matritsalar va ular ustida amallar

DOCX 113 стр. 2,8 МБ Бесплатная загрузка

113 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,8 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 113

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 113

1-mavzu. matritsalar va ular ustida amallar. reja: 1.1. matrisalar haqida umumiy tushunchalar 1.2. matrisalar ustida amallar 1.3. matrisalar ustida amallarga keladigan iqtisodiy masalalar tayanch iboralar: jadval, qator, ustun, indeks, o’lchov, kvadrat matrisa, birlik matrisa, matrisalarni qo’shish, ayirish, songa ko’paytirish. 1.1. matrisalar haqida umumiy tushunchalar matrisalarni algebraik nuqtai nazaridan sonlar to’plami deb qarash mumkin. har bir belgini, odatda, bir "element" sifatida aniqlanadi. har bir matritsa to’g’ri to’rtburchaklar shaklda bo’lib, barch satr va ustun elementlar bilan to’ldirilgan bo’lishi zarur. masalan, agar matrisa 5 satr va 3 ustundan iborat bo’lsa, har bir satrda 5 element va har bir ustunda 3 element bo’lishi kerak. ba’zi elementlar nol bo’lishi mumkin. matritsaning o’lchovi uning “tartibi” deb ataladi. tartibi quyidagicha aniqlanadi: (qatorlar soni) × (u stunlar soni) misol uchun, yuqoridagi a matrisa 5 satr va 3 ustundan iborat va shuning uchun uning o’lchovi 5 × 3. bitta nsatr yoki ustundan iborat matrisalarni odatda vektor deb qabul qilingan.misol …

2 / 113

s ravishda q va r mahsulotlar miqdorini ifodalaydi. va 4 hafta davomida sotilgan mahsulot hajmni aniqlovchi matrisani toping. yechish. a va b matrisalar yig’indisi har bir hafta uchun sotilgan mahsulot hajmini aniqlaydi. masalan, 1- haftada sotilgan mahsulot hajmini 5+8=13 bo’ladi. umumiy sotuv hajmi esa quyidagi matrisa orqali aniqlanadi ta’rif. bir хil o’lchamli va matritsalar uchun ularning yig’indisi deb shunday o’lchamli matritsaga aytiladiki, istalgan va lar uchun -element, tenglik orqali aniqlanadi va matritsalar yig’indisi a+b shaklda belgilanadi, ya’ni c=a+b . matsisani biror songa yoko matrisaga ko’paytirish mumkin. matsisani biror songa ko’paytirganda uning barcha elementlari shu songa ko’paytiriladi. matrisalarni matrisaga ko’paytirish murakkabroq bo’lib, keying bo’limda o’rganiladi. misol. agar 17,5 % qqs (qo’shimcha qiymat solig’i) qo’yilganda avtomashina ijarasiga bo’lgan narxlar . v soliqsiz narx vektori aniqlang. yechish. dastlab biz narx vektorining qo’llanilashi mumkin bo’lgan quyi skalyar qiymatini aniqlashimiz zarur. soliq stavkasi 17,5 % bo’lganligi uchun qqs da asosiy foiz stavkasi 117,5% bo’ladi. suning …

3 / 113

+ 0 × 3 + 20 × 4 = 3 + 0 + 80 = 83 6 × 1 + 0 × 8 + 20 × 2 = 6 + 0 + 40 = 46 6 × 7 + 0 × 2.5 + 20 × 0 = 42 + 0 + 0 = 42 endi o’zingiz mustaqil oxirgi satr elementlarini hoisoblang. unda siz natijaga ega bo’lshingiz kerak. shuning uchun matrisalar ko’paytmasi bo’ladi. o’lcho’vi katta bo’lmagan matrisalar uchun matrisalar ko’paytmasini hisoblash mumkin, lekin o’lchovi katta matrisalar ko’paytmasi murakkab bo’ladi va ko’p vaqtni oladi. iqtisodiyot tadbiqlarida matrisalar ko’paymasidan foydalanish unch muhim hisoblanmaydi. agar matrisalar ko’paytmasidan foydalanish zarurati tug’ilsa, excel dasturidan foydalanish mumkin. ta’rif. va matritsalar ko’paytmasi deb, o’lchami bo’lgan shunday matritsaga aytiladiki, uning - elementi, tenglik orqali aniqlanib, matritsalar ko’paytmasi ko’rinishda ifodalanadi, ya’ni . - a matritsaning « k-darajasi» . ta’rif. agar a matritsa elementlarining tartib raqamlarini o’zgartirmagan holda satrlarini ustun yoki …

4 / 113

lg’i narxi, komplemanın narxi (masalan, avtomobil), aholi. neftga bo’lgan t vaqtdagi bu chiziqli talab vektor ko’rinishida quyidagicha ifodalanilishi mumkin misol 2. neftga bo’lan talab (million barrelda) ni q=βx modelida tushuntirish mumkin va bunda bo’lsin,deb faraz qilaylik. tavsiflovchi o’zgaruvchilar vektori bo’lganda neftga bo’lgan talabni hisoblang. yechish. neftga bo’lgan talabni quyidagicha hisoblanadi shunday qilib javob 29,92 million barrel. misol 3. telefon apparatlarini ta’mirlovchi usta 70% telefonlarni past darajada, 20% o’rta darajada va 10% to’liq ta’mirdan chiqardi. statistik ma’lumotlarga ko’ra 70% past darajada ta’mirlangan telefonlarni bir yildan keyin qayta 10% past darajada, 60% o’rta darajada, 30% ni to’liq ta’mirlashadi. o’rta darajada ta’mirlangan telefonlarni bir yildan keyin qayta 20% past darajada, 50% o’rta, 30% ni to’liq ta’mirlashadi. to’liq ta’mirlangan telefonlarni bir yildan keyin qayta 60% past darajada, 40% o’rta darajada ta’mirlashadi. agar masala sharti shu tarzda davom etsa 1, 2, 3 – yillardan keyingi har bir darajada ta’mirlangan telefonlar ulushini aniqlashda matrisalar algebrasidan foydalanish …

5 / 113

as. 2×2 o’lchovli a matrisa determinant |a| kabi belgilanadi. shuning uchun misol. matrisa determinanti topilsin. yechish. yuqoridagi formuladan foydalanib hisoblaymiz agar matrisa satrlari yoki ustunlari orasida chiziqli bog’lanish mavjud bo’lsa, uning determinant nolga teng bo’ladi va u xos matrisa deyiladi. masalan, matrisa determinanti , shunig uchu a matrisa xos matrisadir. uchinchi tartibli martisa uchun |a| determinant quyidagicha hisoblanadi: bu birinchi satr elementlarini shu element turgan satr va ustunni o’chirishdan hosil bo’lgan matrisa determinantiga ko’paytirishdan hosil qilinmoqda. masalan, 3x3 o’lchovli berilgan matrisa 1 satr va 1 ustunu o’chirilishidan hosil bo’lgan determinant elementga ko’paytirilgan. agar biz a11 belgilashga e’tibor bersak, u holda bu usulni satr bo’yicha qo’llaganda ishora almashadi. demak, ikkinchi qo’shiluvchi manfiy ishorali bo’ladi. misol. matrisa determinanti topilsin. yechish. yuqoridagi formulaga ko’ra, birinchi satr elementlari bo’yicha yoyilma quyidagicha bo’ladi ta’rif. n-tartibli kvadrat matritsaning determinanti deb, quyidagi tenglik bilan aniqlangan songa aytiladi: bu ta’rifdan foydalanib 2 va 3 tartibli determinantlarni hisoblash uchun …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 113 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "matritsalar va ular ustida amallar"

1-mavzu. matritsalar va ular ustida amallar. reja: 1.1. matrisalar haqida umumiy tushunchalar 1.2. matrisalar ustida amallar 1.3. matrisalar ustida amallarga keladigan iqtisodiy masalalar tayanch iboralar: jadval, qator, ustun, indeks, o’lchov, kvadrat matrisa, birlik matrisa, matrisalarni qo’shish, ayirish, songa ko’paytirish. 1.1. matrisalar haqida umumiy tushunchalar matrisalarni algebraik nuqtai nazaridan sonlar to’plami deb qarash mumkin. har bir belgini, odatda, bir "element" sifatida aniqlanadi. har bir matritsa to’g’ri to’rtburchaklar shaklda bo’lib, barch satr va ustun elementlar bilan to’ldirilgan bo’lishi zarur. masalan, agar matrisa 5 satr va 3 ustundan iborat bo’lsa, har bir satrda 5 element va har bir ustunda 3 element bo’lishi kerak. ba’zi elementlar nol bo’lishi mumkin. mat...

Этот файл содержит 113 стр. в формате DOCX (2,8 МБ). Чтобы скачать "matritsalar va ular ustida amallar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: matritsalar va ular ustida amal… DOCX 113 стр. Бесплатная загрузка Telegram