o'zbek tili tarixi fani manbalarining grafikasi

DOCX 16 pages 64.1 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 64.1 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

1-mavzu: o`zbek tili tarixi fani manbalari. grafika reja: 1. o`zbek tilining o`rganilish tarixi. “o`zbek tili tarixi”da yozma adabiy til tarixining o`rganilishi xususida. 2. o`zbek adabiy tili tarixi faning predmeti, adabiy til va uning ta`rifi, me`yorlashtirilgan til, o`zbek tilining yozma va og`zaki shakllari haqida ma`lumot. 3. adabiy tilning an`ana, ijtimoiy ong va ijtimoiy turmush taraqqiyoti bilan bog`liq ravishda takomillashib borishi. 4. adabiy tilni tarixiy-uslubiy jihatdan o`rganish. adabiy til uslublari. 5. yozuv tarixi. o`zbek tili tarixida yozuvlardan foydalanishning ahamiyati tayanch tushunchalar: og`zaki va yozma adabiy til, me`yorlashtirilgan til, ijtimoiy ong, adabiy til uslubi, 1. o`zbek adabiy tili o`z tarixi davomida uzoq va murakkab taraqqiyot yo`lini bosib o`tgan bo`lishiga qaramay, uning taraqqiyot yo`li umumta`lim maktablari va o`rta maxsus o`quv yurtlarida o`rganilmaydi. tilning o`tmish tarixini o`rganish hozirgi tilning xususiyatini, uning obyektiv taraqqiyot qonunlarini chuqur va atroflicha tushunib olish uchun keng imkoniyat tug`diradi. tilni xalq yaratadi. xalqning madaniy va ijtimoiy-tarixiy taraqqiyoti o`z izlarini birinchi galda …

2 / 16

ada mukammal bir darslik yaratilganicha yo`q. shuningdek, ilmiy adabiyotlarda bu sohada ba`zi munozarali masalalar haligacha aniq va to`liq yechimiga ega bo`lmay kelmoqda. jumladan, tilning muayyan ko`rinishlari sanalgan “umumxalq tili”, “jonli so`zlashuv tili”, “xalq og`zaki tili”, “adabiy til”, “milliy adabiy til” kabi atamalar anglatgan tushunchalar va ularning shakllanishi, o`zaro munosabati, yaqinligi (umumiylik) va farqli tomonlariga doir masalalar hali to`liq o`z yechimiga yetgan deb bo`lmaydi. bu masalalar bo`yicha bayon etilgan fikrlarning orasida hali ham munozarali tomonlar borligini ilmiy adabiyotlarning tahlilidan sezish mumkin. shuningdek, o`zbek adabiy tilining ilk etaplari sanaladigan «umumturkiy adabiy til» (yoki eski turkiy adabiy til), «eski o`zbek adabiy tili» yoki «chig`atoy adabiy tili», «an`anaviy-kitobiy adabiy til» kabi umumxalq adabiy tili ko`rinishlarining shakllanishi va o`zaro munosabatlari, ularning o`zbek adabiy tilining hamda milliy o`zbek adabiy tilining shakllanishidagi roli singari masalalar ham uzil-kesil hal etilgan emas[footnoteref:2]. [2: ] o`zbek tili tarixi, asosan, o`zbek xalqiga tegishli yozma manbalar tili faktlari, qisman, umumturkiy til yozma …

3 / 16

lloxon kabi olimlarning qarashlari va turkiy o`zbek tilining o`rganish tarixi, ayniqsa, bevosita o`zbek tilini o`rganishda esa alisher navoiy, toli imoniy hiraviy, muhammad yoqub chingiy, mirzo muhammad mehdixon, muhammad rizo xoksor, fath alixon kojariy singari ajdodlarimizning asarlari muhim yozma manbalardan sanaladi. ushbu asarlarda o`sha davr o`zbek adabiy tili grammatik qurilishining ba`zi jihatlari, ayniqsa, lug`aviy boyligi, o`zbek tili grammatik qurilishi sohalariga doir materiallarning tarixiy rivojlanishini o`rganishda muhim manba bo`lishi bilan birga, o`zbek tili tarixi va o`zbek tilshunosligi tarixi fanlari uchun alohida o`ringa ega. chunki o`zbek tili tarixi, asosan, yozma manbalar, til materiallari va ma`lumotlariga tayangan holda o`rganiladi. umuman, umumturkiy va o`zbek tili tarixini o`rganish qadimdan boshlangan bo`lsa-da, bu sohaning haqiqiy ilmiy tarzda va bevosita o`rganilishi, fan sifatida shakllanishi o`zbek tilshunosligida xx-asrning ikkinchi yarmidan boshlandi. to`g`ri, xix-asr oxiri – xx-asrning boshlarida ham bu soha bo`yicha g.vamberi, i.n.berezin, v.v.velyaminov-zernov, n.ilminskiy, a.n.samoylovich, v.v.radlov, s.ye.malov, k.brokelman kabi qator sharqshunos olimlarning ilmiy ishlari yaratilgan edi. ular, asosan, …

4 / 16

iyev, a.ahmedov, s.g`oyibov, s.solixo`jayeva, n.mahmudov, e.begmatovlarning xizmatlari kattadir. o`zbek tili tarixi fanining shakllanishi, ayni paytda, oliy o`quv yurtlarida fan sifatida o`qitilayotganligi o`zbek tilshunosligining yirik yutuqlaridan hisoblanadi. bu fan o`zbek tili tarixiy rivojlanish etaplarini, o`zbek adabiy tili tarixi, tarixiy grammatikasi, milliy adabiy tili kabi sohalarining umumiy qonuniyatlarini, ularning shakllanishi va rivojlanish xususiyatlarini o`rganish imkoniyatlarini yaratib beradi. o`zbek adabiy tili tarixini o`rganuvchi soha mustaqil fan sanaladi. u yuqorida qayd etilgan uch tomon: a) adabiy til tuzilishi tarixi yoki adabiy til uslublari tarixi; b) adabiy til bilan tilning “adabiy bo`lmagan” uslublarining o`zaro munosabati tarixi; v) adabiy tilning ijtimoiy vazifalari tarixi tomonining uzviy birligi asosida tashkil topadi. o`zaro bog`langan ana shu uch soha o`zbek adabiy tili tarixi fani o`rganadigan mavzuni tashkil etadi. o`zbek adabiy tili tarixi fani o`rganiladigan til hodisalarining turli tomonlarini qamrab olishi jihatidan ko`p qirralidir. bu esa ilmiy tekshirishning xilma-xil usullaridan (an`anaviy, tarixiy-qiyosiy, tuzilmali) foydalanish imkoniyatini beradi. demak, o`zbek adabiy tili tarixi …

5 / 16

ohalari bilan bog`langan badiiy-publitsistik, ilmiy adabiyot tilidir. boshqacha aytganda, adabiy til barcha o`zbeklar uchun namuna bo`ladigan, umumxalq tilining eng` yaxshi ifoda-imkoniyatlari mujassamlangan tildir. hozirgi o`zbek adabiy tili o`zbekiston jumhuriyati hududida yashaydigan o`zbeklarning milliy tilidir. o`zbeklarning bir qismi qoraqalpog`iston, turkmaniston, qozog`iston, qirg`iziston, tojikiston jumhuriyatlarida, afg`onistonda, uyg`uristonda, turkiya hamda boshqa mamlakatlarda yashaydi. o`zbek adabiy tili — hozirgi milliy til — umumxalq tilining eng yuqori shakli. adabiy til — umumxalq tilining yozma shakli. u o`z tarixini bizning zamonamizgacha yetib kelgan eng qadimgi yozma yodgorliklar tilidan boshlaydi. jonli til — sheva, lahjalar ma`lum hududdagi aholining so`zlashuv tilidir. bu til yozuv bilan ta`minlanmagani, ma`lum normaga tushirilmagzni, qoidalashtirilmaіani, qo`llanish doirasining chektanganligi bilan adabiy tilimizdan farhlanadi, shunday hilib, umumxalh tilining ikki tarmog`i bo`lib, ular adabiy til va jonli til (sheva) ko`rinishidan iborat. o`zbek tilining ko`pshna nazariy va amaliy masalalarini hal hilish bevosita sheva va lahjalarni o`rganish bilan bog`lih. jonli til — tarixiy yodgorlik. shu bois, shevalarda saqlanib …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek tili tarixi fani manbalarining grafikasi"

1-mavzu: o`zbek tili tarixi fani manbalari. grafika reja: 1. o`zbek tilining o`rganilish tarixi. “o`zbek tili tarixi”da yozma adabiy til tarixining o`rganilishi xususida. 2. o`zbek adabiy tili tarixi faning predmeti, adabiy til va uning ta`rifi, me`yorlashtirilgan til, o`zbek tilining yozma va og`zaki shakllari haqida ma`lumot. 3. adabiy tilning an`ana, ijtimoiy ong va ijtimoiy turmush taraqqiyoti bilan bog`liq ravishda takomillashib borishi. 4. adabiy tilni tarixiy-uslubiy jihatdan o`rganish. adabiy til uslublari. 5. yozuv tarixi. o`zbek tili tarixida yozuvlardan foydalanishning ahamiyati tayanch tushunchalar: og`zaki va yozma adabiy til, me`yorlashtirilgan til, ijtimoiy ong, adabiy til uslubi, 1. o`zbek adabiy tili o`z tarixi davomida uzoq va murakkab taraqqiyot yo`lini bosib o`tgan bo`l...

This file contains 16 pages in DOCX format (64.1 KB). To download "o'zbek tili tarixi fani manbalarining grafikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek tili tarixi fani manbala… DOCX 16 pages Free download Telegram