yosh psixologiyasi va adabiyot o‘qitish

DOCX 7 pages 49.6 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 49.6 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

adabiyot o‘qitishda o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olish reja: 1. adabiyot o‘qitishda o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olishning kerakligi. 2. boshlang‘ich sinfda ko‘rkam asarlarni o‘qitishning o‘ziga xosligi. 3. o‘smirlik va 5-7-sinflar adabiy ta’limining xususiyatlari. 4. 8-9-sinflarda adabiyot o‘qitishga qo‘yiladigan talablar. 5. o‘spirinlik yoshida adabiyot o‘qitishning o‘ziga xos jihatlari. tayanch tushunchalar: yosh psixologiyasi va adabiyot o‘qitish, yosh pedagogikasi va adabiy ta’lim, kichik o‘quvchilarga xos didaktik xususiyatlar, o‘smirlarning ruhiy-intellektual o‘ziga xosliklari, kichik o‘quvchilardagi bo‘ysunishga moyillik, o‘smirlardagi to‘da psixologiyasi, o‘quvchilar jamoasida liderning o‘rni, o‘spirinlarning ruhiy-jismoniy xususiyatlari va adabiyot o‘qitish. ma’lumki, shaxsni, “umuman” tarbiyalab bo‘lmaydi, balki har qanday konkret individ konkret talablar asosida, konkret muhit uchun konkret makon va zamonda tarbiyalanadi. tarbiya konkretlikni sevadigan va undagina mavjud bo‘la oladigan pedagogik kechimdir. shu boisdan ham biron bir axloqiy fazilatni umumiy tarzda qaror toptirib bo‘lmaydi. buni shundan ham bilsa bo‘ladiki, ayni bir pedagogik chora turli yoshdagi odamlarga nisbatan qo‘llanilganda turlicha natija beradi. axloqiy-estetik tarbiyaning qudratli quroli hisoblanmish adabiyot …

2 / 7

ri, umuman, bolalar, xususan, maktab bolalarining yoshlarini asosli tarzda muayyan bosqichlarga bo‘lish haqida ko‘pdan beri bosh qotirib kelishadi. xususan, rus olimlari l. s. vigotskiy va d. b. elkoninlar bu ilmiy yumush bilan jiddiy shug‘ullanishgan. taniqli o‘zbek ruhshunoslari ergash g‘oziev va botir qodirovlar ham bu muammoni hal qilishga urinishgan. nomlari yuqorida zikr etilgan olimlar maktab yoshidagi o‘quvchilar umrining birinchi bosqichini “kichik maktab yoshidagi o‘quvchilar” yoki qisqa qilib “kichik o‘quvchilar” tarzida nomlaydilar va bunga 6-10 yoshdagi bolalarni mansub deb hisoblaydilar. ularning fikrlaricha, bu yoshdagi bolalar uchun yetakchi faoliyat o‘qishdan iborat bo‘lib, bolalarning intellektual va bilish qobiliyati shiddat bilan o‘sib boradi. ikkinchi bosqich o‘smirlik deb atalib, 11-15 yoshni o‘z ichiga oladi. bu yoshdagi bolalarning faoliyatidagi asosiy muammo atrofidagi odamlar bilan munosabatni yo‘lga qo‘yishdan iborat bo‘ladi. bu munosabat o‘smirlar hayotida shu qadar katta ahamiyat kasb etadiki, ularning xatti-harakatlarining yo‘nalishi ko‘pincha ana shu munosabatlar xarakteriga bog‘liq bo‘ladi. bu bosqichda o‘smirlarda mavhum tafakkur, o‘z-o‘zini anglashga intilish, …

3 / 7

ilarning yoshi va ruhiy holatlaridagi turli xususiyatlardan kelib chiqqan holda turlicha bosqichlardan iborat bo‘lishi ko‘zda tutiladi: 1. adabiy ta’limning barcha bosqichlarida ham o‘quvchilarning yosh xususiyatlariga muvofiq ravishda badiiy asarni o‘qish, tushunish, tushuntirish, ta’sirlanish, ta’sirlanganligi sababini anglash va anglatish, tahlil qilish, xulosa chiqarish singari faoliyat turlari amalga oshiriladi. 2. o‘quvchilarning adabiy-tarixiy va adabiy-nazariy bilimlarni to‘liq egallashlariga erishish, og‘zaki hamda yozma nutqini rivojlantirish, ijodiy va mustaqil fikrlash ko‘nikmalarini shakllantirish ularning yoshiga xos jihatlarni ko‘zda tutgan holda amalga oshirilsagina kutilgan natijaga erishiladi. 3. adabiy ta’limning barcha bosqichlarida o‘quvchilarda ezgu ma’naviy xislatlarning shakllantirilishiga diqqat qaratiladi. 4. umumiy o‘rta ta’lim maktablari tarkibi hamda o‘quvchilarning yosh va ruhiy xususiyatlaridan kelib chiqqan holda adabiyot o‘qitish quyidagi uch bosqichda amalga oshiriladi. boshlang‘ich maktab bosqichi. maktabda o‘qiy boshlash 6-7 yoshli bolakay hayotidagi keskin burilish pallasidir. negaki u faqat o‘yindangina iborat hayot tarzidan asosiy faoliyati o‘qishdan iborat bo‘lgan yashash yo‘siniga o‘tadi. endi uning o‘tboshi (oila)dagi, jamoadagi maqomi keskin o‘zgarib, shunchaki …

4 / 7

i-detey-mladshego-shkolnogo-vozrasta.php ] ma’lumki, kichik o‘quvchilarda ixtiyoriy diqqat bir qator tarqoq bo‘lib, boshqarilishi qiyin kechadi. kichik maktab yoshida ixtiyorsiz diqqat birmuncha yaxshi rivojlangan bo‘ladi. bola asta-sekin shunchaki kerak-nokerak qiziqarli narsalarga emas, diqqatini kerakli narsaga qaratish va uni saqlab qolishga o‘rganib boradi. kichik o‘quvchi diqqatining rivoji diqqat yo‘naltirilishi kerak bo‘lgan obyektlarning hajmi va har xil faoliyat turlariga uni to‘g‘ri taqsimlay olishiga bog‘liq. shuning uchun ham bolaga o‘quv topshiriqlarini o‘z ishini qilgani holda o‘rtog‘ining faoliyatini kuzatishga ham ulguradigan miqdorda berish maqsadga muvofiqdir. kichik o‘quvchilar xotirasining mahsuldorligi topshiriqning mohiyatini tushunish hamda eslab qolish va xayolda tiklashning usullaridan qanchalik xabardor ekaniga bog‘liq bo‘ladi. o‘quv faoliyati davomida ixtiyoriy va ixtiyorsiz xotiraning nisbati har xil bo‘ladi. 1-sinfda ixtiyorsiz xotiraning samaradorligi yuqori bo‘ladi. negaki bolada hali materialni qayta ishlash va o‘z fikrini nazorat qilish qobiliyati shakllanmagan bo‘ladi. keyingi sinflarda kichik o‘quvchilarning ixtiyoriy xotirasi ixtiyorsiz xotiraga nisbatan sezilarli darajada mahsuldor bo‘lib boradi. o‘quv faoliyati bolada tasavvur qobiliyatini rivojlantirishga yordam …

5 / 7

h bolalarning birgalikda faoliyat ko‘rsatish tizimi, ongli intizom, ixtiyoriy diqqat va xotira kabilar bilan chambarchas bog‘liq faoliyat bo‘lgani uchun bolalarning hissiy olamiga ham ta’sir ko‘rsatadi. kichik maktab yoshidagi bolalarda o‘z tuyg‘ularini bildirishdagi ixtiyorsizlik o‘rnini tiyiqlilik, onglilik egallab boradi. kichik o‘quvchilik – atrof olam haqidagi son-sanoqsiz bilimlarni o‘zlashtirish, singdirish va to‘plash davri. bu yoshda kattalardan eshitilgan gaplar va ko‘rilgan tutumlarga qilingan taqlid bolaning intellektual rivojida katta o‘rin tutadi. kichik o‘quvchilardagi ishonuvchanlik, ta’sirchanlik, faollik, harakatchanlik singari sifatlar ularning shaxs o‘laroq shakllanishida qo‘l keladi[footnoteref:4]. [4: мухина в. возрастная психология. – 4-е изд. – москва: academia, 1999.] ma’lumki, kichik o‘quvchilar qiziquvchan bo‘lishadi, o‘qituvchining o‘qish saboqlaridagi vazifasi bolalardagi qiziquvchanlikni intiluvchanlikka aylantirib, o‘rganilgan matndagi voqealarnigina eslab qolmay, ularning sababi, mantig‘i haqida ham o‘ylashga yo‘naltirishdan iborat. shu tariqa asta-sekin to‘la ma’nodagi savodli o‘qirman (kitobxon)lik odati va ko‘nikmasi tarkib topadi. bu borada ertaklar olamiga sayohat, men to‘qigan ertak, ertakning davomi singari nostandart saboqlar katta samara berishi mumkin. boshlang‘ich …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yosh psixologiyasi va adabiyot o‘qitish"

adabiyot o‘qitishda o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olish reja: 1. adabiyot o‘qitishda o‘quvchilarning yosh xususiyatlarini hisobga olishning kerakligi. 2. boshlang‘ich sinfda ko‘rkam asarlarni o‘qitishning o‘ziga xosligi. 3. o‘smirlik va 5-7-sinflar adabiy ta’limining xususiyatlari. 4. 8-9-sinflarda adabiyot o‘qitishga qo‘yiladigan talablar. 5. o‘spirinlik yoshida adabiyot o‘qitishning o‘ziga xos jihatlari. tayanch tushunchalar: yosh psixologiyasi va adabiyot o‘qitish, yosh pedagogikasi va adabiy ta’lim, kichik o‘quvchilarga xos didaktik xususiyatlar, o‘smirlarning ruhiy-intellektual o‘ziga xosliklari, kichik o‘quvchilardagi bo‘ysunishga moyillik, o‘smirlardagi to‘da psixologiyasi, o‘quvchilar jamoasida liderning o‘rni, o‘spirinlarning ruhiy-jismoniy xususiyatlari va adabiyot...

This file contains 7 pages in DOCX format (49.6 KB). To download "yosh psixologiyasi va adabiyot o‘qitish", click the Telegram button on the left.

Tags: yosh psixologiyasi va adabiyot … DOCX 7 pages Free download Telegram