геодезияда қўлланиладиган координаталар ва баландликлар системаси

PPT 32 pages 11.6 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 11.6 MB

File type PPT

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

ўзбекистон республикаси қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги тошкент ирригация ва мелиорация институти геодезия ва геоинформатика кафедраси “геодезияси” фанидан 3- мавзу. геодезияда қўлланиладиган координаталар ва баландликлар системаси. абсолют, нисбий ва шартли баландликлар режа 1.геодезияда қўлланиладиган координаталар системаси 2.зонали ясси тўғри бурчакли координаталар системаси 3. абсолют, нисбий ва шартли баландликлар географик тўғри бурчакли геодезияда қўлланиладиган координаталар системаси зонали тўғри бурчакли қутбли географик координаталар деб – нуқталарнинг ер эллипсоидидаги жойлашув ўрнини экватор ва бош меридианга нисбатан белгилайдиган бирликка айтилади. географик координаталар икки турга – астрономик ва геодезик координаталарга бўлинади. географик кенглик – ер юзасидаги ма'лум нуқтадан ер маркази томон туширилган тик чизиқ билан, экватор текислиги орасида хосил бўлган бурчак. бурчак кенглиги ер юзидаги у ёки бу нуқтани экватордан қанчага шимолда ёки жанубда жойлашувини корсатади. агарда нуқта шимолий ярим шарда бўлса – шимолий, жанубий ярим шарда бўлса жанубий деб айтилади. экваторда жойлашган нуқталарни кенглиги 0º га, қутбда жойлашганларники эса 90º га тенг. географик узоклик …

2 / 32

оқликларнинг қийматлари астрономик кузатишлар ва геодезик ўлчашлар натижасида топилади. астрономик координаталар – бу жойлашув ўрни осмон жисмларини кузатиш йўли билан аниқланган координаталардир. уларнинг аниқлиги жуда юқори бўлади. астрономик координаталар астрономик кенглик (φ) ва асторономик узоқлик (λ) дан таркиб топган. асторономик кенглик – бу нуқтанинг жойлашган ўрни текислиги ва йернинг тортиш кучи марказидан кесиштириб ўтказилган экватор текислиги орасидаги бурчакдир. бу кенглик экватордан қутбларга томон бўлган тартибда 0° дан 90° гача бўлган катталикда ўлчанади. экватордан шимолга томон бўлган кенгликлар шимолий кенглик, жанубга томон эса жанубий кенглик деб юритилади. асторономик узоқлик – бу нуқта жойлашган ўрнининг меридиани ва гринвич меридианининг текисликлари орасидаги бурчакдир. бу кўрсаткич гринвич меридианидан шарқ ва ғарб томонларга бўлган тартибда 0° дан 180° гача бўлган катталикда ўлчанади. гринвич меридианидан шарқга томон бўлган узоқликлар шарқий узоқлик, ғарбга томон эса ғарбий узоқлик, деб юритилади. гринвич меридиани нуқтанинг кенглиги ва меридиани текисликлари референс-эллипсоиднинг геометрик марказини кесиб ўтади; астрономик координаталар астрономиянинг техник воситалари ёрдамида …

3 / 32

қилинган референс-эллипсоид асосида ўлчанади. референс-эллипсоид эса ўз геометрик марказига эга бўлади. нуқта жойлашган ўриндан мана шу марказга нормал (уринма) туширилади. экватор, шундай қилиб иккала координата тизими орасидаги асосий фарқ шовун чизиғи ва нормалнинг бир бирига ўзаро тўғри келмаслигидан келиб чиқади. уларнинг ўртача фарқи 3-4 мм ни ташкил қилади. астрономик координаталар астрономиянинг техник воситалари ёрдамида ўлчаш йўли билан аниқланади; геодезик координаталар геодезик ўлчашларни олий геодезиянинг бир тармоғи бўлмиш сфероид геодезияси формулалари асосида хисоблаш йўли билан аниқланади геодезик координаталар – бу жойлашув ўрни геодезик ўлчашлар йўли билан аниқланган координаталардир. уларнинг аниқлиги юқори бўлади. геодезик координаталар геодезик кенглик (в) ва геодезик узоқлик (l) дан таркиб топган. геодезик кенглик – бу нуқтанинг жойлашган ўрни текислиги ва ер экаватори текислиги орасидаги бурчакдир. бу кенглик экватордан қутбларга томон бўлган тартибда 0° дан 90° гача катталикда ўлчанади. экватордан шимолга томон бўлган кенгликлар шимолий кенглик, жанубга томон эса жанубий кенглик, деб юритилади. геодезик узоқлик – бу нуқта жойлашган …

4 / 32

ҳозир бошқа йўлдан борамиз, қутбли координаталар тизимидан тўғри бурчакли координаталар тизимига ўтамиз. сиз х ва у қандай қилиб топишни биласизми? тўғри бурчакли координаталар: 4 y x қутбий координата системаси агар тўғри бурчакли координата тизимидаги ўзоро перпендикуляр х ва y ўқларига фақат х ўқ ва координата бошланиш нуқтаси о олинса, қутбий координата системаси хосил бўлади. қутбий координата системасида тик чизиқ (o р) қутбий ўқ, координатанинг бошланғич нуқтаси(о) эса қутбий нуқта деб қабул қилинади. бирор нуқта ( м нуқта) нинг қутбий нуқтага нисбатан ўрнини аниқлаш учун бу нуқтани қутбий нуқта билан туташтирувчи чизиқнинг узунлиги (о м) ва қутбий ўқ (o р) билан oм чизиқ орасидаги бурчак (θ) ўлчанади oм чизиқ радиус - вектор, θ бурчак эса мўлжаллаш бурчаги деб юритилади. қутбли координата системаси қўш қутбли координата системаси қўш қутбли кордината бирор нуқта( м) нинг икки нуқта ( м ва а нуқталарга ) га нисбатан ўрни қутбий нуқталар (а ва в) дан ўрни …

5 / 32

=rtgα, s = rα бўлганлиги ва α радиан-да ифодалангани учун уларнинг қийматни (3) формулага қўйсак δs = r(tgα – α) (5) tgα ни қаторга ёйиб ва α нинг кичиклиги сабабли ёйилманинг икки хади билан чекланиб, ҳосил бўлган ифодани олдинги (5) формулага қўйиб, айрим ўзгартиришдан сўнг га эга бўламиз ва бу формулага қиймати куйилганда эса (6) ер эгрилигининг горизонтал ва вертикал масофаларга таъсири j l 2 2 2 4 3 r = + 3 4 tan = q 93 . 0 3 4 tan 1 = ÷ ø ö ç è æ = - q 4 4 cos x = p ÷ ø ö ç è æ 4 , 4 p 4 p 2 2 2 2 4 = ÷ ÷ ø ö ç ç è æ = x 4 4 sin y = p 2 2 2 2 4 = ÷ ÷ ø ö ç ç è æ = y …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "геодезияда қўлланиладиган координаталар ва баландликлар системаси"

ўзбекистон республикаси қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлиги тошкент ирригация ва мелиорация институти геодезия ва геоинформатика кафедраси “геодезияси” фанидан 3- мавзу. геодезияда қўлланиладиган координаталар ва баландликлар системаси. абсолют, нисбий ва шартли баландликлар режа 1.геодезияда қўлланиладиган координаталар системаси 2.зонали ясси тўғри бурчакли координаталар системаси 3. абсолют, нисбий ва шартли баландликлар географик тўғри бурчакли геодезияда қўлланиладиган координаталар системаси зонали тўғри бурчакли қутбли географик координаталар деб – нуқталарнинг ер эллипсоидидаги жойлашув ўрнини экватор ва бош меридианга нисбатан белгилайдиган бирликка айтилади. географик координаталар икки турга – астрономик ва геодезик координаталарга бўлинади. географик кенглик – ер юзасидаги ма'лум ...

This file contains 32 pages in PPT format (11.6 MB). To download "геодезияда қўлланиладиган координаталар ва баландликлар системаси", click the Telegram button on the left.

Tags: геодезияда қўлланиладиган коорд… PPT 32 pages Free download Telegram

геодезияда қўлланиладиган координаталар ва баландликлар системаси

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "геодезияда қўлланиладиган координаталар ва баландликлар системаси"

Similar files