markaziy asab tizimi fiziologiyasi

PPTX 36 стр. 2,2 МБ Бесплатная загрузка

36 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 36

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 36

слайд 1 o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mavzu: markaziy asab tizimi fiziologiyasi. reja маrkaziy asab tizimi haqida ma’lumot orqa miya tuzilishi va yoshga oid xususiyatlari nervning tuzilishi. asab tizimi neyronlar deb ataluvchi nerv hujayralaridan iborat. neyron nerv hujayrasining tanasi va hujayra o’simtalaridan iborat. nerv hujayrasining o’siklari ikki xil bo’ladi: a) kalta, sershox o’siklar – dendritlar va b) juda uzun o’sik – akson. akson markaziy asab tizimidan to ishlovchi organgacha boradi. nihoyat, nervlarning uchlarida oxirgi apparatlar deb ataluvchi maxsus tuzilmalar yoki retseptorlar ham bor. oxirgi apparatlar nerv tolasini muskul, bez yoki boshqa organlar bilan bog’laydi. retseptorlar markazga intiluvchi nervlarning ta’sirotini sezuvchi uchlaridir. kalta o’siklar – dendritlar ayrim nerv hujayralarini bir-biriga bog’laydi va markaziy asab tizimidan tashqariga chiqmaydi. juda uzun o’sik, ya’ni akson esa, bosh miyadan yoki orqa miyadan, ishlovchi organgacha boradi. organizmda ko’radigan nervlarimiz qo’zg’alishi markaziy asab tizimiga o’tkazadigan yoki markaziy asab tizimidan gavdaning turli qismlariga o’tkazadigan aksonlardan …

2 / 36

amda umurtqa pog‘onasi atrofida va ichki organlarda joylashgan nerv tugunchalari kiradi. bajaradigan vazifasiga ko‘ra, ham asab tizimi ikki qismga bo‘linadi: somatik va vegetativ asab tizimi. somatik asab tizimi odam tanasining sezgi organlari, skelet muskullari ishini boshqarsa, vegetativ asab tizimi ichki organlar (nafas olish, qon aylanish, ovqat hazm qilish, ayirish va oshqozon hamda ichki sekretsiya bezlari) ishini boshqaradi. nervlar qo‘zg‘alishni qay tomonga o‘tkazishiga qarab ikki guruhga bo‘linadi. bir guruh nervlar qo‘zg‘alishni markaziy asab tizimidan ishlovchi organlarga o‘tkazadi. ular xarakatlantiruvchi nervlar deb ataladi. ikkinchi guruh nervlar ko‘zg‘alishni tanamizninig turli qismlaridan va turli organlardan markaziy asab tizimiga o‘tkazadi. ular birinchi guruh nervlardan farq qilib, sezuvchi nervlar deb ataladi. nerv tolalarining xususiyatlari o’tkazuvchanlik qo’zg’aluvchanlik nervda moddalar almashinuvi nervning nisbiy charchamasligi qo’zg’aluvchanlik qo’zg’alishning o’tish tezligi ta'sirotning o’tish tezligi o’tkazuvchanlik ta'sirotni ikki tomonlama o’tkazish ta'sirotni alohida (izolyatsiyalab) o’tkazish nervda moddalar almashinuvi nerv tolalarida moddalar almashinuvi ancha sust o’tadi va juda kam issiqlik hosil bo’ladi. so’nggi yillarda …

3 / 36

tga egadir. n.e.vvedenskiy o’z tajribasida muskul-nerv preparatining nervga ta’sir etdi, lekin muskulga impuls boradigan yo’lni to’sib qo’ydi, natijada qo’zg’alish to’lqini muskulga o’tmadi. nervga 12 soat uzluksiz ta’sir etilgandan keyin u nervning o’tkazuvchanligini tikladi, natijada muskul qisqardi. nerv charchamagandagina muskul qisqara olar edi, albatta. ammo, nerv umuman charchamaydi deb o’ylash noto’g’ri bo’ladi. nerv ishlab turganda uning fiziologik xossalari bir qancha o’zgarishlarga uchraydi: refrakter faza uzayadi, qo’zg’alishning o’tish tezligi kamayadi va hakazo. ta'sirotlarning sinapslarda o’tkazilish mexanizmi. markaziy markaziy sinapslar bir neyron tanasi yoki dendritining ikkinchi neyron aksoni bilan tutashgan joyi sinaps periferik periferik sinapslar akson bilan ishchi organ (muskul, bez)ning tutashgan joyidir 2.markaziy asab tizimini tuzilishi mat bosh stvol yarimsharlar orqa orqa miya bosh miya qismlari uzunchoq miya kuprigi o`rta miya oraliq miya miyacha keyingi miya. keyingi miya uzunchoq miya bilan varoliy ko’prigidan iborat. uzunchoq miyaning asosiy funksiyalari unda hayot uchun muhim markazlarning borligidan kelib chiqadi. bundan tashqari, orqa miyadan markazga intiluvchi …

4 / 36

effektor yadrolar muskullar tonusiga, binobarin, odam yoki hayvonning hamma harakatlariga bevosita ta’sir etadi. keyingi miyaning funksiyalarini ko’zdan kechirganimizda, keyingi miyani o’rta miyadan ajratib qo’yish tufayli muskullar tonusining o’zgarishi bilan tanishgan edik. bunday operasiyada yozuvchi muskullar tonusi oshib ketadi, hayvonning oldingi va keyingi oyoqlari taranglashib yoziladi, boshi orqasiga qayriladi. agar shunday hayvon yonboshi bilan yotqizib qo’yilsa, shu holda yotaveradi. oraliq miya oraliq miya o’rta miyaning davomi bo’lib, uning oldida turadi. oraliq miya uch bo’limdan iborat: ko’ruv do’mboqlari, oqimtir jismlar va do’mboq osti sohasi. markazga intiluvchi nervlarning hyech istisnosiz hammasi (orqa miyadan, uzunchoq miyadan va miyachadan boshlanuvchi maxsus neyronlar yordami bilan) ko’ruv do’mboqlariga bog’lanadi, shu sababli gavdamizning har bir retseptoridagi qo’zg’alish albatta ko’ruv do’mboqlariga keladi. afferent impulslarni talaygina qismi ko’ruv do’mboqlaridan bosh miya po’stloqlariga boruvchi maxsus tolalar orqali bosh miya po’stlog’iga o’tadi. shunday qilib, sezishga taalluqli hamma signallar oldin ko’ruv do’mboqlaridan o’tadi va shundan keyingina bosh miya po’tlog’ining tegishli sohalariga kiradi. ko’ruv …

5 / 36

lib tushadi. oradan bir necha kun o’tgach bu hodisalar ancha kamayib, hayvon o’rnidan turishi, yurishi va ayrim murakkab harakatlarni bajarishi mumkin. hayvonning miyachasi olib tashlangan tomondagi harakatlargina birmuncha beo’hishov bo’ladi. agar hayvonning miyachasi butunlay olib tashlansa, chuqur va jiddiy o’zgarishlar ro’y beradi. bunda hayvon dastlabki kunlarda o’rnidan tura olmaydi va qanday bo’lmasin harakat qila olmaydi. bir necha kundan keyin hayvon qisman harakat qila boshlaydi. miyachani olib tashlash natijasida hayvon harakatlarida o’zgarishlar muskullar tonusining o’zgarishi (atoniya). miyacha olib tashlangandan keyin dastlab muskullar tonusi juda ham kamayadi, natijada muskullar ilvillab qoladi. miyacha faoliyati izdan chiqqanda muskullar tonusi shu tariqa buziladi. ammo bir necha kundan keyin yozuvchi muskullar tonusi oshadi, qo’l-oyoq yoziladi, bosh orqaga qayriladi. tez charchash (asteniya). miyachasi olib tashlangan hayvon juda tez charchaydi. sog’lom it kichik harakatlarni bemalol ado eta olsa, miyachasi olib tashlangan it shunday harakat qilish natijasida charchab qoladi. hayvon arzimas harakatdan keyin shu qadar charchaydiki, yotib dam oladi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 36 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "markaziy asab tizimi fiziologiyasi"

слайд 1 o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mavzu: markaziy asab tizimi fiziologiyasi. reja маrkaziy asab tizimi haqida ma’lumot orqa miya tuzilishi va yoshga oid xususiyatlari nervning tuzilishi. asab tizimi neyronlar deb ataluvchi nerv hujayralaridan iborat. neyron nerv hujayrasining tanasi va hujayra o’simtalaridan iborat. nerv hujayrasining o’siklari ikki xil bo’ladi: a) kalta, sershox o’siklar – dendritlar va b) juda uzun o’sik – akson. akson markaziy asab tizimidan to ishlovchi organgacha boradi. nihoyat, nervlarning uchlarida oxirgi apparatlar deb ataluvchi maxsus tuzilmalar yoki retseptorlar ham bor. oxirgi apparatlar nerv tolasini muskul, bez yoki boshqa organlar bilan bog’laydi. retseptorlar markazga intiluvchi nervlarning ta’sirotini sezuvchi uc...

Этот файл содержит 36 стр. в формате PPTX (2,2 МБ). Чтобы скачать "markaziy asab tizimi fiziologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: markaziy asab tizimi fiziologiy… PPTX 36 стр. Бесплатная загрузка Telegram