turkiston o‘lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar

PPTX 41 pages 2.3 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

jadid ma`rifatparvarlari mavzu: xix asrning 2-yarmi – xx asrning 1-choragida turkiston o‘lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji. 1917- 1991 yillar va mustaqillik yillarida o‘zbekiston ta’lim tizimi. reja: 1.turkiston o`lkasida diniy-islomiy tarbiyaviy muassasalar. chorizm maktab siyosatining boshlanishi. rus-tuzem maktablari. 2.turkiston o`lkasida pedagogik fikrlar va ularning taraqqiyoti. 3.turkistonda jadidchilik ma`rifati va ta`lim tarbiya. 4.1917 - 20 yillarda turkistonda maorif yangi tizimining tashkil etilishi va pedagogik fikrlar. 5.1924 - 1941 yillarda xalq maorifi, o`quv dastur, qo`llanma va darsliklarning yaratilishi, ta’lim - tarbiya ishlari. 6.ikkinchi jahon urushi yillari va undan keyingi yillarda o`zbekistonda xalq maorifi va ta’lim - tarbiya ishlari. majburiy 7 yillik ta’limga o`tilishi. xx asrning 70 - 90 yillarida xalq ta’limi va pedagogik fikrlar. 7.mustaqil o’zbekiston ta’lim tizimi. mustaqillik yillarida pedagogik fikrlar rivoji va strategik yo’nalishlar. o’zbekiston respublikasining “ta’lim to’g’risida”gi qonuni xix asr madrasalarida o`rta asrga oid diniy falsafa, musulmon huquqlari, arab tili grammatikasi, mantiq ilmlari o`qitilgan. uni tugatib imomlik qilish …

2 / 41

atta o`g`il bolalar qabul qilingan. 3-4 yil o`qilgan. qorixonalar madrasalar kabi vaqfga berilgan yer-joy, mollar hisobiga ta’minlangan. 1900 yili sirdaryo, farg`ona, samarqand viloyatida 333 ta qorixona bo`lib, 1203 o`quvchi o`qigan. daloilxonalar ham vaqf mablag`idan foydalangan, katta yoshdagi savodi chiqqan bolalar o`qigan. 1-2 oy qur’on suralari, keyin asosiy kitob «daloil ul-hayrat» yodlatilgan. bu xv asrda musulmon ulamolaridan sulaymon ibn yazuru tomonidan yozilgan asar bo`lib, unda payg`ambar va avliyolar hayoti yoritilgan. o`qish muddati aniq belgilanmagan, xotirasi yaxshilar 2-3 oyda, qolganlar 1 yil yoki ortiqda yod olishgan. maktab internat- o`rta madrasa bo`lib, bularda diniy va dunyoviy fanlar o`qitilgan, o`rta ma’lumot berilgan. toshkentda dastlabki rus maktabi 1866 yili ochiladi. bunday maktablarda ruslar bilan birga mahalliy bolalar ham qabul qilinardi. o`qish faqat rus tilida olib borilardi. rus o`rta o`quv yurtlari ham ochila boshladi. 1876 yil toshkentda erlar va xotin-qizlar gimnaziyalari, 1870 yil o`quvchilar seminariyasi ochildi. bularda diniy bilimlar o`qitilmasdi, shuning uchun mahalliy bolalar kam edi. …

3 / 41

t, san’at, hunar, odob, aql, texnika taraqqiyoti hammasi ilmdandir deb biladi. jahon bastu kushodu ilm birla, nadur dilning murodi ilm birla. kungillarning sururi ilmdandir, ` ko`rar ko`zlarning nuri ilmdandir. ilm-fanni bir mash’alga o`xshatib, mash’al, qorong`ulni qanday yoritib tursa, ilm-fan ham insoniyatning baxt-saodati va istiqbolini shunday yoritib turishligini ta’kidlaydi. ahmad donish (1827-1897) o`zbek va tojik xalqining mashhur mutafakkiri, olimi va faylasufidir. uning asarlaridan «navodir-ul vaqoye» (nodir voqealar), «buxoro amirlarining tarjimai hollari», «yulduzlar tasviri», «globusdan foydalanish yo`llari» va boshqalar. abduqodir shakuriy (1875-1943) ham shunday ma’rifatparvarlar-dan biri edi. u samarqandning rajabamin qishlog`ida bog`bon oilasida tug`iladi. eski maktab so`ngra samarqandda madrasada o`qiydi. u «tarjimon» gazetasidan ko`p narsalarni o`rganadi. 1901 yilda o`z qishlog`ida yangi usuldagi maktab tashkil qiladi. doska va partalar yasattiradi. tatar tilidagi darsliklardan foydalaniladi. chor hukumati bunday maktablar ochilishiga qarshi edi, ularni qattiq nazorat qilardi. bu maktab bolalarni 6 oyda savodli qilib chiqarardi. bunga eski maktab domlalari, mulla, eshonlar ham qarshilik qiladilar. shakuriy …

4 / 41

lar qo`llanib kelinadi. kitobning kirishida tez savod chiqarishga oid maslahat berilgan. alifbe 46 betdan iborat bo`lib, 90 ta dars uchun mo`ljallangan edi. 1907 yili shakuriyning 2-kitobi «jameul hikoyat» (hikoyalar to`plami) yoziladi. u boshlang`ich sinf 2-sinfi uchun xrestomatiya tarzida bo`ladi. shakuriy 1923 yili «pravda» gazetasi e’lon qilgan «eng yaxshi o`qituvchi» konkursining g`olibi deb topiladi. jadidchilikning asoschisi qrim-tatar ma’rifatparvarlaridan bog`chasaroylik ismoilbek gaspirali (1851-1914) hisoblanadi. u «usuli savtiya»ni boshlab berdi. barcha turkiy xalqlarni yagona millat deb bildi, millatning ravnaqi uchun kurashdi. 1883 yili «tarjimon» gazetasini chiqara boshlaydi. 1884 yili 12 bolani «usuli jadid»da o`qita boshlaydi. bolalar 40 kunda savod chiqarishadi. imtihon o`tkazadi. ular uchun «xujai siben», «bolalar muallimi» birinchi darsligini tuzadi. yangi usul maktablarda quyidagilarga e’tibor qaratilgan edi: sinfda bolalar 30 dan oshmasligi; 2 marta yoz va qishda bolalarni maktabga qabul qilish; 1 muallimda 3-4 sinf bulishi; dars 5 soatdan oshmasligi, har darsdan so`ng 10 daqiqa tanaffus; juma va bayram kunlari dam olinishi, …

5 / 41

o`ja behbudiy (1874-1919) samarqandning baxshitepa qishlog`ida ruhoniy oilasida tug`iladi. u adabiyot, tarix, geografiya, islom tarixi, siyosatshunoslik bilan shug`ullanadi. 27 yoshida makkaga borib, hoji va mufti unvonlari bilan qaytadi. behbudiy 1899 yildan sayohatlarga chiqadi. misr, istanbul, qrim, qozon, kavkazning ko`plab shaharlarida bo`ladi. u o`lkada usuli jadid maktablarining eng birinchi nazariyotchisi va amaliyotchilaridan, jadidchilikni boshlaganlardandir. munavvar qori abdurashidxonov (1872-1931) toshkent shahrida ziyoli oilasida tug`iladi. onasi otinoyi bo`ladi. 1901 yili birinchi jadid maktabini ochadi. yangi maktablar uchun tovush usulida «adibi avval» (1907), «adibi soniy» darsliklarini yozadi. 1906 yili ismoil obid muharrirligida «taraqqiy» gazetasini tashkil qiladi. darsliklari qayta-qayta nashr qilinadi. munavvar qori «o`rta maxsus va oliy ta’lim» asoschisi sifatida 1916 yil 9 aprelida o`z uyida to`plangan jadidlar bilan birga turkiston xalq dorilfununining musulmon bo`limini tashkil etish yuzasidan komissiya tuzadi. o`zi raislik qiladi. 3 bosqichdan iborat dastur tuziladi. 1918 yil 13 may, yakshanba kuni dorilfunun (hozirgi yosh tomoshabinlar teatri binosida) ochiladi. munavvar qori rais (rektor), …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turkiston o‘lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar"

jadid ma`rifatparvarlari mavzu: xix asrning 2-yarmi – xx asrning 1-choragida turkiston o‘lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar rivoji. 1917- 1991 yillar va mustaqillik yillarida o‘zbekiston ta’lim tizimi. reja: 1.turkiston o`lkasida diniy-islomiy tarbiyaviy muassasalar. chorizm maktab siyosatining boshlanishi. rus-tuzem maktablari. 2.turkiston o`lkasida pedagogik fikrlar va ularning taraqqiyoti. 3.turkistonda jadidchilik ma`rifati va ta`lim tarbiya. 4.1917 - 20 yillarda turkistonda maorif yangi tizimining tashkil etilishi va pedagogik fikrlar. 5.1924 - 1941 yillarda xalq maorifi, o`quv dastur, qo`llanma va darsliklarning yaratilishi, ta’lim - tarbiya ishlari. 6.ikkinchi jahon urushi yillari va undan keyingi yillarda o`zbekistonda xalq maorifi va ta’lim - tarbiya ishlari. majburiy 7 ...

This file contains 41 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "turkiston o‘lkasida tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: turkiston o‘lkasida tarbiya, ma… PPTX 41 pages Free download Telegram