turkiston o‘lkasida bolsheviklar hokimiyatini o‘rnatilishi

DOC 86.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1443778109_61462.doc turkiston o‘lkasida bolsheviklar hokimiyatini o‘rnatilishi reja: 1. turkistonda sovet hokimiyatining o‘rnatilishi. 2. tassrning tashkil topishi va uning 1918, 1920 yillardagi konstitutsiyalari. 3. 1918-20 yillardagi turkiston qonunchiligining o‘ziga xos xususiyatlari. 1917 yil 27 fevralda petrogradda burjua-demokratik inqilobi g‘alabasi turkiston o‘lkasiga ham o‘z ta’sirini o‘tkazdi. natijada turkistonda ham ishchi va soldat deputatlari sovetlari va har xil toifalar vakillaridan tuzilgan ijroiya komitetlari tashkil etila boshlandi. toshketning hamma daxalari vakillari to‘planib «sho‘roi islom» tashkilotini tuzishgan. 1917 yilning mart oyida o‘lka muxtoriyati masalasi turkiston ijtimoiy-siyosiy hayotida asosiy masala bo‘lib qoldi. turkistonga muxtoriyat maqomini berish g‘oyasi nafaqat demokratik ziyolilar o‘rtasida, hatto oddiy fuqarolar orasida ham keng tarqalgan. 31 mart kuni rus podshosining o‘lkadagi tayanchi- turkiston general gubernatori hokimiyatni tark etdi. 1917 yil 7 aprelda mu-vaqqat hukumat qarori bilan shchepkin raisligida turkiston komiteti tashkil qilingan. 9 kishidan iborat bu komitet a’zolarining 4 tasi: davlat dumasining a’zosi a.bukeyxonov, ii-chaqiriq davlat dumasi a’zosi maxmudjon tinishpaev, iii-chaqiriq davlat dumasining …

gat qatnashgan. rayosat tarkibiga munavvar qori, ubaydulla xo‘jaev, sherali lapin, mustafo cho‘kaev, toshpo‘latbek norbuta-bekov, ahmad zaki validiy, sodiq sattorov, i.shoaxmedov, abduraxmon o‘razaev, mulla abdumaxmud maxmudov, serekboy akaev, axmadbek qo‘ybokarov, sobirjon yusupovlar hukumatga munosabat; rossiyada idora qilish shakli to‘g‘risida; ta’sis majlisiga tayyorgarlik ko‘rish haqida; turkistondagi mahalliy fuqarolar muassasalari; turkistonda diniy-shariat muassasalari; maktablar, madrasa-lar va vaqflar; moliyaviy ishlar; avvalgi zamondan qolgan muassasa-larni yangilash; turkistondagi barcha musulmonlarga rahbarlik qiluvchi islom diniy boshqaruvini tuzish to‘g‘risida» oziq-ovqat masalasi; urushga munosabat; front ortida (mamlakat ichkarisida) xizmat qiluvchilar haqidagi masala; «sho‘roi islomni» o‘lka miqyosida birlashtirish to‘g‘risida; «sho‘roi islomiya»ning ijroiya qo‘mitalariga munosabat; rossiya umummusulmonlar s’ezdiga delegatlar saylash haqida; yer-suv to‘g‘risidagi masalalar kiritilgan edi. s’ezdning so‘nggi majlisida markaziy rahbarlik organi – turkiston o‘lka musulmonlar sho‘roi (o‘lka mus sho‘rosi)ni tuzish to‘g‘risida qaror qabul qilindi. o‘lka musulmon sho‘rolarini tuzish milliy harakatga uyushgan va markazlashgan tus bag‘ishlash uchun barcha tarqoq, bir-biri bilan o‘zaro bog‘langan musulmon jamiyatlari, qo‘mitalari va ittifoqlarini birlashtirishni ko‘zda tutardi. …

okimiyatni amalga oshiruvchi vakolatli umummusulmon rahbarlik organi sifatida tuzilayotgani haqida aniq izoh berilgan edi. dasturda yozilishicha, muxtor jumhuriyatlar parlamenti va mahalliy o‘z-o‘zini boshqaruv tashkilotlariga saylovlar, umumiy asosda, yashirin ovoz berish yo‘li bilan amalga oshiriladi, millatning 20 yoshga yetgan barcha a’zolari jinsi, sinf yoki dinga mansubligidan qat’i nazar teng saylov huquqiga ega bo‘lib, o‘zlari ham saylana oladilar. musulmon ayollarining saylovdagi ishtiroki esa «shariat qonun-qoidalari asosida o‘tishi lozim» deyiladi. jumladan, ular o‘z dasturlarida muxtoriyatga erishgan o‘lkalar ichki boshqaruv masalalarida, moliya, shariat, madaniyat, adliya va xalq maorif masalalarida mustaqil bo‘lmoqlari kerak, degan fikrni olg‘a suradilar. bunda har bir respublika, viloyat, uezdlarga bo‘linib, ularga mahalliy o‘z-o‘zini boshqarish huquqi, rossiyada yashab kelayotgan barcha turkiy millatlar va elatlarga esa tegishli masa-lalarni hal etish yuzasidan umumiy milliy-madaniy uyushma tashkil etish huquqi berilishi lozimligi ta’kidlandi. diniy masalalarni hal etish uchun maxsus «mahkamai sharia» tashkilotini tuzishni, uning viloyatlardagi boshqarmalariga, qish-loqlarda esa bo‘linmalari bo‘lgan qozixonalarga topshirilishi ko‘zda tutilgan. rossiya musulmonlariga …

uyushmalari, jamiyatlar tuzish, ish tashlash usuli bilan o‘z huquqlarini himoya qilishi mumkinligi bayon etildi. uning himoya qilish uchun alohida qonunlar zarurligi to‘g‘risida maxsus modda kiritilgan. muxtor jumhuriyatning qonuniy tizimi sud va yustitsiya tashkilotlari biror kimsaning aralashuvidan holi bo‘lib, faqat shariat va qonunga bo‘ysunmog‘i zarurligi, sud ishlari advokat ishtirokida olib borilishi lozim. bilim olish huquqi, maktabning mustaqilligi, boshlang‘ich maktab bepul, umumta’lim majburiyligi, o‘qitish tillari haqida to‘xtalib o‘tilgan. o‘lkamusshuroning tashkiliy bo‘limi tarkibi quyidagilardan : ya’ni, zaki validiy, farid toxiriy, tolibjon musoboy, yamin yanboev, muhammadamin afandizoda, nizomiddin asaliy, qori ziyoboy, murodxo‘ja salimxo‘ja, shokirjon raximiy, tuzel jonboy, abdulla avloniy, salohitdin muftizoda, piri mursilzoda va muhammadjon poshshaxo‘jaevlardan iborat bo‘lgan. o‘lkamussho‘ro huzurida maorif bo‘limi ham tashkil qilingan. uning tarkibiga munavvar qori, zaki validiy, burxon xabib, po‘latxon poshshabekov, abdulqosi aminzoda, abdusalim qori, rustambek yusufbek, ibrohim toxiriy va boshqalar saylangan. turkistonning birligi va yaxshi tomon muhim qadam qo‘yildi. birlashish jarayonlari har doim ham bir tekisda rivojlanavermaydi. munavvar qori …

b yubordi. toshketda 1917 yil 17-20 sentyabrda turkistonlik va qozoq musulmonlarining qurultoyida «sho‘roi islomiya», «sho‘roi ulamo», «turon» va boshqalarni biriktirish yo‘li bilan butun turkiston va uchun umumiy bo‘lgan «ittifoqi muslimin” degan siyosiy partiya tuzishga qaror qilingan. «ulamochilar» qurultoyidagi asosiy masala turkiston o‘lkasi-ning bo‘lg‘usini siyosiy boshqaruvi to‘g‘risida bo‘lib, unda demokratik rossiya tarkibida hududiy federatsiya «turkiston federativ respublikasi» tuzilishi g‘oyasi olg‘a surildi. fevral inqilobining ta’siri bilan turkistonda kasaba uyushmalari ommaviy ravishda tashkil etildi, mahalliy xalqlar tillarida gazetalar chiqa boshladi. 1917 yil sentyabr oyida bolsheviklashgan toshkent soveti soldatlarni va asli rossiyalik ishchиlarnи o‘z tomonиga torta olgan edи. toshkentdagи oktyabr to‘ntarиshи qatnashchиlarи 1 noyabrda bosh komиssar general korofиchenko va muvaqqat hukumatnиng turkиston komиtetиnи qamoqqa olиshgan va shu kunи turkиstonda sovet hokиmиyatиnи o‘rnatиlganlиgи e’lon qиlиndи. qurollangan rusиyzabon иshchиlar, asosan temиryo‘lchиlar, toshkent garnиzonиnиng soldatlarи bиlan bиrgalиkda bиr guruh mahallиy bиnokor иshchиlarnиng xayrи-xohlиgи bиlan davlat to‘ntarиshиnи o‘tkazdиlar. turkиston bolshevиklarи o‘lkadagи butun hokиmиyatnи o‘z qo‘llarиga olиsh uchun shafqatsиz …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "turkiston o‘lkasida bolsheviklar hokimiyatini o‘rnatilishi"

1443778109_61462.doc turkiston o‘lkasida bolsheviklar hokimiyatini o‘rnatilishi reja: 1. turkistonda sovet hokimiyatining o‘rnatilishi. 2. tassrning tashkil topishi va uning 1918, 1920 yillardagi konstitutsiyalari. 3. 1918-20 yillardagi turkiston qonunchiligining o‘ziga xos xususiyatlari. 1917 yil 27 fevralda petrogradda burjua-demokratik inqilobi g‘alabasi turkiston o‘lkasiga ham o‘z ta’sirini o‘tkazdi. natijada turkistonda ham ishchi va soldat deputatlari sovetlari va har xil toifalar vakillaridan tuzilgan ijroiya komitetlari tashkil etila boshlandi. toshketning hamma daxalari vakillari to‘planib «sho‘roi islom» tashkilotini tuzishgan. 1917 yilning mart oyida o‘lka muxtoriyati masalasi turkiston ijtimoiy-siyosiy hayotida asosiy masala bo‘lib qoldi. turkistonga muxtoriyat maqomini berish ...

DOC format, 86.0 KB. To download "turkiston o‘lkasida bolsheviklar hokimiyatini o‘rnatilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: turkiston o‘lkasida bolshevikla… DOC Free download Telegram