ўзбекистон миллий университети

PPTX 25 pages 7.1 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 7.1 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

слайд 1 ўзбекистон миллий университети тажрибаларнинг лизиметрлар ёрдамида амалга ошириш усуллари тупроқшунослик кафедраси фан: агрокимёвий текшириш усуллари маърузачи: доц. ю.ч.кенжаев 2021-2022 ўқув йили режа: лизиметр, уни қўллашнинг асосий мақсади, вазифалари. лизиметр турлари. уни қуриш техникаси. тажрибаларнинг лизиметрлар ёрдамида амалга ошириш усуллари лизиметрик тажрибалар биринчи бўлиб таниқли инглиз олими жон далтон томонидан 18-асрнинг охири 19-асрнинг бошларида атмосфера ёғин-сочинларининг сизот сувларни тўйинтиришдаги аҳамиятини ўрганиш мақсадида амалга оширилган. лизиметрик тадқиқотлар агрокимёда ҳам кенг кўламда қўлланилади. ундан тупроқдаги, шунингдек, ўғитлар билан киритиладиган озиқ элементларнинг ювилишини ўрганишда кенг фойдаланилади. — лизиметрик тадқиқотлар тупроқ ва ундаги озиқ элементлар, ўғитлар ва ўсимлик ўртасидаги муносабатларни аниқлашда ўзига хос ўринни эгаллайди. тупроққа киритиладиган ва ҳосил билан олиб чиқиладиган озиқ моддалар ўртасидаги фарқни ва тупроқдаги озиқ моддалар мувозанатини аниқлашда ҳам айни шу усулни қўллаш яхши натижа беради. айтилганлардан ташқари бу усулдан ўғитлар таъсирида тупроқ хоссаларининг ўзгариши (масалан, сув ўтказувчанлик) ва турли экинлардаги- транспирация кооэфицентлари кўрсаткичларини аниқлашда ҳам фойдаланиш мумкин. суғориладиган …

2 / 25

жойлаштирилади ва уларнинг сатҳи теварак-атроф билан тенглаштирилади. турли омиллар таъсирини қиёслаб ўрганиш мақсадида лизиметр мосламаларининг сони 10 тадан кам бўлмаслиги ва улар қатор-қатор қилиб жойлаштирилиши керак. лизиметрлар ёнига ёгин- сочин миқдорини ўлчаш мосламаси ўрнатилса, янада яхши бўлади. тупроқ қатламидан шимилиб ўтадиган сувларни тўплаш учун лизиметр мосламаларининг пастки қисмига дренаж жойланади, ундан ўтадиган сув махсус қабул қилгичларда тўпланади. улар табиий ва сунъий ёритиладиган ер ости даҳлизларига ўрнатилади (...расм). ер ости даҳлизлари ёғин-сочин ва ҳаво ҳароратининг кескин ўзгаришидан ҳимояланган бўлиши лозим. лизиметрлар тадқиқот мавзусига кўра ўсимлик билан банд бўлиши ёки тоза шудгор ҳолатида бўлиши мумкин. камдан-кам ҳолларда лизиметрларга мевали ёки манзарали дарахтлар ўгқазилади (вильямс лизиметри). шу сабабдан лизиметрлар еруғлик яхши тушадиган, парранда ва чорва моллари таъсиридан ҳимоя қилинган ҳолатда қурилади. баъзи лизиметрлар устига симтўр тортилади. кўп миқдордаги эритмалар ишлатиш ва куннинг ҳоҳлаган пайтида кузатишлар олиб боришга тўғри келиши муносабати билан лизиметрлар лабораторияларга яқин жойларда қурилади. мослама ичидаги тупроқнинг ҳолатига кўра икки турдаги …

3 / 25

и. сўнгра унинг тубига 0.6 метр қалинликда бетон ёткизилган, узунлиги 1.5 метр, эни 1 метр ўлчамдаги икки қатор массив ҳолатда бўлади. ҳар бир бундай массивда хажми 1 м3 (1х1х1) ўлчамдаги 12 тадан бетон лизиметрлар бўлади. лизиметрламинг таги ва ён деворларининг қалинлиги 0,1 метр. ёмиғир сувлари лизиметрга оқмайдиган ҳолатда бўлиши учун лизимернинг юқори қисми цемент билан силлиқ суваб чиқилади. ҳар бир лизиметр тубигача юзада пайдо бўлган сувни сизиб кетиши учун диаметри 2 см бўлган рух тмба қўйилади. сувни яхши тупланиши учун лизиметминг туби трубага йуналган ҳолда бироз қиялашган бўлади. шунингдек, икки қарама-қарши бурчакдан туйнук томонга йуналган ҳолатда чуқурлик бўйича эгатча куриш мақсадга мувофиқ. лизиметр деворлари куёшда қизимб кетмаслиги учун юза қисми оқ бўёқда бўяб қўйилади. лизиметрлар бир- биридан 0.5 метр ораликда жойлашади. ёмак томондан улар орасига бетон девор қўйилиб, бошқа жойлар тупроқ билан тўлдирилади. ҳар бир лизиметр ўзининг тартиб рақамига эга бўлиб, бир томонда жуфт рақамли лизиметрлар, иккинчи томонда эса тоқ …

4 / 25

чами 2х2х1. 1 метр. лизиметрнинг туби сифатида кўплаб майда туйнукчалари мавжуд бўлган рух қопламаси юритилган 1 см қалинликдаги темир пластинкаси ҳисобланади. бу пластинка остига юзаси квадрат шаклидаги , ўртасида туйнук трубаси бўлган варонка жойлаштирилади. қабул қилувчи асос сифатида г крани, баронометрли ҳ трубкаси ва кўшимча и трубкаси бўлган қабул қилишда суюқлик ўлчамини кўрсатувчи рухли цилиндр ҳисобланади. лизиметметр тупроқ билан тўлдириш олдидан унинг тубига 0.1 метр қалинликда шағал солинади. бу турдаги тадқиқотларда лизиметрлар сони 10 донадан иборат бўлади. бу турдаги лизиметрларга лион ва битселя лойихасига кўра 1918 йилда асос солинган. лизиметрлар квадрат шаклида (127х127см) бўлиб . бетондан курилади. деворларининг чуқурлиги 129.5 сантиметрга тенг. тупроқ чет деворларига кўра 7.5 сантиметр қолгунча, бироқ ер сатҳи билан бир ҳил ҳолатга келгунча тўлдирилади. лизиметметирнинг тубки қисми экссентрик кўринишдаги, яъни бироз ён томонга оғган воронкасимон шаклда. лизиметрлар сони 24 дона бўлиб, икки қаторда жойлаштирилади. лизиметрлар орасидаги масофа 183 сантиметрга тенг. ер ости каридорининг поллари лизиметрнинг юқори …

5 / 25

кил қилади. улар кўп йиллар давомида хизмат қилади. масалан, москва қишлоқ хўжалик академиясида в.р.вильямс томонидан 1900 йилда қурилган ва янги александрия қишлоқ хўжалик институтида п.ф.бараков томонидан 1903 йилда қурилган лизиметрлар 30-40 йил давомида фаолият кўрсатган. бетонли лизиметрларга кўпинча келтирилган тупроқлар тўлдирилади. уларда дунёнинг турли мамлакатларида ўсимлик, ўғит ва тупроқлар устида стационар тажрибалар олиб борилмоқда. металл лизиметрлар. уларнинг шакли турли-туман (цилиндрсимон, кубсимон, парал лелепипедсимон) бўлиб, табиий тузилишга эга ва келтирилган тупроқ билан ишлашга мўлжалланган. келтириладиган тупроқлар одатда ичкари қисми асфальт локи билан қопланган, рухланган пўлатдан тайёрланган цилиндрсимон ёки параллелепипедсимон лизиметрларга жойланади. уларнинг тубига бетон лизиметрлардаги каби шағал ёки қумдан дренаж қилинади.;. тупроқ билан тўлдирилган лизиметрлар ерга кўмилади (ундаги тупроқ сатҳи ер юзаси билан бир хил бўлиши шарт) ёки аввалдан ерга кўмилган, ўзидан диаметри бир оз катта бўлган цилинр ёки металл қутига жойлаштирилади. ташқи идиш чуқур деворларини россияда лизиметрик воронкалар биринчи бўлиб xx асрнийг бошларида б.м.вельбель ва в.в.геммерлинг томонидан қўлланилган. эбермайер лизиметр …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ўзбекистон миллий университети"

слайд 1 ўзбекистон миллий университети тажрибаларнинг лизиметрлар ёрдамида амалга ошириш усуллари тупроқшунослик кафедраси фан: агрокимёвий текшириш усуллари маърузачи: доц. ю.ч.кенжаев 2021-2022 ўқув йили режа: лизиметр, уни қўллашнинг асосий мақсади, вазифалари. лизиметр турлари. уни қуриш техникаси. тажрибаларнинг лизиметрлар ёрдамида амалга ошириш усуллари лизиметрик тажрибалар биринчи бўлиб таниқли инглиз олими жон далтон томонидан 18-асрнинг охири 19-асрнинг бошларида атмосфера ёғин-сочинларининг сизот сувларни тўйинтиришдаги аҳамиятини ўрганиш мақсадида амалга оширилган. лизиметрик тадқиқотлар агрокимёда ҳам кенг кўламда қўлланилади. ундан тупроқдаги, шунингдек, ўғитлар билан киритиладиган озиқ элементларнинг ювилишини ўрганишда кенг фойдаланилади. — лизиметрик тадқиқотлар тупроқ ва...

This file contains 25 pages in PPTX format (7.1 MB). To download "ўзбекистон миллий университети", click the Telegram button on the left.

Tags: ўзбекистон миллий университети PPTX 25 pages Free download Telegram