tuproq genezisi

PPTX 32 pages 151.6 KB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 151.6 KB

File type PPTX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

презентация powerpoint tuproq genezisi, klassisfikatsiyasi va tuproqning geografik tarqalish qonuniyatlari. reja tuproq genezisi tuproq paydo qiluvchi omillar. tuproq klassifikasiyasi tuproq geografiyasi tayanch iboralar: tuproq, tuproq genezisi, iqlim omili, ona jins, reyef, makrorelyef, mezorelyef,tuproq yosh., adabiyotlar. a1, a2, q1, q3, x1, x2, internet saytlari v.v.dokuchayev tuproqlarning genezisi (kelib chiqishi va rivojlanishi) va xossalari bilan tuproq paydo qiluvchi omillar orasida mustahkam o’zaro bog’liqlik mavjudligini aniqladi. v.v.dokuchayevning tavsiyasi bilan tuproq paydo bo’lishining tabiiy sharoitlarini tuproq paydo qiluvchi omillar deb yuritiladigan bo’lindi. tuproq paydo qiluvchi omillar o’simlik va hayvonot olami ona jins iqlim relyef tuproqning yoshi v.v.dokuchayev ko’rsatganidek, tuproq ham boshqa tabiiy mustaqil jinslar singari o’zining kelib chiqishiga ega va ko’rsatilgan tuproq paydo qiluvchi omillarning o’zaro ta’siri natijasida hosil bo’ladi. keyinchalik n.m.sibirsev, o’z ustozi v.v.dokuchayevning tuproq paydo qiluvchi omillar to’g’risidagi ta’limotini yanada rivojlantirdi. n.m.sibirsev ko’rsatgandek, har bir tuproq paydo bo’lish tipida o’ziga xos bo’lgan omillar uyg’unligi mavjud bo’lib, tabiiy geografik landshaftlar bunga yaqqol misol …

2 / 32

eratura va atmosfera yog’inlari tuproq paydo bo’lishida bevosita ishtirok etib, tuproqning issiqlik va suv rejimlarini belgilaydi. ba’zi bir muayyan maydonlardagi iqlim bilan bog’liq bo’lgan suv, issiqlik rejimi o’simliklar qoplami ta’sirida keskin o’zgaradi. natijada tuproqning o’ziga xos gidrotermik rejimi yuzaga keladiki, unga tuproq iqlimi bevosita ishtirok etadi. tuproq iqlimi tuproqda kechadigan biokimyoviy jarayonlarning tezligiga hamda nurash va ishqorsizlanish jadalligi singari jarayon va xodisalarga bevosita ta’sir etadi. termik va tuproqning namlanish sharoitlariga qarab, iqlim quyidagicha gruppalanadi. iqlim gruppalari o’rtacha yillik temperatura, 0c 100sdan yuqori bo’lgan xarorat yig’indisi radiasiya balansi kdj (sm2 yil) sovuq (qutb) iqlimi -23 -15 6000 dan kam 21-42 mo’tadil sovuq (boreal) -4 +4 6000 – 20000 42-84 mo’tadil iliq (subboreal) +10 20000 – 3800 84-210 iliq (subtropik) +15 3800 – 80000 210-252 issiq (tropik) iqlim +32 80000 dan ko’p 252-336 iqlimning termik gruppalari yer sharida mintaqalar tarzida tarqalgani uchun, ularni bioiqlim yoki tuproq biotermik mintaqalari deb ataladi. yog’inlar bilan …

3 / 32

ynaydi. o’simlik va hayvonot olami. (biologik omil) tuproq paydo qiluvchi jarayonlarga ta’sir etuvchi eng qudratli omillardan biri – tirik organizmlar, ya’ni biologik omillar hisoblanadi. tuproq paydo bo’lishining boshlang’ich davri ham turli organizmlarning tuproq paydo qiluvchi ona jinslari (tog’ jinslari) ga ta’siri bilan bog’liq. tuproqdagi oziq kul elementlarining biologik aylanishida, tuproqni organik moddalar bilan ta’minlab turishida o’simliklar asosiy va yo’naltiruvchi omil hisoblanadi. tuproq paydo bo’lish jarayonlarida tuproqning turli gorizontlarida va uning yuza qismlarida yashovchi ko’p sonli umurtqali va umurtqasiz jonivorlar (faunalar) ning roli ham muhim ahamiyatga ega. o’lchamiga ko’ra tuproq faunasi 4 guruhga: mikrofauna -o’lchami 0,2 mm dan kichik (protozooalar, nematodalar, rizoidlar kabi tuproqda yashaydigan) jonivorlar; mezofauna -o’lchami – 0,2 dan 0,4 mm gacha bo’lgan (mikroartiroidlar, eng mayda hasharotlar, ba’zi chuvalchanglar) jonivorlar; makrofauna -o’lchami 4 dan 8 mm gacha bo’lgan tuproq chuvalchanglari, mollyuskalari, hasharotlar – chumolilar, termitlar; tuproq jonivorlari orasida ayniqsa umurtqasizlar yetakchi o’rinni egallaydi. bu jonivorlarning biomassasi umurtqalilarnikiga nisbatan deyarli …

4 / 32

ikroorganizmlarning asosiy massasi tuproqning o’simliklar ildizi va tuproq mezofaunalari ko’p bo’lgan yuqori – 20 sm li qatlamida to’plangan. tuproqning haydalma qatlamida zamburug’ va bakteriyalarning biomassasi 5 t/ga yetarli bo’lib, bakteriyalar 1 g tuproqda milliardga yetadi, zamburug’ giflarining uzunligi 1 ga yerda 1000 m ni tashkil etadi . tuproq paydo qiluvchi omil-ona jinslar. tuproq paydo qiluvchi omillardan biri ona jinslardir. ana shu jinslarning moddiy tarkibi tuproqlarning mexanik va mineral tarkibiga, uning fizikaviy va fizik-mexanik xossalariga, suv-havo, issiqlik va oziq rejimlari hamda shular orqali unumdorligiga katta ta’sir etadi. tuproqning xossalari bilan ona jinslarning xossalari orasidagi o’zaro bog’liqlik ayniqsa tuproq paydo bo’lishining dastlabki davrida yaqqol ko’rinadi. tuproq paydo qiluvchi jinslarning tarkibi va xossalariga ko’ra o’simliklarning o’sishi uchun turlicha shart-sharoit yaratiladi, tuproqdagi moddalarning o’zgarishi va aralashib ketishi kabi jarayonlarning tezlashuvi yoki sekinlashuvi ro’y beradi. shuning uchun ham ba’zan muayyan bir maydondagi joyda tarqalgan va bir xil o’simlik qoplami bo’lgan ammo ikki xildagi ona jinslar …

5 / 32

anadi, havo massasi pastga tushganda isib, uning quruqligi orta boshlaydi. natijada o’simlik va tuproq qoplamining murakkab vertikal zonalligi yuzaga keladi. m e z o r e l e f -ga balandlikning kam o’zgaradigan adir- qirlar past balandliklar va vodiylar kabi relyeflar shakllari kiradi. mezorelyef tuproqda yorug’lik, issiqlik va namning to’planishi va tarqalishida asosiy rol o’ynaydi. m i k r o r e l e f – relyefning kichik, past shakllari bo’lib, ularga pastqam joylar, do’ngchalar va boshqa yer yuzasi notekisliklari kiradi. mikrorelyefning pastqam joylarida namlik ko’proq to’planishi, tuproqning chuqur (ba’zan sizot suvlariga qadar) namlanishi tuproq hosil bo’lish jarayonlariga ta’sir etadi. tuproqlarning kompleks (kichik bir maydonda bir necha xildagi tuproqning bo’lishi) holda tarqalishida ham mikrorelyef asosiy rol o’ynaydi. hozirgi vaqtda relyefning holati va unga ko’ra yog’inlarning turlicha taqsimlanishiga qarab quyidagi tuproq gruppalariga ajraladi. a v t o m o r f t u p r o q l a r – …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproq genezisi"

презентация powerpoint tuproq genezisi, klassisfikatsiyasi va tuproqning geografik tarqalish qonuniyatlari. reja tuproq genezisi tuproq paydo qiluvchi omillar. tuproq klassifikasiyasi tuproq geografiyasi tayanch iboralar: tuproq, tuproq genezisi, iqlim omili, ona jins, reyef, makrorelyef, mezorelyef,tuproq yosh., adabiyotlar. a1, a2, q1, q3, x1, x2, internet saytlari v.v.dokuchayev tuproqlarning genezisi (kelib chiqishi va rivojlanishi) va xossalari bilan tuproq paydo qiluvchi omillar orasida mustahkam o’zaro bog’liqlik mavjudligini aniqladi. v.v.dokuchayevning tavsiyasi bilan tuproq paydo bo’lishining tabiiy sharoitlarini tuproq paydo qiluvchi omillar deb yuritiladigan bo’lindi. tuproq paydo qiluvchi omillar o’simlik va hayvonot olami ona jins iqlim relyef tuproqning yoshi v.v.dokuchayev ...

This file contains 32 pages in PPTX format (151.6 KB). To download "tuproq genezisi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproq genezisi PPTX 32 pages Free download Telegram