qadimgi o'rta osiyo davlatlari arxivi

DOCX 29 pages 53.5 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 53.5 KB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon davlat universiteti tarix fakulteti arxivshunoslik yo’nalishi (306-guruh) mavzu: qadimgi o’rta osiyo davlatlari arxivi. kurs ishi talaba: b. kozimov rahbar: a.mirzayev. andijon-2024 kirish…………………………………………………………………………………………………………3-4 i.bob. o’rta osiyo davlatlaridagi arxivlar shakllanishiga umumiy tavsif…..5 1.1o’rta osiyo davlatlarida arxiv ishining shakillanishi……………………………........5-12 1.2.qadimgi so’g’diyona arxivi…………………………………………….……………………….13-15 ii.bob. qadimgi davlatlar arxivlari…………………..…………………………………….…..16 2.1.qadimgi kushon imperiyasi arxivi………………………………………..………………..16-24 xulosa……………………………………………………………………………………..……………25-26 foydalanilgan adabiyotlar………………...…………………………..……….27 kirish qadimgi xorazm-turon va eron mintaqalari oralig’ida joylashgan tarixiy o`lka va qadimgi davlat. xorazm hududi qadimda amudaryo adoqlaridan janubga tomon murg’ob va tajan daryolarining yuqori oqimlarigacha cho`zilgan shu boisdan mavzuning dolzarbligi quydagi faktorlar bilan asoslanadi deb hisoblaymiz: · o’rta osiyo davlatlarida arxiv ishining shakillanishi · qadimgi so’g’diyona arxivi qadimgi kushon imperiyasi arxivi izlanishning obyekti qadimgi xorazm va katta xorazm nomlari bilan mahlum. xorazm haqidagi ilk mahlumotlar avesto, doro i ning izlanishning predmeti o’rta osiyo davlarida manfaatlarning huquqiy uyg`unligi. mamlakatimiz tarixiga oid eng kadimgi yozma guvohliklarni o`zida mujassamlashtirgan «avesto»da mintaqaning xorazm (kairizem, …

2 / 29

mazkur manba yaratilgan davrda tilga olingan «makon va mamlakatlar» haqiqatan ham bir makon, aniqrog’i, katta bir viloyat sifatida shakllanib bo`lgan va malum bir asoslardagi chegaralari ham bo`lgan kurs ishidan ko`zlangan maqsad o’rta osiyo davlarida manfaatlarning huquqiy uyg’unligi taxlilqilish. maqsaddan kelib chiqan holda oldimizda quydagi vazifalarni qo`ydik: 1. o’rta osiyo davlatlarida arxiv ishining shakillanishi 2. qadimgi so’g’diyona arxivi 3. qadimgi kushon imperiyasi arxivi bihistun(bihishtun) kitobalari mixxat bilan qadimgi forsiy, elamiy hamda bobuliy yozuvda bitilgan. bihistun(bihishtun) kitobalarini sharqshunos g. raulinson o`rganib, ko`chirib, tarjima qilgach, ilm olamiga mahlum bo`ldi (1845-47). shundan so`ng sharqning qadimgi boshqa mixxatlarini o`qish uchun kalit vujudga keldi. bihistun(bihishtun) kitobalarida axomaniylar sulolasining shoxi kir ii vafotidan keyingi tarixiy voqealar bayon etiladi. doro i taxtni egallagandan sung unga qarshi isyon ko`tariladi. doro ularni qattiqqo`llik bilan bostiradi. ana shu g’alabalari sharafiga u tosh yunuvchilarga yozuv va tasvir yaratishni buyuradi. tasvirda qadimgi sug’dlar, massagetlar, sak va boshqa elatlarning madaniyati, kiyim-kechagi, yuz tuzilishi, turmush …

3 / 29

xiva vohasi janubida yashaganlar. miloddan avvalgi vi-v-asrlar bo`sag’asida «xorasmiya shaxri» va xorazm mamlakati haqida miletlik gekatey xabar beradi. misrdagi nil daryosi bo`yidagi miloddan avvalgi v-asrga oid shahar xarobalaridan topilgan bir hujjatda xarchin o`g’li darg’man ismli bir xorasmiy sarkardasi tilga olingan, i.bob. o’rta osiyo davlatlaridagi arxivlar shakllanishiga umumiy tavsif 1.1o’rta osiyo davlatlarida arxiv ishining shakillanishi avestoning «yasht» qismida xorazm «ming irmoqli daryo», «ko`llar va o`tloqlarga boy o`lka» sifatida madh etiladi. miletlik gekatey (miloddan avvalgi vi-asr) mahlumotlari asosida gerodot (miloddan avvalgi v-asr) axomaniypar davridan avval girkanlar (kaspiy dengizining janubiy-sharqi, gurgon daryosi havzasi), parfiyaliklar (shimoliy xuroson), dranglar va tamanaylar (g’arbiy afg’oniston)ning hududlari bilan tutashgan keng o`lkada xorazmiylar yashagani to`g’risida mahlumotlar keltiradi. gerodotning yozishicha, keyinchalik, o`lka axomaniylarga qaram bo`lib qolgach, tog’ daralaridan oqib tushadigan akes (herirud) o`zani darvozali to`g’on bilan bog’lanib, xorasmiylar (xorazmiylar)ning ekin yerlari suvsiz qolgan. ular shoh saroyiga borib arzidod qilib, suv uchun alohida soliq to`lagach, shoh to`g’on darvozalarini ochishga buyurgan. miloddan …

4 / 29

sharkda, herirud va hilmand daryolarining yuqori havzasida joylashgan. shubhasiz, xorazmiylar massagetlardan farkdi o`laroq, parfyanlar, marg’iyonaliklar, boxtariylar, areyaliklar, girkaniyaliklardek sug’orma dehqonchilik va uning asosi hisoblangan sug’orish inshootlar barpo etishda boy asriy tajribaga ega edilar. ularning ko`p asrlik binokorlik va xunarmandchilikdagi tajribalari va amaliy ko`nikmalari tufayli asrlar osha amudaryo etaklari obod etilib, yirik sug’orish tarmoqlari va suv inshootlari- dambalar barpo etilgan, hunarmandchilikning barcha sohalari keng rivoj topgan. miloddan avvalgi iv-asrning 2-yarmida xorazmda mustaqil davlat qaror topadi. abu rayhon beruniyning yozishicha, xorazm davlatiga afsonaviy qahramon siyovush (siyovaxsh) asos solgan. miloddan avvalgi 328-yilning bahorida o`rta osiyoga yurish qilgan makedoniyalik aleksandr (iskandar) qarorgohiga muzokara qilish uchun xorazm hukmdori farasman 1500 suvoriy bilan tashrif buyurgan. fanda massagetlar konfederatsiyasi (turkumi) nomi bilan tilga olingan xorazm davlatini afsonaviy siyovushiylar, aslida esa afrig’iylar sulolasi boshqargan. davlat poytaxti dastlab tuproqqalha bo`lgan. keyinchalik (305 yil) esa kat shahriga ko`chirilgan. beruniy xorazmshoxlardan 22 tasining nomini qayd qiladi. aversi (beti)da tojdor xukmdor, reversi …

5 / 29

lib mouru va baxdi oraligidagi nisayani... yaratdim». ko`rinib turibdiki, mazkur manba yaratilgan davrda tilga olingan «makon va mamlakatlar» haqiqatan ham bir makon, aniqrog’i, katta bir viloyat sifatida shakllanib bo`lgan va mahlum bir asoslardagi chegaralari ham bo`lgan. bu jarayon bir zumda sodir bo`lmagani ham tabiiy. boshqacha qilib aytganda, to nomlari «avesto» sahifalarida zikr etilgunga qadar ular hech bo`lmaganda iqtisodiy-geografik makon sifatida uzoq muddat davomida shakllanib borgan. mazkur jarayon mintaqadagi amudaryo, zarafshon, atrek, my’g’o6, tajan (xarirud), qunduz kabi daryolar vohalarida kechgan. shunga kura miloddan avvalgi 1-ming yillik boshlaridayok o`lkada xorazm, baktriya, ariya (ariana), parfiya, girkaniya, marg’iyona hamda fargona kabi viloyatlar mavjud bo`lgan. to ahamoniylar bosqiniga qadar (miloddan avvalgi vi asr) o`lka asosiy qismini birlashtirib turuvchi siyosiy omil, markaz xorazm hisoblangan. afsuski, bu davrda xorazmda xukmronlik qilgan sulolalar to`g’risida biz bir nima deya olmaymiz. ammo rivoyat va afsonalarga ko`ra, xorazmning eng kadimiy siyosiy sulolalari sifatida siyovushiylar tilga olinadi.[footnoteref:3] [3: гафуров б. г., кушанская …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi o'rta osiyo davlatlari arxivi"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon davlat universiteti tarix fakulteti arxivshunoslik yo’nalishi (306-guruh) mavzu: qadimgi o’rta osiyo davlatlari arxivi. kurs ishi talaba: b. kozimov rahbar: a.mirzayev. andijon-2024 kirish…………………………………………………………………………………………………………3-4 i.bob. o’rta osiyo davlatlaridagi arxivlar shakllanishiga umumiy tavsif…..5 1.1o’rta osiyo davlatlarida arxiv ishining shakillanishi……………………………........5-12 1.2.qadimgi so’g’diyona arxivi…………………………………………….……………………….13-15 ii.bob. qadimgi davlatlar arxivlari…………………..…………………………………….…..16 2.1.qadimgi kushon imperiyasi arxivi………………………………………..………………..16-24 xulosa……………………………………………………………………………………..……………25-26 foydalanilgan adabiyotlar………………...…………………………..……….27 kirish qadimgi xorazm-turon va ero...

This file contains 29 pages in DOCX format (53.5 KB). To download "qadimgi o'rta osiyo davlatlari arxivi", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi o'rta osiyo davlatlari … DOCX 29 pages Free download Telegram