tilshunoslikning tarix bilan uzviy aloqador jihatlari

DOCX 3 pages 19.9 KB Free download

3 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 19.9 KB

File type DOCX

Pages 3

Updated Dec 2025

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇

1 / 3

5-mavzu. tilshunoslik va tarix reja 1. tilshunoslikning tarix bilan uzviy aloqador jihatlari. 2. til taraqqiyotini belgilashda tarix fanining ahamiyati. adabiyotlar 1. нурмонов а. танланган асарлар. 3 жилдлик. 1-жилд. – т.: академнашр, 2012. 2. nurmonov a., yo’ldoshev b. tilshunoslik va tabiiy fanlar. – t.: sharq, 2001. 3. borbala ritcher. firrst steps in theoretical and applied linguistics. – budapesht, 2006. tayanch tushunchalar: tilshunoslik va tarix, sinxron va diaxron lingvistika, til tarixi va taraqqiyotini belgilashda tarix fanining ahamiyati. v.1. tilshunoslikning tarix bilan uzviy aloqador jihatlari til jamiyatning aloqa — aralashuv quroli sifatida jamiyat tarixi bilan uzviy aloqadadir. chunki jamiyatda ro‘y bergan har bir o‘zgarish shu jamiyatning tilida o‘zining ma'lum izini qoldiradi. shuning uchun ham jamiyat tarixining muayyan jihatlarini yoritishda tarixiy hujjatlar, yozma yodgorliklar ojizlik qilib qolgan joyda lingvistik materiallar yordamga kelishi mumkin. ayni paytda ma'lum lingvistik faktlarni tarixiy materiallarga suyanmasdan turib izohlash yetarli bo‘lmaydi. bu esa jamiyat tarixi bilan shu jamiyat tilining va …

2 / 3

ham ikki xil bo‘lishi lozimligini ta'kidladi: sinxroniya va diaxroniya. hozirgi kunda til ikki yo‘nalishda o‘rganiladi: statik (sinxron) holati va dinamik (diaxron) holati. til taraqqiyotining muayyan bir davridagi holati sinxron holat sanaladi. tilni sinxron holatda o‘rganilganda, uning hozirgi holati tadqiqot ob'ekti bo‘ladi. diaxron o‘rganishda esa til birliklarining tarixiy taraqqiyotiga e'tibor beriladi. lekin sinxroniya bilan diaxroniya o‘zaro aloqadadir. sinxroniya diaxroniya zanjiridagi bir halqa sanaladi. shuning uchun ham ko‘p hollarda diaxroniyasiz tilning sinxron holatini tushuntirish qiyin bo‘ladi. til tarixi jamiyat tarixining tarkibiy qismidir. shuning uchun ham til tarixini (tilni diaxronik o‘rganish) jamiyat tarixidan uzilgan holda o‘rganish mumkin emas. tilda mavjud bo‘lgan bir qator hodisalar mohiyati jamiyat tarixi asosida ochiladi. lekin til sistemasining barcha sathlari ham jamiyat tarixi bilan bir xil bog‘langan emas. jamiyat hayotidagi turli xil yangiliklar shu jamiyat tilining lug‘at tarkibida o‘z ifodasini topganligi tufayli, til sistemasining leksik sathi boshqa sath birliklariga nisbatan ko‘proq jamiyat tarixi bilan bog‘liq bo‘ladi. tilning leksik sathida …

3 / 3

3) boshqa xalqlar bilan munosabati. o‘zbek xalqi tarixan bir qancha etnik guruhlarning uzoq davrlar davomida birga yashab, o‘zaro munosabatda bo‘lish va birlashuvi natijasida tarkib topgan. qanday etnoslardan tashkil topganligi hozirgi o‘zbek tilining mahalliy shevalari materiallari asosida ma'lum bo‘ladi. masalan, so‘z boshida [y] ning (j) ga almashinuvi, so‘z o‘rtasida ikki unli oralig‘idagi g undoshning y ga (sigir // siyir) yoki, aksincha, y undoshning g ga (keyin // kegin) almashinuvi, shu holatda bir qator jarangsiz undoshlarning jarangli undoshga aylanishi (chiqib // chig‘ib) va boshqalar shu til egalarining qadimda qipchoq qabilasiga mansub bo‘lganliklarini bildiradi. shuningdek, so‘z boshida jarangsiz undoshlarni jarangli undoshga almashinishi (tog‘ // dag‘, tush // dush), cho‘ziq unlilarning mavjudligi (da: g‘) shu tilda gaplashuvchilarning o‘g‘iz qabilasidan kelib chiqqanligiga ishora qiladi. yoki bir qator etnotoponimlar shu joyda yashayotgan etnoslarning tarixan qaysi urug‘ yoki qabiladan kelib chiqqanligiga ishora qilib turadi. masalan, andijon atrofida nayman, sulduz, munduz, saroy, baxrin, beshkal kabi qishloqlar bor. bu …

Want to read more?

Download all 3 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tilshunoslikning tarix bilan uzviy aloqador jihatlari"

5-mavzu. tilshunoslik va tarix reja 1. tilshunoslikning tarix bilan uzviy aloqador jihatlari. 2. til taraqqiyotini belgilashda tarix fanining ahamiyati. adabiyotlar 1. нурмонов а. танланган асарлар. 3 жилдлик. 1-жилд. – т.: академнашр, 2012. 2. nurmonov a., yo’ldoshev b. tilshunoslik va tabiiy fanlar. – t.: sharq, 2001. 3. borbala ritcher. firrst steps in theoretical and applied linguistics. – budapesht, 2006. tayanch tushunchalar: tilshunoslik va tarix, sinxron va diaxron lingvistika, til tarixi va taraqqiyotini belgilashda tarix fanining ahamiyati. v.1. tilshunoslikning tarix bilan uzviy aloqador jihatlari til jamiyatning aloqa — aralashuv quroli sifatida jamiyat tarixi bilan uzviy aloqadadir. chunki jamiyatda ro‘y bergan har bir o‘zgarish shu jamiyatning tilida o‘zining ma'lum izini qol...

This file contains 3 pages in DOCX format (19.9 KB). To download "tilshunoslikning tarix bilan uzviy aloqador jihatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tilshunoslikning tarix bilan uz… DOCX 3 pages Free download Telegram