mamlakatimizda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi rivojlanishi va hozirgi holati

DOC 119,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1548921814_73911.doc mamlakatimizda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi rivojlanishi va hozirgi holati reja: 1. markaziy osiyoda dastlabki kriminologik ta’limotlar 2. tasavvufda quyidagilar komillik bosqichlari sifatida belgilangan: 3. o‘zbekiston respublikasi mustaqillikka erishgandan to hozirgi kungacha bo‘lgan davr. mamlakatimizda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi, rivojlanishi va hozirgi holati tarixiy-huquqiy adabiyotlarning tahlilidan kelib chiqib, mamlakatimizda kriminologik ta’limotlarning rivojlanish jarayonini quyidagi to‘rt bosqichga bo‘lib o‘rganish mumkin: 1) markaziy osiyoga islom dinining kirib kelishigacha bo‘lgan davr; 2) markaziy osiyoga islom dinining kirib kelishidan to chor rossiyasi bosqinigacha bo‘lgan davr; 3) chor rossiyasi va sobiq ittifoq davri; 4) o‘zbekiston respublikasi mustaqillikka erishgandan to hozirgi kungacha bo‘lgan davr. markaziy osiyoga islom dinining kirib kelishigacha bo‘lgan davr. markaziy osiyo hududida dastlabki kriminologik ta’limotlar zardushtiylik dinining muqaddas kitobi – «avesto»da, qadimgi xalqlarning bitiklarida, xalq og‘zaki ijodida aks etadi va ushbu ta’limotlarning o‘zagi ezgulik va yovuzlik, yomonlik va yaxshilik, adolat va adolatsizlik o‘rtasidagi kurashni o‘z ichiga oluvchi, insonni ezgulikka chorlovchi g‘oya va qarashlarda namoyon bo‘ladi. …

gi ijtimoiy-iqtisodiy hayoti, diniy qarashlari, olam to‘g‘risidagi tasavvurlari, urf-odatlari, madaniyatlarini o‘rganishda muhim va yagona manba hisoblanadi. «avesto»da bayon etilgan g‘oyalarga ko‘ra, olam ikki asosning, ikki ibtidoning, ya’ni yorug‘lik bilan zulmatning, yaxshilik bilan yomonlikning to‘xtovsiz kurashidan iborat. bu kurash abadiy davom etadi. hayotdagi turfa o‘zgarishlar qaysi kuchning g‘alaba qilishiga bog‘liq. inson tana va ruhning, axloq esa yaxshi va yomon xulqning o‘zaro kurashidan iborat. «avesto»ning axloqiy-falsafiy mohiyati «ezgu fikr», «ezgu so‘z» va «ezgu amal» kabi muqaddas uchlik (axloqiy triada)da o‘z ifodasini topadi. «avesto»da johillik, zo‘ravonlik, tuhmat kabi yomon xislatlar qoralanadi, sof ko‘ngilli bo‘lish, xiyonat qilmaslik, savdoda bir-birini aldamaslik, haqorat qilmaslik kabi xislatlar targ‘ib etiladi. zardushtiylik ta’limoti va uning muqaddas kitobi «avesto»da odamlarni imonli-e’tiqodli bo‘lishga, doimo pokiza yurishga, tanani ozoda tutishga, har qanday yomon niyat va so‘zlardan tiyilishga, yomon amallardan voz kechishga, nojo‘ya ishlardan yuz o‘girishga da’vat etadigan axloqiy qoidalar, o‘gitlar nihoyatda ko‘p. jumladan «avesto»da suvni tejash, uni qadrlash, undan unumli foydalanish haqidagi, …

noyatlar: ayniqsa, kuchuklarga qarshi jinoyatlar; 4) mulkiy jinoyatlar: o‘g‘rilik, talon-toroj qilish, bosqinchilik, firibgarlik, xasislik; 5) axloqqa qarshi jinoyatlar: besoqolbozlik, fohishalik bilan shug‘ullanish, er-xotin xiyonati. 6) tabiat kuchlariga qarshi jinoyatlar: yer, suv, olov va o‘simlik dunyosiga qarshi jinoyatlar. mazkur jinoyatlarni sodir etgan shaxslarga nisbatan muayyan jazo choralarini qo‘llash masalalari ham «avesto»da qayd etilgan. jumladan unda quyidagi jazo choralari nazarda tutilgan: 1) o‘lim jazosi; 2) qamoq; 3) tan jazosi; 4) gunohini yuvish; 5) xun olish. xususan, zardushtiylar aqidasiga ko‘ra, to‘rt toifa kishilar so‘zsiz, hech qanday hukm va hakamsiz qatl qilinganlar. bular: murdor (o‘limtik, o‘laksa)ni yoquvchi, yo‘lto‘sar qaroqchi, bachchaboz va eng qabih gunoh ustida qo‘lga olingan kimsa. zardushtiylar aqidasi bo‘yicha jinoyatlarning oldini olishda darra urish jazosidan keng foydalanilganligini ko‘rish mumkin. xususan, «avesto»da kimda-kim birovni urib, unga qattiq shikast yetkazsa, ushbu kishi birinchi bor o‘ttiz marta ot dumidan qilingan qamchi bilan, o‘ttiz marta xipchin (xivich) bilan savalanishi, ikkinchi bor ellik marta ot dumidan qilingan …

sonalar, ertaklar, rivoyatlar, dostonlar, maqollarda ham o‘z ifodasini topgan. bunday manbalar asosida insonni odil bo‘lishga, jinoyat sodir etmaslikka undovchi va jinoyatni qoralovchi g‘oyalar yotadi. bularga misol tariqasida «qobusnoma», «axloqi muhsiniy», «makorimul axloq», «tuhfat ulabror», «alpomish», «go‘ro‘g‘li» kabi asarlarni keltirish mumkin. markaziy osiyoga islomning kirib kelishidan to chor rossiyasi bos’qinigacha bo‘lgan davr islom dinining muqaddas kitobi qur’on va hadislardagi insonni yaxshilikka chorlovchi, shuningdek, ushbu davr oralig‘ida yashab o‘tgan ajdodlarimizning asarlaridagi inson axloqini yaxshilashga qaratilgan va uning yomon xulqini bartaraf etish yo‘llari yoritib berilgan ta’limotlarning paydo bo‘lishi bilan belgilanadi. islom dinining markaziy osiyoga kirib kelishi bilan bog‘liq holda musulmon huquqi tizimi rivojlandi. movarounnahr fiqhlari qur’on va hadis hukmlariga, qoidalariga asoslangan qonunlar tizimi – shariatni rivojlantirganlar. shariat qonunlari ilohiyot qonunlari bilan bir vaqtda inson haqhuquqlari, dunyoviy masalalar, jumladan jinoyatchilik va uning oldini olish masalalariga tegishli qonun-qoidalarni ham o‘zida mujassamlashtirgan. shariat tizimini mukammal o‘zida jamlagan, fiqh ilmi bo‘yicha eng aniq, izchil, mukammal asar buyuk …

bola tarbiyasiga va uning odob-axloqiga, komil inson bo‘lib o‘sishiga katta e’tibor qaratilganligi jinoyatlarning oldini olishda muhim omil hisoblangan. ayniqsa, sharh mutafakkirlarining ilmiy merosida oila, ota-ona va bola munosabatlari hamda bu munosabatlarning bola shaxsining shakllanishiga ta’sir etish muammosi muhim o‘rin egallagan. jumladan ismoil al-buxoriyning «al-jomi’ as-sahih» hadislar to‘plamida keltirilgan hadislardan birida otaonaning farzandga munosabati haqida shunday deyiladi: «tangridan qo‘rqinglar va farzandlaringizga bir xil mehrda bo‘linglar! (ularga kiyim va taomlarni barobar taqsimlanglar)». ushbu hadisda oilada ota-ona farzandlariga bo‘lgan munosabatda adolatli bo‘lishi va ularning ko‘ngli o‘ksimasligi, shuningdek, ota-onaning iliq munosabatidan qoniqmaslik tuyg‘usining paydo bo‘lmasligi, aka-uka, opa-singillar orasida nizo va janjallarning oldini olish maqsadida, ularga bir xil munosabatda bo‘lish zarurligi bayon etiladi. demak, farzandga yoshlikdan berilgan to‘g‘ri tarbiya, uning kelajakda yaxshi xulqli, komil inson bo‘lib yetishini ta’minlaydi va o‘z navbatida, jamiyatga foyda keltiradi. «farzandni yo‘lga soluvchi ustoz, eng avvalo, ota bilan onadir. ota-ona farzandi yaxshi fazilat sohibi bo‘lishi uchun uni mudom ezgulik ruhida tarbiyalamog‘i …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mamlakatimizda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi rivojlanishi va hozirgi holati"

1548921814_73911.doc mamlakatimizda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi rivojlanishi va hozirgi holati reja: 1. markaziy osiyoda dastlabki kriminologik ta’limotlar 2. tasavvufda quyidagilar komillik bosqichlari sifatida belgilangan: 3. o‘zbekiston respublikasi mustaqillikka erishgandan to hozirgi kungacha bo‘lgan davr. mamlakatimizda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi, rivojlanishi va hozirgi holati tarixiy-huquqiy adabiyotlarning tahlilidan kelib chiqib, mamlakatimizda kriminologik ta’limotlarning rivojlanish jarayonini quyidagi to‘rt bosqichga bo‘lib o‘rganish mumkin: 1) markaziy osiyoga islom dinining kirib kelishigacha bo‘lgan davr; 2) markaziy osiyoga islom dinining kirib kelishidan to chor rossiyasi bosqinigacha bo‘lgan davr; 3) chor rossiyasi va sobiq ittifoq davri; 4) ...

Формат DOC, 119,0 КБ. Чтобы скачать "mamlakatimizda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi rivojlanishi va hozirgi holati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mamlakatimizda kriminologik ta’… DOC Бесплатная загрузка Telegram

mamlakatimizda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi rivojlanishi va hozirgi holati

Предварительный просмотр (5 стр.)

Хотите читать дальше?

О "mamlakatimizda kriminologik ta’limotlarning shakllanishi rivojlanishi va hozirgi holati"

Похожие файлы