mikroorganizmlarning hujayra viy tuzilishi va kimyoviy tarkibi

PPTX 53 pages 5.6 MB Free download

53 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.6 MB

File type PPTX

Pages 53

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 53

o’zbekiston respublikasin oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo uleg’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti mikrobiologiya va biotexnologiya kafedrasi mikrobiologiya va virusologiya fani mavzu: prokaryotlar hujayra tuzilishi va kimyoviy tarkibi mavzu: mikroorganizmlarning hujayraviy tuzilishi va kimyoviy tarkibi mavzu rejasi: prokariot xujayralar tuzilishi. bakteriya xujayrasining struktura asoslari. hujayra devori, tuzilishi, tavsifi va kimyoviy tarkibi, sitoplazmatik membrana, uning ba’zi xususiyatlari va kimyoviy tarkibi. bakteriya endosporalari, spora hosil bo‘lish jarayoni va sporaning vegetativ xujayradan asosiy farqlari. joylanishi, tashkil topishi, kimyoviy tarkibi. fimbriy va pililar va ularning funksiyalari. 3. sitoplazmatik membrana funksiyasining xilma-xilligi. mezosomalar. bakteriya hujayrasi: bakteriya hujayrasi: prokariotlarhujayrasining sxematik ko‘rinishi: hujayra usti strukturalari: hujayra tarkibiy qismlari: 1 -hujayra devori; 2 – shilliq qavat; 3 - kapsula; 4-po‘st; 5 -xivchinlar; 6-fimbriylar. sitoplazmatik hujayra strukturalari: 7 — sitoplazmatik membrana(spm); 8 — nukleoid; 9 — ribosomalar; 10— sitoplazma; 11— xromatoforlar; 12— xlorosomalar; 13 —tilakoid plastinkalari; 14 — fikobilisomalar; 15 — naysimon tilakoidlar; 16- mezosoma; 17 - aerosomalar …

2 / 53

riyani ho’jayin immun hujayralari tomonidn fagatsitoz qilinishidan himoya qiladi. kapsula: makrokapsulaning qalinligi 0,2 mkm, mikrokapsulaniki esa – 0,2 mkmdan kichik. makro va mikrokapsulaning ichki tomonida shilliq qavat va uning ichki tomonida esa eruvchan shilliq qavat bo‘ladi. kapsulaning kimyoviy tarkibi: kapsula geteropolisaxarid bo‘lib, uning quyidagicha: tarkibi suv (90%) polisaxarid polipeptid lipid каpsulali bakteriyalar kapsulasiz bakteriyalar yashay olmaydigan muhitlarda ham yashay olishi mumkin. xivchinlar: xivchinlar bakteriyalarning harakat organi bo‘lib, bakteriya harkatini ta’minlab beradi. bakteriyalar harakati: bakteriyalar ikki xil harakatlanadi: sirpanib va suzib. sirpanib harakatlanuvchi bakteriyalarning (miksobakteriyalar, oltingugurt bakteriyalari) tanasining to‘lqinsimon qisqarishi natijasida hujayra shakli davriy o‘zgarib turadi, natijada bakteriyaning ma’lum turdagi harakati sodir bo‘ladi. bakteriyalar harakati: suzib harakatlanish xivchinlari amalga yordamida oshadi. masalan, spirillalar va kokklarning ba’zilarida bunday harakatlanishni kuzatish mumkin. bakteriyalar harakati: bakteriyalar xivchinlarining soni va joylashishiga qarab quyidagi guruhlarga bo‘linadi: xivchinlar monotrix lofotrix amfitrix peritrix bakteriyalar harakati: xivchinlar soni: spirillalarda 5-30 tagacha, vibrionlarda 1, 2 ta yoki 3 ta xivchin …

3 / 53

hinsiz davrlari bo‘ladi. bakteriya xivchinini yo‘qotsa ham yashayveradi. bakteriya harakati: bazal tanacha xivchin bilan ilmoq orqali birikadi. bazal tanacha o‘z navbatida 4 ta halqa bilan ta’minlagan. halqalar sterjen orqali bir tizimga birlashadi (m, s, p, l- halqalar). bu halqalar bir-biriga nisbatan harakatlanadi, sterjen esa xivchinni harakatta keltiradi. bakteriya harakati: temperatura, harakat osmotik tezligi bosim va yopishqoqligiga muhit bog‘liq bo‘ladi. ba’zi bakteriyalar 1 sekunda 1 uzunligicha, bakteriya tanasi ba’zilari esa 50 tana uzunligiga teng masofada harakat qiladi. bakteriya harakati: odatda ular tartibsiz harakat qiladi, ammo ularda kimyoviy moddalarga nisbatan taksis hodisasini kuzatiladi, xemotaksis bunga deyiladi. bakteriya harakati: kislorodga nisbatan harakati aerotaksis, yorug‘likga harakat nisbatan bo‘lsa, fototaksis deyiladi. fimbriy va pililar: fimbriy va pililar. bakteriya hujayrasining ustki qismidagi ingichka, bo‘lib, unga fimbriy deyiladi. ular harakatchan yoki harakatsiz bo‘lishi mumkin. ularning uzunligi 0,3-4 mkm, eni 5-10 nm bo‘lib, soni 100-200, ba’zan esa 1000 taga yetib boradi. shu bilan birga yo‘g‘onligi 3- 25 nm, …

4 / 53

alarda hayvon va odam hujayralariga yopishishda ishtirok etadi. spora va uning ahamiyati: spora hosil qilish - bakteriya uchun noqulay hujayrasi sharoitga moslashishdir. spora hosil bo‘lishi sharoitga bog‘liq. sporalar, vegetativ nobud bo‘ladigan hujayralar sharoitlarda ham tirik qoladi. ular quritish va bir necha soat qaynatishga ham chidamli. yetilgan sporalarda moddalar almashinuvi juda sekin boradi. bakteriya sporasi va uning tuzilishi: ba’zi bir mikroorganizmlar noqulay sharoitda vaqtincha tinim davriga o‘tadi, ya’ni spora hosil qiladi. spora endogen usulda hosil bo‘lsa, u vegetativ hujayra ichida yetiladi. spora va uning tuzilshi: bakteriyalarning bacillus, clostridium, desulfotomaculum avlodlariga kiruvchi vakillari, ayrim kokkilar, spirillalar endosporalar hosil qiladi. sporalarning shakli yumaloq yoki ellipsimon bo‘ladi. ular tashqi muhit sharoitiga chidamli bo‘ladi. sporalar nur sindiradi va shuning uchun mikroskop ostida kuzatilganda yaltirab ko‘rinadi. sporaning tuzilishi: spora qavati maxsus sintezlangan oqsil, lipid va glikopeptidlardan hosil bo‘ladi. elektron mikroskop yordamida tadqiq qilinganda yana bir qavat - ekzosporium qavati borligi aniqlandi va u har xil shaklli …

5 / 53

di. u sporaning markaziy qismida hosil bo‘ladi. dipikolin kislota ca+2 ionlari bilan kompleks (ca ~ dnk) hosil qiladi. bu kompleksda magniy, marganes va kaliy miqdorining oshishi sporani noqulay sharoit va issiqlikga chidamliligini oshiradi. piridin 2,6-dikarbon kislotasi spora hosil bo’lishi: spora bakteriya hujayrasining teng bo‘linmasligi va sitoplazma membranasining bo‘rtib chiqishi va nukleoidning oz miqdordagi sitoplazma bilan birga, hujayraning shu qismida to‘planishidan hosil bo‘ladi. spora hosil bo’lishi: inog‘omova (1983) spora hosil bo‘lishini elektron mikroskopda ko‘rilgan manbalar asosida quyidagicha tushuntiradi: 1) eng avval xromatin ipchalari bir yerga yig‘iladi; 2) sporani ajratuvchi to‘siq (septa) hosil bo‘ladi; 3) ona hujayraning protoplastini septa o‘rab oladi; 4) korteks shakllanadi, ya’ni prospora ikki qavat membrana bilan o‘raladi; 5) spora qavatlari shakllanadi; 6) ona hujayra erib ketadi va ichidan yetilgan spora ajralib chiqadi. spora hosil bo’lish turlari: bakteriyalarda spora vegetativ hujayraning qaysi qismida hosil bo’lishiga qarab quyidagi turlarga bo’linadi: spora hosil bo’lish turlari: 1,2 — basilyar; 3,4 — klostridial; …

Want to read more?

Download all 53 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlarning hujayra viy tuzilishi va kimyoviy tarkibi"

o’zbekiston respublikasin oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo uleg’bek nomidagi o’zbekiston milliy universiteti mikrobiologiya va biotexnologiya kafedrasi mikrobiologiya va virusologiya fani mavzu: prokaryotlar hujayra tuzilishi va kimyoviy tarkibi mavzu: mikroorganizmlarning hujayraviy tuzilishi va kimyoviy tarkibi mavzu rejasi: prokariot xujayralar tuzilishi. bakteriya xujayrasining struktura asoslari. hujayra devori, tuzilishi, tavsifi va kimyoviy tarkibi, sitoplazmatik membrana, uning ba’zi xususiyatlari va kimyoviy tarkibi. bakteriya endosporalari, spora hosil bo‘lish jarayoni va sporaning vegetativ xujayradan asosiy farqlari. joylanishi, tashkil topishi, kimyoviy tarkibi. fimbriy va pililar va ularning funksiyalari. 3. sitoplazmatik membrana funksiyasining xilma-xilligi. mezo...

This file contains 53 pages in PPTX format (5.6 MB). To download "mikroorganizmlarning hujayra viy tuzilishi va kimyoviy tarkibi", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlarning hujayra vi… PPTX 53 pages Free download Telegram