xristian falsafasi

DOCX 6 стр. 19,8 КБ Бесплатная загрузка

6 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 19,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 6

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 6

o‘rta asr g‘arb falsafasiga xristian dinining ta’siri natijasida xristian falsafiy ta’limoti shakllanishi falsaviy oqimlar o‘rtasida kurashning kuchayishi. g‘arbda xristian dinining vujudga kelishi va rivojlanishi bilan hamma narsaning yaratuvchisi, mohiyati tabiat emas, balki xudo, degan fikrlash tarziga asoslandi. xristian ta’limotiga ko‘ra, hamma narsaning yaratuvchisi xudo va hamma narsa uning xohishi bilan amalga oshadi. ma'lumki, antik falsafa borliq, materiya (passiv), shakl (aktiv) birligidan boshlansa, xristian falsafasida har qanday narsa faqat bitta, yagona xudo tomonidan boshlanadi, yaratiladi. narsalaming hammasi yaratganning mevasi deb ko‘rsatiladi. xudo mustaqil, hech narsaga bog‘liq bo‘lmagan mohiyatdir. butun mohiyatning manbai ham xudo. xristian falsafasining vakillaridan biri avgustin blajenniydir (354-430 y.). u xudoni oliy borliq, substansiya (mohiyat), oliy nomoddiy shakl, oliy ezgulikdir, deb tavsiflaydi. xudo oliy borliq ekan, u hamma vaqt ezgulikni yaratadi; yomonlik borliq emas, ijobiy reallik emas, balki salbiy reallik, borliqning aksi, uning buzuvchisidir. demak, shaytonning gapiga kirib gumon qilish, yomonlik qilish haqiqiy borliqqa qarshi bo‘lib, uni buzishga olib …

2 / 6

risida fikr yuritgan bo‘lsa-da, ularning farqiga e’tibor bermagan edi. o‘rta asr faylasufi boesiy (480-524 y.) bu tushunchalarning farqini aniq ko‘rsatib beradi. uning fikricha, borliq, materiya (mavjudlik) va mohiyat bir xillik emas. u faqat yaratganning o‘zi uchim oddiy substansiya sifatida borliqni tashkil etadi. yaratilgan narsalar oddiy emas, balki murakkabdir. u yoki bu mohiyat mavjud boiishi uchun borliqda birgalikda ishtirok etishi kerak. boshqacha qilib aytganda, mohiyat yaratilgan boiishi kerak, deb ta’kidlaydi. narsalaming mohiyati tushunchada ifodalanadi. biz uni aqlimiz bilan fahmlaymiz. uning mavjudligini tajriba orqali bilamiz, aql orqali bila olmaymiz. chunki u xudo irodasiga bog‘liq, uni yaratganning o‘zi biladi, yaratadi, deb hisoblagan. demak, borliq (mavjudlik) fikrlashga tegishli bo‘lmagan xudo irodasining natijasi, ilohiy aqidaning namoyon bo‘lishidir. o‘rta asr falsafasidagi yana bir o‘ziga xos tomon - bu realizm bilan nominalizm ham, o‘rta asr sharq falsafasida ham mavjud bo‘lgan. «realizm» tushunchasi hozirgi davrda qo‘llaniladigan ma’nodan butunlay boshqa ma’noni bildiradi. u lotin tilida (realis) mavjudlik, borliq degan …

3 / 6

bilishi faqat aql yordamida amalga oshadi. chunki faqat aqlgina umumiy fahmlash qobiliyatiga ega, degan edi. bunday ta’limotga qarshi nominalizm oqimi aqldan ko‘ra irodani ustun qo'yadi. nominalizm termini lotin tilida («nomen») nom, ism degan ma’noni anglatadi. nominalizm ta’limotiga ko‘ra, umumiy tushuncha faqat nomni bildiradi. u mustaqil mavjud bo‘lish ahamiyatiga ega emas. umumiy tushunchalar yakka narsalar va hodisalarsiz mustaqil ahamiyatga ega emas. yakka predmetlar va hodisalar bizning ongimizda aks etib, ulami mavhumlash va umumlashtirish asosida umumiy belgilami topamiz. bu belgilar bir butun jinsdagi narsalarga tegishli bo‘adi. masalan, biz «odam» tushunchasini olib qarasak, hamma odamlarga xos belgilami, ya’ni onglilik belgisini topamiz. bu belgi hamma odamlarga xos umumiy va uni boshqa mavjudotlardan farqlaydigan belgidir. shunday qilib, nominalizm ta’limotiga ko‘ra imumiy tushunchalar narsalardan oldin emas, balki narsalar undan oldin paydo bo‘ladi degan fikrni yuritishgan. o‘rta asr g‘arb falsafasidagi realizm esa sxolastik falsafaga asos soldi. xi asrlarga kelib, umumiy tushuncha tarafdorlari mantiq ilmini o‘rganish uchun o‘zlarida …

4 / 6

: xudo mavjudliginlng besh isboti: · kosmoiogik isbot – har bir harakat qilayotgan narsa boshqa qandaydir biron narsa orqali harakatga keladi. lekin bu harakatning davomi uzluksiz bo‘lishi mumkin emas, chunki birinchi “harakatga soluvchi” ham, u tufayli harakat qilayotgan narsa ham birinchi harakat qilayotgan narsa tufayli harakat qiladi. birinchi harakatga soluvchining mavjudligi shu bilan belgilanadi. bu - xudodir. · sababiy isbot – dunyoda qator ta’sir qiluvchi sabablar bor. biron narsa ta’sir qiluvchi sababchisisiz bo‘lishi mumkin emas. aks holda, u o‘zidan-o‘zi ilgari bo‘lib qolardi, bu mumkin emas. demak, qandaydir birinchi ta’sir qiluvchi sabab borki, u xudodir. · ontologik isbot – tasodif va zaruriyatning o‘zaro munosabatidan kelib chiqadi. bu o‘zaro munosabatlar zanjirini ham uzluksiz tasavvur qilish mumkin emas. tasodifiy narsa zaruriy narsaga bog‘liq. bu narsaning zaruriyligi esa, yo boshqa zaruriy narsaga bog‘liq, yoki uning zaruriyligi o‘zida mavjud. oqibatda shu narsa aniqlanadiki, qandaydir birinchi zaruriyat borki, u xudodir. · dogmatik (mukammallashuv darajasi sifatidagi) isbot …

5 / 6

na qolmay, tarbiya, o‘qituvchi hamdir. o‘rta asr g‘arb falsafasi vakillari, «inson kim?» degan savolni maydonga tashladilar va unga turlicha javob berdilar. biroq turlicha javoblaming hammasi uchun umumiy tomonlar ham bor. birinchisi, «inson xudoga o‘xshash obrazda» degan injil ta’limoti bo‘lsa, ikkinchisi, inson to‘g‘risidagi platon va aristotel qarashlarini asos qilib olgan «inson aqlli hayvon» degan fikr edi. unga ko‘ra, insonda ustuvor aqlmi yoki maxluqlikmi, degan savol tug'iladi. «aql nima-yu maxluqlik nima?» degan savol ham paydo bo‘lgan. eng asosiysi, inson xudoga o‘xshagan obraz, degan ta’rif to‘g‘ri deb qaralgan. xo‘sh, shunday ekan, xudoning qaysi xislati xudoning mohiyatini tashkil etadi. inson boshqa mavjudodlardan farqli o‘laroq xudo dargohidan tushgan, yana o‘sha tomonga ketadi. demak, inson xudoning makonida yashashga qaratilgan zot, u butun tabiat ustidan hukmronlik qilish kerak. inson tana va jon birligidan tashkil topgan boiib, butun narsalarga hukmronlik qilishi uchun xudo unga hayotni bergan, degan ta’limot kelib chiqadi. insonni boshqa yaratilgan narsalaming hukmdori, deb ta’riflangan. xudo …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 6 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "xristian falsafasi"

o‘rta asr g‘arb falsafasiga xristian dinining ta’siri natijasida xristian falsafiy ta’limoti shakllanishi falsaviy oqimlar o‘rtasida kurashning kuchayishi. g‘arbda xristian dinining vujudga kelishi va rivojlanishi bilan hamma narsaning yaratuvchisi, mohiyati tabiat emas, balki xudo, degan fikrlash tarziga asoslandi. xristian ta’limotiga ko‘ra, hamma narsaning yaratuvchisi xudo va hamma narsa uning xohishi bilan amalga oshadi. ma'lumki, antik falsafa borliq, materiya (passiv), shakl (aktiv) birligidan boshlansa, xristian falsafasida har qanday narsa faqat bitta, yagona xudo tomonidan boshlanadi, yaratiladi. narsalaming hammasi yaratganning mevasi deb ko‘rsatiladi. xudo mustaqil, hech narsaga bog‘liq bo‘lmagan mohiyatdir. butun mohiyatning manbai ham xudo. xristian falsafasining vakillaridan...

Этот файл содержит 6 стр. в формате DOCX (19,8 КБ). Чтобы скачать "xristian falsafasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: xristian falsafasi DOCX 6 стр. Бесплатная загрузка Telegram