maktabgacha yosh davrdagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi

DOC 10 pages 92.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 92.5 KB

File type DOC

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

7-mavzu. maktabgacha yosh davrdagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi 7-theme: the development of children’s learning process at preschool age. reja plan 1.maktabgacha yosh davrdagi bolalarda sezgi va idrokning rivojlanishi. the development of sense and mind at preschool children 2. maktabgacha tarbiya yoshi davridagi bolalar sezgi va idrokining psixofiziologik xususiyatlari. phycho-physiological peculiarities of preschool children 3. sensor idrok etish xususiyatlari. bola idrokining shakllanishida kattalarning ta’siri. characteristics of sense perception, influence of grown- ups to the development of child’s mind tayanch iboralar: sensor tarbiya, , sensor taraqqiyot, idrok, sensor etaloni, analizatorlar, idrok qilish, perseptiv jarayon, estetik idrok. keywords: sense education sense progress, perception, sense etalone, analysers, predmelashtirib subjective perception, perseptive process, aesthetic perception. maktabgacha yosh davrdagi bolalarda sezgi va idrokning rivojlanishi. sensor taraqqiyot bosqichlari va ularning bola faoliyati bilan aloqasi. bolaning bog‘cha yoshidagi davri sezgi a’zolari va idrokining intensiv rivojlanish davri hisoblanadi. bolalar sezgi va idroklarining yordami bilan tevarak-atrofdagi narsalarning shaklan katta-kichikligini va …

2 / 10

xil xususiyatlarini, qattiq-yumshoqligini, rangini, shaklini qayta-qayta idrok qilar ekanlar, ularning ongida narsalarning turli xususiyatlariga doir etalonlar (andaza, obrazlar) yuzaga keladi. keyinchalik bolalar narsalarning xususiyatlarini, belgilarini idrok qilganlarida o‘z tasavvurlaridagi etalonlarga taqqoslab, solishtirib ko‘radilar. shuning uchun bog‘chada bolalarga sensor tarbiya berish orqali ularda etalon tasavvurlarni hosil qilish katta ahamiyatga egadir. sezgi a’zolari hissiy yo‘l bilan egallanadi. ana shuning uchun sezgi a’zolarini yoshlik davridan boshlab o‘tkirlashtirish, ya’ni sensor tarbiya nihoyatda zarurdir. odamlargagina xos bo‘lgan musiqa tovushlariga nisbatan sezgirlik, tovushlarning nozik tomonlarini anglay bilish sezgirligi, biron narsaning tekkanini seza bilish kabi nihoyatda muhim xususiyatlar bog‘chada amalga oshiriladigan sensor tarbiya orqali rivojlantiriladi. bog‘cha yoshidagi bolalar narsalarni o‘z qo‘llari bilan bevosita ushlamasalar ham, ko‘rish va eshitish bilan qanoatlanadigan bo‘ladilar. bolaning ko‘rish sezgisi bog‘cha yoshigacha bo‘lgan davrda juda tez takomillashadi. shuning uchun bolaning ko‘zi katta yoshdagi odamlar ko‘ziga nisbatan uzoqni ko‘ra oladi. agarda bolaning ko‘zi biron kasallikka uchramay, normal va sog‘lom taraqqiy etsa, ko‘rish o‘tkirligi katta …

3 / 10

ezgirliklari darajasiga qarab, kubiklar qo‘yilgan masofalarni ayrim bolalarga nisbatan uzoqlashtirish va boshqa bolalarga nisbatan esa yaqinlashtirish mumkin. har bir tarbiyachi o‘z qo‘l ostidagi bolalar sezgi a’zolarining holatini, sezgirlik darajasini yaxshi bilishi kerak. turli mashg‘ulotlarni tashkil qilishda buning ahamiyati juda kattadir. ba’zi bolalarda kamqonlik yoki boshqa bir sabab tufayli ko‘rish sezgirligi zaif bo‘ladi. ayrim tarbiyachilar esa buni o‘z vaqtida aniqlamaydilar, natijada bola aybsiz bo‘lsa ham tarbi- yachidan tez-tez dakki yeb turadi.masalan, tarbiyachi rasm bilan o‘tkaziladigan mashg‘ulotlarda (rasmga qarab so‘zlab berish) ko‘rish sezgirligi zaif bolani orqaroqqa o‘tqazib qo‘yishi mumkin. natijada bola rasmdagi ayrim detallarni mutlaqo ko‘rmaydi yoki g‘ira-shira ko‘rsa ham, ajrata olmaydi. tarbiyachi esa, bolada ko‘rish sezgirligining zaifligini bilmay, uni diqqatsizlikda ayblab, urisha boshlaydi. masalan, bolalarda uzoqdagi narsalarning farqini ajrata olish sezgirligini takomillashtirish uchun rangli va har xil kattalikdagi qutichalar yoki kubiklarni ma’lum uzoqlikka qo‘yib, farqini ajrata olish o‘yinini o‘tkazish mumkin. bunda bolalarning ko‘rish sezgirliklari darajasiga qarab, kubiklar qo‘yilgan masofalarni ayrim bolalarga …

4 / 10

a shuning bilan birga mashg‘ulotda toliqqan ko‘zlariga dam beradilar. shunday qilib, bog‘chada bolaning tasavvuri, xotirasi, tafakkuri va xayolining taraqqiyoti uchun turli-tuman yorqin obrazlar beruvchi ko‘rish sezgisining faoliyatini har xil mashqlar orqali izchil ravishda oshirib borish kerak. bog‘cha yoshidagi bolalarning psixik jihatdan taraqqiy etishlarida eshitish sezgisining ham roli juda kattadir. bola eshitish orqali nutqni egallaydi. nutq esa inson taraqqiyotining eng muhim manbalaridan biridir. eshitish sezgisi, yuqorida aytib o‘tganimizdek, bolalarda yildan yilga tez rivojlanadi. agar bog‘cha yoshidagi bolaning eshitish a’zosi (qulog‘i) biron kasallikka uchramay, normal rivojlanib borsa, tez orada kamolotga erishadi va natijada eshitish sezgirligi kuchayadi. bolalarning eshitish a’zolari anatomik jihatdan katta odamlarnikiga nisbatan birmuncha nozik va zaif bo‘ladi. ayrim bolalarning ko‘rish sezgilari zaifroq bo‘lgani singari boshqa bir bolalarning eshitish sezgilari zaifroq bo‘lishi mumkin. tarbiyachi bog‘cha yoshidagi bolalar eshitish sezgilari sezgirligini tekshitib ko‘rishi kerak. yaxshi eshitmaydigan bolalar odatda anqov va hadiksiraydigan bo‘ladilar. bunday bolalar «kar», «karquloq», «anqov» degan laqab olishdan qo‘rqib, o‘zlarining …

5 / 10

alik bilan javob berish o‘rniga «ha, nima, karquloqmisan eshitib o‘tir, ovsar!» deb urishib beradilar. natijada bola o‘z tengdoshlari o‘rtasida mulzam bo‘lib, ikkinchi marta so‘rashga yuragi bezillaydigan bo‘lib qoladi. mana shunday g‘ayripedagogik munosabatda bo‘lish bolaning umumiy psixik taraqqiyotiga juda salbiy ta’sir etadi. chunki bola eshita olmagan va, binobarin, tushuna olmagan narsalarni kattalardan so‘rab olish o‘rniga, o‘zi bilganicha talqin qilishga odatlanib qoladi. ana shularni nazarda tutib, bog‘cha yoshidagi bolalarning asosiy bilish qurollari bo‘lgan ko‘rish va eshitish sezgilarini normal rivojlantirish ishiga zo‘r mas’uliyat bilan qarash lozim. bog‘cha yoshidagi bolalar umuman ta’mni emas, balki ta’mning barcha turlarini deyarli ajrata oladilar. hidlarga nisbatan ham xuddi shunday. biroq bu ishdagi bolalarning turmush tajribalari juda ozligi tufayli ayrim hidlarning nomini to‘g‘ri ayta olmasliklari mumkin. bog‘cha yoshidagi bolalarning hid va ta’m bilish a’zolari anatomik to’zilishi jihatidan katta odamlarning hid va ta’m bilish a’zolaridan deyarli farq qilmasada, lekin funksiyasi, ya’ni o‘z vazifasini qay darajada bajarishi jihatdan biroz farq qiladi. …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktabgacha yosh davrdagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi"

7-mavzu. maktabgacha yosh davrdagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi 7-theme: the development of children’s learning process at preschool age. reja plan 1.maktabgacha yosh davrdagi bolalarda sezgi va idrokning rivojlanishi. the development of sense and mind at preschool children 2. maktabgacha tarbiya yoshi davridagi bolalar sezgi va idrokining psixofiziologik xususiyatlari. phycho-physiological peculiarities of preschool children 3. sensor idrok etish xususiyatlari. bola idrokining shakllanishida kattalarning ta’siri. characteristics of sense perception, influence of grown- ups to the development of child’s mind tayanch iboralar: sensor tarbiya, , sensor taraqqiyot, idrok, sensor etaloni, analizatorlar, idrok qilish, perseptiv jarayon, estetik idrok. keywords: sense educatio...

This file contains 10 pages in DOC format (92.5 KB). To download "maktabgacha yosh davrdagi bolalarning bilish jarayonlarining rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabgacha yosh davrdagi bolal… DOC 10 pages Free download Telegram