o‘rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar

PPTX 19 pages 105.0 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 105.0 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

vii asrdan ix asrning birinchi yarmigacha o‘rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar vii asrdan ix asrning birinchi yarmigacha o‘rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar mashgʼulot rejasi: 1. islom dinining tarqalishi va uning taʼlim-tarbiyaga taʼsiri. 2. musulmon maktablari va unda taʼlim-tarbiya mazmuni. 3. diniy kitoblarning tarbiyaviy ahamiyati. qurʼoni karim – axloqiy-falsafiy taʼlimotlar manbai. 4. hadis ilmining paydo boʼlishi. 5. muhaddislar (imom ismoil al-buxoriy, imom iso at-termiziy va boshqalar)ning hadis ilmi rivojiga qoʼshgan hissasi. 6. ix-x asrlarda somoniylar davlatida taʼlim va maktab. 7. xi-xiii asrlarda qoraxoniylar davlatida taʼlim va maktab islom (arabcha: al-’islām – «boʻysunish», «itoat etish») – jahonda keng tarqalgan uch dindan (xristianlik va buddizm bilan bir qatorda) biri. islom diniga eʼtiqod qiluvchilar arabcha «muslim» («sadoqatli»; koʻpligi «muslimun») deb ataladi. islom 7-asrda hijoz (gʻarbiy arabiston)da paydo boʻldi. uning asoschisi muhammad sanaladi. islom dinining paydo boʻlishi xususida islom manbalariga asoslangan diniy anʼanada u ilohiy hodisa, insonlarni toʻgʻri yoʻlga solish uchun …

2 / 19

shiga mansub boʻlib, eng yiriklari – imomiylar, ismoiliylar va zaydiylardir. islomda ilk davrlardan shariat (barcha toʻla rioya qilinishi kerak boʻlgan qonunchilik) bilan tariqat (faqat ayrimlar alloh xayrixohligiga muyassar boʻlishi mumkinligi) yonma-yon rivojlanib kelgan. a kelgan. islomning rivojlanishiga movarounnahrda yetishib chiqqan allomalar katta hissa qoʻshdi. imom buxoriy kitob holiga keltirgan hadislar toʻplami «al-jomeʼ as-sahih» islom dinida qurʼoni karimdan keyingi ikkinchi manba hisoblanadi. buxoriy va uning safdoshlari islom ilohiyotining barcha yoʻnalishlari boʻyicha muhim tadqiqotlar qildilar jumladan, islom nazariyotchiligida yuqori baholanadigan «ilal ash-shariat va xatm ul-asliyot» risolasini taʼlif etgan hakim termiziy, islom huquqshunosligini oʻrganishning asosiy qoʻllanmasi hisoblangan «hidoya»ning muallifi burhoniddin margʻinoniy, islom aqidasi asoslarini muayyan tartibga solgan, kalom ilmida maktab yaratgan imom moturidiy (moturidiylik), buyuk faqih abu lays samarqandiy, musulmon dunyosining eng eʼzozli muhaddislaridan iso termiziy, qomusiy ilmlar sohibi, xususan, tafsir, hadis, shariat qonunshunosligida salmoqli asarlar bitgan qur’on (arab. – o‘qimoq, qiroat qilmoq) – musulmonlarning asosiy muqaddas kitobi. islom eʼtiqodiga ko‘ra, qur’on vahiy …

3 / 19

qraʼ» («o‘qi») deb boshlanuvchi «alaq» surasining avvalgi 5 oyatini keltirdi. bu jarayon makkada 13 yil, madinada 10 yil, hammasi bo‘lib 23 yil davom etgan. qur’onning nozil qilinishi islom aqidasi bo‘yicha ramazon oyining 27-kuniga o‘tar kechasi yuz bergan. . qur’onning bo‘limlari sura deyiladi, uni shartli ravishda bob bilan taqqoslash mumkin. har bir sura oyatlarga bo‘lingan. qur’on 114 sura, 6236 oyatdan iborat. har bir suraning o‘z nomi bor. oyatlar esa tartib raqami bilan berilgan. suralarning nomlari uning boshida kelgan so‘zdan olingan yoki zikri ko‘proq kelgan narsalar, voqealar yohud asosiy qahramon nomi bilan atalgan. keyinchalik o‘qish va yodlash oson bo‘lishi uchun iroq hokimi hajjoj ibn yusuf (hukmronlik yillari 694-714) ko‘rsatmasiga binoan qur’on 30 qism (arabcha – juz, forscha – pora)ga bo‘lingan. hadis ilmi. hadis islom dini talimoti bo‘yicha qur’ondan keyin turadigan ikkinchi muqaddas manba bo‘lib, muhammad (s.a.v.) payg‘ambarning hayoti va faoliyati, shuningdek uning diniy va axloqiy ko‘rsatmalarini o‘z ichiga oladi. hadis ilmi. hadis …

4 / 19

s madrasa o`qituvchisi 4 qori qur`onni yoddan qiroat bilan o`quvchi kishi musulmon maktablarida ta’lim-tarbiya mazmuni masjidlar qoshida faoliyat yuritgan maktablarda imomlar, madrasalarda esa mudarrislar yoshlarga ta’lim va tarbiya berish bilan shug'ullanganlar. bolalarga dastlabki saboq harflarni o'qishdan boshlangan (alif, be, te, se, va h.), so'ngra shu harflarni qo'shib o'qishni mashq qilar edi. mashq oxiriga yetgandan so'ng bolalar qo`liga «qur’on» berilgan va domla rahbarligida «qur’on»ning har bir surasi takrorlanib o'rganilgan. musulmon maktablarida bolalarni 6-7 yoshdan maktabga bera boshladilar; husnixat, og'zaki hisobni o'rganar, asta-sekin fors-tojik va turkiy tildagi kitoblarni, qolyozmalar ham o'qitilar, o'rgatilar edi. movarounnahrda arab bo'lmagan bolalar uchun «xaftiyak» (viii asrda tuzilgan ) o`qitilgan. shuningdek, x—xii asrlarda islom dini rukunlari fors tilida she’r va nasr bilan bayon qilingan, «chorkitob» o'qitila boshlandi. xii asrdan boshlab ahmad yassaviy, uning turkiy tilda yozilgan she’r va boshqa asarlari vositasida islom dini rukunlari turkiy tilda o'rganila boshlandi. maktablarda faqat o'g'il bolalar o'qir, qizlar esa otinoyilar uyida o'qitilar, …

5 / 19

o‘rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar - Page 5

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar"

vii asrdan ix asrning birinchi yarmigacha o‘rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar vii asrdan ix asrning birinchi yarmigacha o‘rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar mashgʼulot rejasi: 1. islom dinining tarqalishi va uning taʼlim-tarbiyaga taʼsiri. 2. musulmon maktablari va unda taʼlim-tarbiya mazmuni. 3. diniy kitoblarning tarbiyaviy ahamiyati. qurʼoni karim – axloqiy-falsafiy taʼlimotlar manbai. 4. hadis ilmining paydo boʼlishi. 5. muhaddislar (imom ismoil al-buxoriy, imom iso at-termiziy va boshqalar)ning hadis ilmi rivojiga qoʼshgan hissasi. 6. ix-x asrlarda somoniylar davlatida taʼlim va maktab. 7. xi-xiii asrlarda qoraxoniylar davlatida taʼlim va maktab islom (arabcha: al-’islām – «boʻysunish», «itoat etish») – jahonda keng tarqalgan uch dindan (xristianlik va bud...

This file contains 19 pages in PPTX format (105.0 KB). To download "o‘rta osiyoda tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘rta osiyoda tarbiya, maktab v… PPTX 19 pages Free download Telegram