quyish tizimlari loyihalash

DOCX 6 pages 1.1 MB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

4-ma’ruza. mavzu: quyish tizimlarini loyihalash. quyish tizimining turlari. reja: 1. quyish tizimining turlari. 2.quyish tizimining elementlari. 3. ustama ta’minlagichlar. tayanch iboralar: suyuq metall, shlak ushlagich, qolip bo’shlig’i, gorizontal tekislik, quyma, ta’minlovchi kanallar, cho’kma bo’shliq, ustamaning shakli. quyish tizimining turlari qolip bo’shlig’ini suyuq metall bilan to’lishini ta’minlashga xizmat qiladigan ariqcha va yo’llar tizimiga quyish tizimi deyiladi. quyish tizimining to’g’ri loyihalashtirilishi quyma sifatining garovlaridan biridir. quyish tizimining asosiy qismlariga (3.1.-rasm) quyidagilar kiradi: suyuq metallni qabul qilishga xizmat qiluvchi tizim, cho’mich, ko’ndalang kesim yuzasi aylana, aval yoki boshqa shaklga ega bo’lgan tizim ustuni. bu ustun suyuq metallni tizim cho’michidan tizimning boshqa qismlariga uzatib berish uchun xizmat qiladi va vertikal o’qiga parallel yoki burchak ostida o’rnatiladi. gorizontal tekisligida joylashgan tizim yo’li (shlak tutgichi) - 3. bu tutgichning vazifasi suyuq metallni tizim ustunidan tizim ariqlariga uzatib berish bilan bir qatorda metallarga shlak qo’shimchalarni o’zida tutib qolish. shuning uchun uni shlak tutgichi deb xam ataladi. qolip …

2 / 6

ga qarab tanlanadi. har qanday quymani loyihalashtirilayotganda e’tibor berish kerak bo’lgan birinchi ko’rsatgich - bu metall sarfidir. bu ko’rsatgich quyma sifatiga va quyish tizimiga ham bog’liq. undan tashqari quyish tizimi quymada yordamchi qism hisoblanadi va u ajratib olinib qaytadan eritiladi. shuning uchun quymaning hajmiga nisbatan quyish tizimining hajmi ma’lum nisbatda bo’lishi lozim. yuqori qism quyish tizmlari shakli va ishlanishi jihatidan sodda, hamda unga sarflanadigan metall miqdori kam undan tashqari bunday tizimlardan foydalanib metall quyish kristallanish jarayonini to’g’ri yo’naltirish imkonini beradi, ya’ni quymaning xarorati ostki qismdan yuqori qismga qarab ortadi. lekin bunday tizmning jiddiy kamchiligi ham mavjud. suyuq metall tizim ustuni bo’ylab bevosita qolipdagi quymaning tepasiga yuqori bosim bilan tushadi. bu esa qolip shaklini buzilishiga, metallning qolip ashyosi bilan ifloslanishiga, metallning oksidlanishiga, hamda sachrashiga olib keladi. shuning uchun bunday tizimlar kichik hajmdagi baland bo’lmagan sodda shaklli quymalar olishda qo’llaniladi. ostki qism quyish tizimi qolip bo’shlig’ining bir maromda to’lishini, metallning toza bo’lishini …

3 / 6

bo’shlig’iga ta’minoti ham pastdan tepaga amalga oshadi. ammo, qavat quyish tizimi ancha murakkab va yordamchi metall sarfi yuqori. undan asosan rangli metallarni quyishda foydalaniladi. yomg’irsimon quyish tizimi asosan tsilindr shakldagi quymalar olishda qo’llaniladi. suyuq metall tizim ustunidan xalqasimon tutgichga uzatilib, undan esa bir-biriga nisbatan bir xil masofada joylashgan ta’minlagichlarga o’tadi. ta’minlagichlardan tushayotgan ingichka metall oqimi qolip bo’shlig’ini bir me’yorda to’ldiradi. bunday quyish jarayonida metallning sachrashiga yo’l qo’yib bo’lmaydi. chunki qolip bo’shlig’ida sachragan metall oksidlanib, asosiy metall tarkibida erimasdan nuqson hosil qiladi. quyish tizimini tanlash bilan bir qatorda quymaga ta’minlagichni o’rnatish nuqtasi ham katta ahamiyatga ega. quyilayotgan qotishmaning xossalari, quymaning shakli va devor qalinligiga qarab ta’minlagich quymaning yo’naltirilgan kristallanishini yoki butun hajm bo’yicha bir me’yorda sovishini ta’minlashi kerak. qalin devorli va katta hajmdagi quymalarda cho’kma bo’shliqlar hosil bo’lish ehtimoli katta, shuning uchun bunda quymaning yo’naltirilgan kristall anishni ta’minlash zarur. bu quymani loyihalashda qalin devorli qismini yupqa devorli qismiga nisbatan yuqorida joylashishi …

4 / 6

rnatish bilan amalga oshiriladi. bunda ta’minlagichning o’rnatish nuqtasi qalin va yupqa devorlar nisbati, xamda quymaning hajmidan kelib chiqqan hollar hisoblanadi. shunda ichki kuchlanish, yoriqlar va yemirishlar hosil bo’lishining oldi olinadi. katta uzunlikka ega bo’lgan turli qalinlikdagi devorlari mavjud quymalar aynan shunday loyihalashtiriladi. katta hajmdagi qismlarning ta’minoti qo’shimcha metall uzatish (ustama metall) bilan amalga oshiriladi. kul rang cho’yanning cho’kma bo’shliq hosil qilish xususiyati past bo’lgani sababli ta’minlagichlari yupqa devorli qismlarga o’rnatiladi. shunda yupqa va qalin devorlarning kristallanish davri tenglashib, ichki kuchlanishlar va yoriqlar hosil bo’lishining oldi olinadi. past oquvchanlikka ega bo’lgan magniy qotishmalaridan quymalar olishda ta’minlagichlar ko’p miqdorda talab etiladi va ular quymaning har tomonidan loyihalashtiriladi. quymalarda torayib boruvchi quyish tizimlari fustun > fshl.tut >fta’min va kengayib boruvchi quyish tizimlari fustun <fshl.tut <fta’min qo’llaniladi. bu yerda fustun, fshl.tut, fta’min - tizim ustuni, shlak tutgichi va ta’minlagichlarning kundalang kesim yuzalari. torayib boruvchi quyish tizimlari shlakni yaxshiroq tutib qoladi, havo injektsiyasini kamaytiradi, suyuq …

5 / 6

stama ta’minlagichlar quymaning eng hajmdor qismiga o’rnatiladi. kristallanishni to’g’ri yo’naltirish maqsadida quymaning qalin devorli qismlari qolipning yuqorisiga, yupqa devorli qismlari qolipning ostki qismiga joylashtiriladi. shuning uchun ustamalar ham aksariat hollarda qolipning yuqori qismida joylashib qoladi. ba’zi hollarda ustamalarni quymaning osti yoki yon qismida joylashgan mahalliy qismlar uchun ham o’rnatishadi. quyidagi shartlar bajarilganida ustamalar ko’zlangan natijani beradilar: 1) ustamaning kristatlanish davri u ta’minlayotgan quyma qismining kristallanish davridan uzoq bo’lishi kerak; 2) ustamadagi suyuq metall zahirasi metall kristallanishidagi cho’kma bo’shliqni to’ldirishga yetarli bo’lishi kerak; 3) ustamaning shakli va o’rnatilgan joyi quymaning metallga ehtiyoj sezilgan qismiga suyuq metallni ta’minlab berishiga to’sqinlik bo’lmasligi kerak; 4) cho’kma bo’shliq hosil bo’lishi faqat ustama ta’minlagich ichida amalga oshishi kerak. ustama ta’minlagichlar to’g’ri va og’ma bo’ladi. to’g’ri ustamalar ta’minlanayotgan qismning ustiga bevosita o’rnatilib, ochiq yoki yopiq turda bo’lishi mumkin. yopiq turdagi ustamalarning iqtisodiy samarasi yuqori va ular mashinalar yordamida qoliplashda qo’llanilib, ustki qolip juda baland bo’lgan hollar uchun …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "quyish tizimlari loyihalash"

4-ma’ruza. mavzu: quyish tizimlarini loyihalash. quyish tizimining turlari. reja: 1. quyish tizimining turlari. 2.quyish tizimining elementlari. 3. ustama ta’minlagichlar. tayanch iboralar: suyuq metall, shlak ushlagich, qolip bo’shlig’i, gorizontal tekislik, quyma, ta’minlovchi kanallar, cho’kma bo’shliq, ustamaning shakli. quyish tizimining turlari qolip bo’shlig’ini suyuq metall bilan to’lishini ta’minlashga xizmat qiladigan ariqcha va yo’llar tizimiga quyish tizimi deyiladi. quyish tizimining to’g’ri loyihalashtirilishi quyma sifatining garovlaridan biridir. quyish tizimining asosiy qismlariga (3.1.-rasm) quyidagilar kiradi: suyuq metallni qabul qilishga xizmat qiluvchi tizim, cho’mich, ko’ndalang kesim yuzasi aylana, aval yoki boshqa shaklga ega bo’lgan tizim ustuni. bu ustun suyuq me...

This file contains 6 pages in DOCX format (1.1 MB). To download "quyish tizimlari loyihalash", click the Telegram button on the left.

Tags: quyish tizimlari loyihalash DOCX 6 pages Free download Telegram