til va terminologiya

PPT 24 pages 12.7 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 12.7 MB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

til va terminologiya mavzu: til va terminologiya. matn va uning turlari reja: 1. o’zbek terminologiyasining taraqqiyot bosqichlari. 2. tilning lug’at tarkibi. 3. sohaviy lug’atlarda terminlar. 4. matn va uning turlari 5. mikro matn va makro matn terminologiya(termin va logiya)leksika turining bir sohasi: muayyan fan, texnika, ishlab chiqarish tarmog’ining, san’at, ijtimoiy faoliyat sohasining tegishli tushunchalar tizimi bilan bog’liq terminlari majmui. tilshunoslikning terminlarni o’rganuvchi sohasi-bu terminologiya. terminologiya tor ma’noda ma’lum bir sohaga oid maxsus leksika. masalan, fizika terminologiya, ijtimoiy- siyosiy terminologiya, mashinasozlik terminologiya kabi. terminologiya umumxalq tilining leksikasi negizida vujudga keladi, boyiydi. termin grekcha terminus so‘zidan olingan bo‘lib, chek, chegara degan ma’noni bildiradi. u fan-texnika, qishloq xo‘jaligi, san’at va madaniyat sohasiga xos so‘z hisoblanadi. terminologiya - terminlar haqidagi ta’limot va terminlar majmui degan ma’nolarni anglatadi. termin so‘zi o‘rnida ba’zan atama, istiloh so‘zlarini ishlatish hollari uchrab turadi. ammo bu to‘g‘ri emas. atama termin so’ziga nisbatan tor tushunchani ifodalaydi. istiloh so’zi esa arabchadir. uni …

2 / 24

. terminalogiyaning oʻziga xos xususiyatlari mavjud. masalan, umumadabiy tilda sinonimiya, omonimiya va kup maʼnolilik tilning boyligi boʻlsa, terminalogiyada bular salbiy hodisa hisoblanadi. masalan, birgina tushunchani ifodalash uchun oʻzbek tilida yarimoʻtkazgich — chalaoʻtkazgich — nimoʻtkazgich terminlari qoʻllanmoqda. bu, oʻz navbatida, oʻqish,oʻqitish va axborot almashish jarayonini qiyinlashtiradi olimlar fikri a.reformatskiy terminga ta’rif berar ekan, “... terminlar – bu maxsus so‘zlardir” degan xulosaga keladi. h.jamolxonov terminga munosabatda bo‘lar ekan quyidagicha yozadi: “terminlar fan-texnika, adabiyot, san`at va boshqa sohlarga oid ixtisoslashgan, qo‘llanishi muayyan soha bilan chegaralangan tushunchalarni ifodalaydigan nominativ birliklardir: gulkosa, shona (botanikada); to‘rtburchak, kvadrat (geometriyada); ega, kesim (tilshunoslikda); qofiya, turoq, vazn (adabiyotshunoslikda) kabi ma’lum bir fikrni batafsil ifodalash uchun gaplarni tilimizning muayyan qoidalari asosida bog‘lab, matn tuzamiz. mazmun va grammatik jihatdan bog‘langan, bir mavzuni ifodalovchi gaplar matnni hosil qiladi. mavzu matndagi asosiy fikrning nima haqida ekanligidir. shundan kelib chiqqan holda matnning sarlavhasi ham bo‘lishi mumkin. matn turli maqsadlar bilan tuziladi. masalan: muayyan predmet …

3 / 24

o‘zaro grammatik va mazmuniy bog‘lanishidan tashkil topgan mazmuniy yaxlitlikka ega bo‘lgan qo‘shma gaplarga nisbatan yirikroq yozma va og‘zaki nutq parchasidir. matnning eng kichik birligi gap hisoblanib, ular matn tarkibida ma’lum bog‘lovchi vositalar yordamida bog‘lanadi. ular quyidagilardan iborat: bog‘lovchilar, bog‘lovchi vazifasidagi ayrim so‘zlar, takroriy bo‘laklar, olmoshlar va sinonimlar. m.: karimjon a‘lo o‘qish va odobi bilan litseyda katta hurmatga ega. mikromatnni hosil qilishda takrorlar eng muhim vositadir. chunki u ham gaplarni bog‘lovchi vosita hisoblanadi, ham uslubiy bo‘yoqdorlik hosil qiladi. m.: olti oykim, she’r yozmayman, yuragim zada, olti oykim, o‘zgalarga tilayman omad.(a.o.) angladimki, olamda yurt tanho vatan tanho, band etgan hayolimni tengsiz shul chaman tanho.(a.o.) leksikografiyaning vazifa doirasiga quyidagilar kiradi: a) lug’at tuzish printsiplari va metodikasini ishlab chiqish; b) lug’at tiplari va turlarini aniqlash; v) lug’atshunoslarning ishini tashkil qilish; g) lug’at tuzish uchun asos bo’ladigan kartoteka fondini yaratish; d) lug’atchilik tarixini o’rganish; e) lug’at tuzish bilan shug’ullanish. lug’atlar ko’zlangan maqsadga ko’ra dastlab ikki …

4 / 24

’ati" (sh.rahmatullaev, 1978); "ruscha-o’zbekcha frazeologik lug’at" (m.sodiqova, 1972); "frazeologicheskiy slovarь "hazoyin-ul maoniy" alishera navoi" (e.a.umarov, 1971) v)orfografik lug’atlar: "o’zbek adabiy tilining orfografik lug’ati" (s.ibrohimov, m.rahmonov, 1940), "imlo lug’ati" (olim usmon, 1941, 1949); "o’zbek adabiy tilining imlo lug’ati" (s.ibrohimov, m.rahmonov, 1956), "o’zbek tilining qisqacha imlo lug’ati" (f.kamolov, z.ma’rufov tahriri ostida, 1962), "imlo lug’ati" (y.abdullaev, m.omilxonova, s.zufarova, 1970-1976), "o’zbek tilining imlo lug’ati" (s.i.ibrohimov, e.a.begmatov, a.a.ahmedov. (1976); "o’zbek tilining imlo lug’ati" (sh.rahmatullaev, a.hojiev, 1995); amaliy mashg’ulot. matnni o’qing va turini belgilang. kadastr, bu ~ davlat tomonidan yerga bo’lgan mulkchilik ma'iumotlarini uslubiy jihatdan tartibga solish uchun aniq bir davlat yoki tuman miqyosida mulkchilik uchastkalari chegaralarini syomka qilish natijasiga tayangan holda hisobga olish. fransiyada birinchi kadastrlarning ma’lum bo’lishi 1269- yil sanaladi. dastlab “hisoblar kitobi” deb nomlangan kadastr muvaffaqiyatga erisha olmadi. faqat lui xiv davrida unga tegishli b o’lg a n “tabaqasidan qat'iy nazar kadastr odamlarni tenglashtirish kcrak ’’degan mashhur so'zidan keyin fransuzlar kadastr syomkasi asosida …

5 / 24

icha 2 guruhga — umumiy ahamiyatga ega bo‘lgan va maxsus inshootlarga bo‘linadi. umumiy ahamiyatga ega bo‘lgan gidrotexnika inshootlari tarkibiga suv damlagich, suv olgich, suv tashlama va suv rostlagich inshootlari kiradi. suv damlagichlar (to‘g‘on, damba) inshootning oldi va orqasida suv bosimi yoki suv sathida farqlar hosil qiladi. suv olgich (suv qabul qilgich) inshootlar suvni manba (daryo, ko‘l, suv ombori va sh. k.)dan kanallarga oqizish uchun xizmat qiladi. suv o‘tkazgich (vodovod) suvni tegishli joylar (kanal, nov, akveduk, dyuker, quvurlar, gidrotexnika tunellari)ga yo‘naltirish maqsadida quriladi; tutashtiruvchi inshootlar (suv tushirgich, tezoqar, shovva, kanal rostlagichlari) gidrotexnika inshootlari turli qismlarining ravon birlashishini ta’minlaydi. sohaviy terminlar atmosfera-yerni o’rab turgan havo qobig’i. gidrosfera- yerning suv qobig’i. yadro- yerning markaziy qismi. mantiya- yernining yer po’sti bilan yadrosi orasidagi qobig’i. gidrologiya- yer yuzidagi tabiiy suvlarni va ularda kuzatiladigan jarayonlar hamda hodisalarni o’rganuvchi fan gipoteza- ma’lum sohaga tegishli ilmiy faraz. gletcher- vodiy muzligi. glyatsiologiya- yer yuzidagi barcha yer osti va usti …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "til va terminologiya"

til va terminologiya mavzu: til va terminologiya. matn va uning turlari reja: 1. o’zbek terminologiyasining taraqqiyot bosqichlari. 2. tilning lug’at tarkibi. 3. sohaviy lug’atlarda terminlar. 4. matn va uning turlari 5. mikro matn va makro matn terminologiya(termin va logiya)leksika turining bir sohasi: muayyan fan, texnika, ishlab chiqarish tarmog’ining, san’at, ijtimoiy faoliyat sohasining tegishli tushunchalar tizimi bilan bog’liq terminlari majmui. tilshunoslikning terminlarni o’rganuvchi sohasi-bu terminologiya. terminologiya tor ma’noda ma’lum bir sohaga oid maxsus leksika. masalan, fizika terminologiya, ijtimoiy- siyosiy terminologiya, mashinasozlik terminologiya kabi. terminologiya umumxalq tilining leksikasi negizida vujudga keladi, boyiydi. termin grekcha terminus so‘zidan oling...

This file contains 24 pages in PPT format (12.7 MB). To download "til va terminologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: til va terminologiya PPT 24 pages Free download Telegram