda ishlayotgan konlardan eng yomoni, mahsulotining tannarxi eng yuqori bo'lgan korxonalar bilan belgilanadi. bu holat boshqa ishlab chiqaruvchilarga renta olish imkonini beradi. tannarxga ta’sir etuvchi eng muhim omil bo'lib qazib olishning tog'-kon geologik shart-sharoitlari, birinchi navbatda rudadagi foydali komponentlaming ulushi va konlaming qulay joylashganligi hisoblanadi. jahon iqtisodiyotida xomashyoning jahon narxlari dinamikasi va darajasini aniqlash uchun quyidagi narx shakllaridan keng foydalaniladi: — ma ’lumot beruvchi narxlar. bunga eksport narxlarini ko'rsatuvchi nashrlarda chop etilgan ulguiji va tashqi savdo narxlari kiradi. odatda, bu narxlar aniq shartnomalarning narxini emas, sotuvchilarning narxini anglatadi. bu narxlar amaldagi narxlar uchun «mo'ljal» bo'lib xizmat qiladi. — biija kotirovkalari. bu narxlar birjadagi o'zaro kelishuvlarning narxi asosida aniqlanadi. …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jahon xo‘jaligida tabiiy resurslar va ulardan foydalanish muammolari"

слайд 1 reja: 1. xomashyo resurslarini ishlab chiqarish va ulardan foydalanish 4. insoniyat tabiiy resurslardan foydalanishi natijasida yuzaga kelgan muammolari. 3. tabiiy resurslardan foydalanishning ijtimoiy-iqtisodiy jihatlari 2. tabiiy resurslar va ishlab chiqarish kuchlari jahon xo‘jaligida tabiiy resurslar va ulardan foydalanish muammolari tabiiy resurs deb inson hayoti va faoliyati davomida bevosita foydalaniladigan barcha turdagi tabiiy ne'matlarga aytiladi. jahon xo'jaligining rivojlanishida tabiiy resurslar bilan bog'liq bo'lgan muammolar muhim rol o'ynaydi. ushbu muammolar mamlakatlar iqtisodiyotining ishlab chiqarish, moliya-valuta va tashqi iqtisodiy va boshqa sohalariga jiddiy ta’sir ko'rsatishi mumkin. buni, biz jahon iqtisodiyotida 70-yillardagi iqtisodiy inqirozlar misolid...

This file contains 16 pages in PPTX format (3.2 MB). To download "jahon xo‘jaligida tabiiy resurslar va ulardan foydalanish muammolari", click the Telegram button on the left.

Tags: jahon xo‘jaligida tabiiy resurs… PPTX 16 pages Free download Telegram