narxni boshqarish

DOCX 14 pages 107.1 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 107.1 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: narxlarni boshqarish. reja: 1. narxning iqtisodiy mohiyati va turlari. 2. bozorni boshqarishda narxning ahamiyati. 3.raqobatli va monopol bozor sharoitida narxlarning shakllanishi. 4.monopol bozor sharoitida narxlarning shakllanishi. 5. narx siyosati va uning o’zbеkistonda amalga oshirilish xususiyatlari. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. 1. narxning iqtisodiy mohiyati va turlari. tovarlar qiymati va ularning nafliligi o‘zlarining namoyon bo‘lishini narxda topadi. amaliy hayotda qiymat tovar ishlab chiqaruvchilarni, naflilik esa iste’molchilarni rag‘batlantiruvchi, ularni harakatga keltiruvchi kuch sifatida amal qiladi. tovarning doimo bir-birini taqozo etadigan, ikki xususiyatga, ya’ni ma’lum bir naflilikka va qiymatga ega ekanligi sababli narx mazmuni turlicha talqin qilinadi va unga turlicha ta’rif beriladi. bunga qo‘shimcha narxning darajasiga uning o‘zgarishiga turli omillar ta’sir qiladiki, bu ham masalani to‘g‘ri tushunishni biroz chigallashtiradi. masalan, ingliz klassik siyosiy iqtisod maktabi vakillari g‘oyalarida narxning asosini qiymat tashkil qiladi deyilgan bo‘lsa, marjinalizm yo‘nalishidagi oqimlar qarashlarida tovar narxining asosini uning nafliligi, aniqroq aytganda, qo‘shilgan miqdor nafliligi tashkil qiladi deyiladi. bunda so‘nggi …

2 / 14

anfaatlari narx orqali ro‘yobga chiqariladi. bu narxning mazmuniga turlicha qarashlarni qaror toptiradi. narxning mazmuniga turli qarashlardan a.marshall tomonidan sintezlashtiriladi. a.marshall narxga keyingi naflilik, ishlab chiqarish xarajatlari hamda talab va taklif nisbatining pulda mujassamlashishi sifatida qaraydi. a. marshall o‘zining narx konsepsiyasida a.smit, d.rikardo, j.b.sey, bem-bavrik va boshqalarning nazariyalariga tayanadi hamda ularni umumlashtiradi. u o‘z qarashlarida keyingi qo‘shilgan naflilik, ishlab chiqarish xarajatlari, talab va taklif nazariyasini uyg‘unlashtirib narxning mazmunini ochishga harakat qiladi. u qiymatning amal qilishini inkor qilib, faqat almashuv qiymatni tan oladi. uning fikri bo‘yicha shu almashuv qiymat – narxdir. a. marshall fikricha narx – bu tovar va xizmatlarning foydaliligini, ya’ni kishilarga naf keltirishini baholash vositasi bo‘lib, tovar birligi uchun to‘lanadigan pul miqdori bilan o‘lchanadi. bunda ikki xil narxni ajratib ko‘rsatishadi. a) talab narxi. bu – narx har bir tovar birligining xaridorlarni o‘ziga jalb qila olish qobiliyatidir, istaklar ko‘paysa u ortadi. b) taklif narxi – bu tovarning sotuvga kelib tushgan narxidir. …

3 / 14

» tovarga bo‘lgan talab oshsa narx ham oshadi, bu esa tadbirkorlarni shu tovarni ishlab chiqarishni rag‘batlantiradi va aksincha. 3. raqobat vositasi. ma’lumki, raqobat ham bozor iqtisodiyotining rivojlanishida asosiy rol o‘ynaydi. raqobat usullaridan biri bu narx vositasidagi kurashdir. narxni pasaytirish orqali bu kurashda yutib chiqish mumkin. 4. hisob - kitob vazifasi. narx – bu almashuv qiymat, boshqacha qilib aytganda, tovar uchun to‘lanadigan pul miqdoridir. shu asosida u hisob-kitob vazifasini bajaradi. 5. ijtimoiy himoya vazifasi. bozor iqtisodiyotining o‘tish bosqichida ijtimoiy himoya vazifasini o‘tovchi narxlar, aholining keng qatlamlarini hayotiy zarur iste’mol tovarlari bilan eng kam darajada ta’minlash maqsadida ham qo‘llaniladi. masalan, bizning mamlakatimizda 1991-yildan 1995-yilgacha un va un mahsulotlari, qand-shakar, go‘sht, o‘simlik moyi, choy, sovun kabi mahsulotlar dotatsiyalashgan narxlarda cheklangan miqdorda sotildi. ularning dotatsion va haqiqiy narxlari o‘rtasidagi farq budjet mablag‘lari hisobiga qoplab borildi. 6. qiymat va naflilikni o‘lchash vazifasi. narx qiymat va naflilikning puldagi ifodasi deb aytamiz, chunki qilingan sarfxarajatlar va olingan …

4 / 14

chunki joriy narxlar inflatsiya tufayli o‘zgarishi va real iqtisodiy natijani ko‘rsatmasligi mumkin[footnoteref:2]. [2: mcconnell, brue. economics: principles, problems and policies. 20th edition. america, new york: mcgraw-hill, 2014. page 436-437 ] 7. taqsimlash vazifasi. narx vositasida daromadlar, mahsulotlar va iqtisodiy resurslar mulkdorlar, tarmoqlar, sohalar hamda hududlar o‘rtasida taqsimlanadi va qayta taqsimlanadi. narxlarni turkumlashga bir qator mezonlar asos qilib olinadi. bular narxlarning iqtisodiy mazmuni, tartibga solinish darajasi va amal qilish doirasidir. iqtisodiy mazmuniga ko‘ra narxlar quyidagi turlarga ajratiladi. ulgurji narxlar. bu narxlarda tovarlar katta partiyalarda, ko‘tarasiga sotiladi. u tarkiban ishlab chiqarish xarajatlari hamda ulgurji-savdo tashkilotlari xarajatlari va foydasini o‘z ichiga oladi. chakana narxlar. bu tovarlar bevosita iste’molchilarga sotiladigan narxlar. chakana narx o‘z tarkibiga tovarning ulgurji narxi hamda chakana savdo tashkilotlari xarajatlari va foydasini oladi. xarid narxlari. bu narxlar davlat buyurtmasi bo‘yicha ishlab chiqarilgan tovarlarga belgilanadi. ayrim hollarda bunday narxlarga muayyan ustama va imtiyozlar bo‘lishi ko‘zda tutiladi. dotatsion narxlar. davlat budjeti hisobidan arzonlashtirilgan …

5 / 14

arxlaridir. tartibga solinadigan narxlar. ayrim tovarlarga davlat narxlarning yuqori (iste’molchi manfaatini ko‘zlab) va quyi (ishlab chiqaruvchi manfaatini ko‘zlab) chegarasini belgilanganda hamda moliyaviy va kreditli dastaklardan foydalanib, narxga ta’sir ko‘rsatganda o‘z o‘rniga ega bo‘ladi. tartibga solinadigan narxlarga limitlangan va dotatsiyalangan narxlarni kiritish mumkin. limitlangan narxlarda davlat tomonidan belgilangan yuqori va quyi chegara doirada o‘zgarishi mumkin. bunday narxlar yordamida davlat inflatsiyani jilovlaydi, uning o‘sishini nazorat qiladi. dotatsiyalashgan narxlarni bozori kasod bo‘lganida firmalar arzonlashtiradigan narxlar bilan o‘xshatmaslik kerak. dotatsiyali narxlar daromadi past oilalar, aholining ishsiz va nogiron qatlamlarini minimal darajada ta’minlab turish uchun ishlatiladi. maxsus arzonlashtirilgan, ammo dotatsiyasi bo‘lmagan narxlar ham borki, ularni belgilashda firmalar, xayri-ehson tashkilotlari qatnashadi. mazkur homiylar tovarlarning odatdagi narxi bilan arzonlashtirilgan narxi o‘rtasidagi farqni o‘z mablag‘lari hisobidan qoplaydilar. shartnoma narxlari. ishlab chiqaruvchi va iste’molchi tomonidan shartnomada qayd qilingan narxlardir. amal qilish doirasi (bozor ko‘lami)ga ko‘ra hududiy, milliy va jahon narxlari ajratiladi. hududiy (mintaqaviy) narxlar muayyan hududiy bozorlarda uning doirasida …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "narxni boshqarish"

mavzu: narxlarni boshqarish. reja: 1. narxning iqtisodiy mohiyati va turlari. 2. bozorni boshqarishda narxning ahamiyati. 3.raqobatli va monopol bozor sharoitida narxlarning shakllanishi. 4.monopol bozor sharoitida narxlarning shakllanishi. 5. narx siyosati va uning o’zbеkistonda amalga oshirilish xususiyatlari. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. 1. narxning iqtisodiy mohiyati va turlari. tovarlar qiymati va ularning nafliligi o‘zlarining namoyon bo‘lishini narxda topadi. amaliy hayotda qiymat tovar ishlab chiqaruvchilarni, naflilik esa iste’molchilarni rag‘batlantiruvchi, ularni harakatga keltiruvchi kuch sifatida amal qiladi. tovarning doimo bir-birini taqozo etadigan, ikki xususiyatga, ya’ni ma’lum bir naflilikka va qiymatga ega ekanligi sababli narx mazmuni turlicha talqin qil...

This file contains 14 pages in DOCX format (107.1 KB). To download "narxni boshqarish", click the Telegram button on the left.

Tags: narxni boshqarish DOCX 14 pages Free download Telegram