yer va litosfera haqida darslik

PPTX 25 pages 2.1 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

7-mavzu: yer: joylashishi va undan ko‘p maqsadda foydalanish 7-mavzu: yer: joylashishi va undan ko‘p maqsadda foydalanish reja: 7.1. yer ajratish iqtisodiyoti. 7.2. yerdan yaroqsiz foydalanish va qayta baholash. 7.3. bozor siyosatining innovatsion himoya vositalari litosfera deb, yerning qattiq qobig‘iga aytiladi. bu qobiqning yuzasi o‘zining o‘ta notekisligi bilan ajralib turadi. litosferaning eng past va eng yuqori qismigacha bo‘lgan farq 19870 m ni tashkil qiladi. litosfera yuzasining katta qismi okean va dengizlar bilan qoplangan. uning quyi chegarasi (qalinligi) taxminan 40 km dan 100 km gacha bo‘lgan oraliqni o‘z ichiga oladi. materiklar hajmi yu.m.shatalskiy hisob-kitobiga ko‘ra, (okeanlar sathi-ga nisbatan hisoblanganda) okeanlar hajmidan 12,7 marta kichik. litosfera sathi 510 mln. km2 ga teng. quruqlikning 15 % qismida insonlar hayot kechiradilar, 20 %i dasht-yaylovlari va tog‘ yonbag‘irliklari, 27 %i qumlik sahrolar va 13 %i baland tog‘liklardan iborat. respublika-mizning umumiy maydoni 45 mln. ga bo‘lib, shundan 29 mln. ga cho‘l-dashtlar, 2,2 mln. ga yaylovlar, 6 mln. …

2 / 25

adi. o‘zbekiston respublikasida agrosanoat kompleksini barqaror rivojlantirishni ta’minlashning asosiy shartlari qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarish manbalarini kengaytirish, takror ishlab chiqarish va unumdor yerlardan qishloq xo‘jaligi maqsadlarida to‘g‘ri foydalanishdan iborat. unumdor yerlarning boshqa tabiiy omillar bilan qo‘shib ishlatilishi, yerni ishlab chiqarish quvvatini oshirib, qishloq xo‘jaligi mahsuloti va tannarxiga sezilarli ta’sir etadi hosildor yerlarning kamayishi, ularning qishloq xo‘jaligiga yaroqligi holati yomonligi va xo‘jalikdan yana foydalanish; sho‘r va inqirozga uchragan yerlarning ko‘payishi; haydalgan va haydaladigan yer qatlamlarining zichlanishi va qotib qolishi; haydalgan yerlarda chirindi va oziqlanish elementlarining muvozanati va salbiy holati oshib borishidir. respublikada an’anaviy yerning hosildorligi kamayishi va umumiy ekologik holatining yomonlashuvi saqlanmoqda, ba’zi hududlarda quyidagi salbiy jarayonlar kuzatilmoqda: yerning tanazzuliga asosiy sabablar o’rmonzor dov-daraxtlari yo’q qilinishi, xarobazorga aylanishi va boshqa voqealar; yerning sug’oriladigan sharoitida, keragidan ortiq namlik va suv toshqini, qayta sho’rlanish holatlari; chorva mollari boqiladigan yaylovlarning digressiya va deflyatsiyaga uchrashi; qishloq xo’jaligi va sanoatda yerni o’zlashtirish jarayonida texnogen xarobazorlarga aylanishi; agroximikatlar, …

3 / 25

,02 4 tabiatni muhofaza qilish, sog’lomlashtirish, rekreatsiya maqsadlariga mo’ljallangan yerlar 75,9 0,17 0,9 0,002 5 tarixiy-madaniy ahamiyatga molik yerlar 4,7 0,01 6 o’rmon fondi yerlari 9635,9 21,69 31,3 0,07 7 suv fondi yerlari 830,3 1,86 4,6 0,01 8 zaxira yerlar 12262,7 27,62 2,1 0,004 jami yerlar: 44410,3 100,0 4312,4 9,71 aholi punktlarining yerlari. aholi punktlarining yerlari ma’muriy-hududiy birlik bo‘lib, davlat yer fondining barcha toifalaridan o‘ziga xos xususiyatlari, huquqiy holati, foydalanishning asosiy maqsadiga ko‘ra ajralib turadi, ularga shu maqsadlar uchun qonun hujjatlarida belgilab qo‘yilgan shahar (posyolka) va qishloq aholi punktlari kiritilgan. sanoat, transport, aloqa, mudofaa va boshqa maqsadlarga mo’ljallangan yerlar. bunday yerlar jumlasiga sanoat tarmoqlari obyektlari, ishlab chiqarish korxonalari, shu jumladan tog’-kon sanoati, energetika korxonalariga ishlab chiqarish va yordamchi binolar hamda inshootlar qurish uchun doimiy foydalanishga berilgan, temiryo’l, ichki suv transporti, aloqa-kommunikatsiya liniyalari hamda ularga tegishli inshootlar, radioeshittirish, televideniye, axborot muassasalari va tashkilotlari joylashgan hamda ichki ishlar va mudofaa ehtiyojlari uchun …

4 / 25

memorial bog’lar, ziyoratgohlar va mozorlar, arxeologiya, tarixiy va madaniy yodgorliklar, tegishli muassasalar hamda tashkilotlarga doimiy foydalanishga berilgan yerlar kiradi. ushbu yerlar alohida muhofazaga muhtoj bo’lib, unda jahon ahamiyatiga ega bo’lgan tarixiy, arxeologik, me’morlik va badiiy hamda madaniy yodgorliklar saqlanadi. o’rmon fondi yerlari. o’rmon fondi yerlariga o’rmon bilan qoplangan, shuningdek, o’rmon bilan qoplanmagan bo’lsa ham, o’rmon xo’jaligi ehtiyojlari uchun berilgan yerlar kiradi. 2016-yil 1-yanvar holatiga ko’ra, o’rmon fondi yerlarining umumiy yer maydoni 9635,9 ming gektarni yoki jami yer maydonining 21,69 foizini tashkil qiladi. suv fondi yerlari. o’zbekistonda suv havzalari, transchegaraviy daryolar, ko’llar, suv omborlari, gidrotexnik va boshqa suv xo’jaligi inshootlari egallab turgan, shuningdek, suv havzalari va boshqa suv obyektlarining qirg’oqlari bo’ylab ajratilgan mintaqadagi suv xo’jaligi ehtiyojlari uchun korxonalar, muassasalar va tashkilotlarga belgilangan tartibda berilgan yerlar suv fondi yerlari toifasiga kiradi. zaxira yerlar. zaxira yerlarga egalik qilish, foydalanish hamda ijara maqsadida yuridik va jismoniy shaxslarga berilmagan hamda boshqa yer toifalarida hisobga olinmagan …

5 / 25

digan; 2. lalmi yerlar sug’oriladigan yerlar – qishloq xo’jaligida foydalanish va sug’orish uchun yaroqli bo’lgan, suv resurslari shu yerlarni sug’orishni ta’minlay oladigan sug’orish manbayi bilan bog’langan, doimiy yoki muvaqqat sug’orish tarmog’iga ega bo’lgan yerlar. qishloq va suv xo’jaligi organlari sug’oriladigan yeri bo’lgan yer egalari va yerdan foydalanuvchilarni sug’orish ishlari uchun manbalarning sersuvligini hisobga olgan holda joriy etilgan limitlar bo’yicha suv to’g’risidagi qonun hujjatlari bilan belgilanadigan tartibda suv bilan ta’minlashlari shart. tuproq va yerlarning degradatsiyaga duchor bo‘lishida quyidagi jarayonlar va tadbirlar asosiy rol o‘ynaydi: 1. mineral va organik o‘g‘itlar hamda pestitsidlarning noto’g’ri qo’llanishi. 2. meliorativ ishlar. meliorativ ishlarni noto’g’ri texnologiyalar asosida olib borish natijasida tuproqlarning gumusli qatlami kamayishiga va tuproqning unumdor qatlamiga tuproq hosil qiluvchi ona jins mahsulotlarini aralashib ketishiga olib keladi. 3. o’rmon qurilish materiallarini tayyorlash. o’rmon qurilish materiallarini tayyorlash vaqtida og’ir texnikalarning harakati o’rmon qiyiga, o’simliklar qoplamiga salbiy ta’sir qiladi va daraxt ildizlarini ko’chirishda u bilan ko’p miqdorda gumus …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yer va litosfera haqida darslik"

7-mavzu: yer: joylashishi va undan ko‘p maqsadda foydalanish 7-mavzu: yer: joylashishi va undan ko‘p maqsadda foydalanish reja: 7.1. yer ajratish iqtisodiyoti. 7.2. yerdan yaroqsiz foydalanish va qayta baholash. 7.3. bozor siyosatining innovatsion himoya vositalari litosfera deb, yerning qattiq qobig‘iga aytiladi. bu qobiqning yuzasi o‘zining o‘ta notekisligi bilan ajralib turadi. litosferaning eng past va eng yuqori qismigacha bo‘lgan farq 19870 m ni tashkil qiladi. litosfera yuzasining katta qismi okean va dengizlar bilan qoplangan. uning quyi chegarasi (qalinligi) taxminan 40 km dan 100 km gacha bo‘lgan oraliqni o‘z ichiga oladi. materiklar hajmi yu.m.shatalskiy hisob-kitobiga ko‘ra, (okeanlar sathi-ga nisbatan hisoblanganda) okeanlar hajmidan 12,7 marta kichik. litosfera sathi 510 mln....

This file contains 25 pages in PPTX format (2.1 MB). To download "yer va litosfera haqida darslik", click the Telegram button on the left.

Tags: yer va litosfera haqida darslik PPTX 25 pages Free download Telegram