qurilishda narxni shakllantirish asoslari

DOCX 20 pages 84.5 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 84.5 KB

File type DOCX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

16-mavzu: qurilishda narx shakllanishi va smeta ishi reja: 16.1. qurilishda narxni shakllantirish asoslari. 16.2. qurilish va qurilish-montaj ishlarining smeta qiymati tuzilmasi. 16.3. smetaviy me’yorlash va smeta me’yorlari tizimi. 16.4. smeta hujjatlarini tuzish uslubi. tayanch iboralar: narx. narxning vazifalari. narxga ta’sir etuvchi omillar. qurilishning xususiyatlari. bino va inshootlar qurilishining smeta qiymati. qurilish-montaj ishlarining smeta qiymati. to'g'ri xarajatlar. ustama xarajatlar. smeta foydasi. resurs usuli. yiriklashtirilgan ko’rsatkichlar. smeta me’yorlari. 16.1. qurilishda narxni shakllantirish asoslari bozor iqtisodiyoti sharoitida tovarlarning narxi talab va taklif hajmi va ularning nisbati bilan aniqlanadi. tovarlarning narxi firmalarning iqtisodiy holatiga ta’sir etuvchi eng muhim ko’rsatkichdir. firmalarning ishlab chiqarish faoliyatining asosiy ko’rsatkichlari (kapital qo’yilmalar hajmi, mahsulotning tannarxi, mehnat unumdorligi va boshqalar) narxlar bilan bog’liq. mahsulot narxi kapital qo’yilmalarni rejalashtirish va moliyalashtirishda, investitsiya loyihalarning samaradorligini aniqlashda, firmalar faoliyati natijalarini aniqlashda asos bo’lib hisoblanadi. narx – bozor iqtisodiyoti sharoitida tovar va xizmatlarning ijtimoiy qiymati va ijtimoiy nafliligining puldagi ifodasidir. narxning mazmunini to‘laroq tushunish, …

2 / 20

rxi, raqobatchilarning narxlari, mahsulotga bo’lgan talab va taklif hamda boshqa omillarni kiritish mumkin. narxni shakllantirishning asosiy maqsadlari – korxona foydasining, mahsulot realizatsiyasining ma’lum hajmini ta’minlash, bozordagi korxonaning imidjini saqlash, raqobatchilardan kam bo’lmaslik, bozorga yangi mahsulot kiritish va sifat ko’rsatkichlari bo’yicha ustunlik qilish. narxni shakllantirish jarayoni quyidagi bosqichlarni o’z ichiga oladi: 1. talab hajmini aniqlash. 2. xarajatlarni aniqlab, narxning eng past darajasini belgilash. 3. raqobatchilar mahsulotining narxi va sifatini tahlil etish. 4. narxni shakllantirish usulini tanlab, narxning eng yuqori darajasini baholash. 5. narx siyosatini ishlab chiqish. 6. aniq davrdagi mahsulot narxini belgilash. narxni shakllantirish formulasining umumiy ko’rinishi quyidagicha: w = c+v+f; bu yerda: w – mahsulotning narxi; s – moddiy resurslar qiymati (materiallar, elektr energiya, yoqilg’i xarajatlari, amortizatsiya ajratmalari); v – ish kuchi qiymati – ish haqi; f – tadbirkor(firma)ning foydasi. bozor iqtisodiyoti sharoitida narxni shakllanishining bir necha usullari mavjud bo‘lib, har qanday pudrat tashkiloti ularning hech bo‘lmaganda birini hisobga oladi. …

3 / 20

olinishi lozim bo‘lgan foydasini qo‘shishadi. natijada ularning narxi bir-biriga yaqin bo‘ladi. 2. talabga asoslanilgan usul – bu usul ham xarajatlarga va maqsadli foyda olishga qaratilgan. bu holatda pudrat tashkiloti tomonidan kutiladigan foydani hisobga olib narx hisoblaniladi. amalda bu usul talabga asoslaniladi. belgilangan narxda foyda hajmi bajarilgan qurilish-montaj ishlarining hajmiga proporsianaldir. 3. raqobatga asoslanilgan narx usuli - pudrat tashkiloti asosan raqobatchilar tomonidan siqib chiqariladi. narx amaldagi narxlarga asoslanilgan holda belgilanadi. agarda talab elastikligini aniqlash qiyin bo‘lsa, bozordagi va qurilish tashkiloti tomonidan qabul qilingan amaldagi narxlar darajasi haqiqatga yaqin bo‘lsa, foyda olish darajasi garovlangan hisoblaniladi. bundan tashqari qurilish tashkiloti bunday narx darajasini belgilashi bozordagi muvozanatni saqlaydi. 4. sinash uchun sotish usuli - qurilish mahsulotining sotilishini miqdoriy baholaydigan samarali usudir. bu usul bozordagi holat bo‘yicha axborotlar mavjud bo‘lmagan hollarda qo‘llaniladi. qurilish mahsulotlari doirasida qurilish materiallari va buyumlari notijorat maqsadlari uchun ishlab chiqarilganda mazkur usuldan foydalanish maqsadga muvofiqdir. 5. yangi qurilish materiallari, qurilish mahsuloti, …

4 / 20

rdagi foydani taminlaydi, dastlabki davrlarda nisbatan katta xarajatlar bo‘lib turganda bu juda qulay; -istemolchilar talabini oshirmaydi, dastlabki ishlab chiqarish imkoniyatlari kengaymagan sharoitda bozordagi talabni qondirishga sharoit yaratadi; -dastlabki yuqori narx istemolchilarda uning sifati bo‘yicha imidjini yaratadi. bu esa keyingi narxni pasaytirishda sotilishini yengillashtiradi; -yuqori narx tovar sifati yuqori bo‘lganda talabni oshirishda imkon beradi. bu usulning kamchiligi narxning shakllanishida yuqori narx raqobatchilarni chaqiradi. shuning uchun “qaymog‘ini olish” bir muncha raqobat cheklanganda muvofaqiyatli foydalanish mumkin. b) “bozorga kirishni tadbiq etish usuli”. pudrat tashkiloti, qurilish materialari ishlab chiqarish korxonasi bozordagi huddi shunday tovar va xizmatlar uchun nisbatan past narx belgilaydi, natijada maksimal haridorlarni o‘ziga jalb qiladi va bozorni egallaydi. bunday strategiya katta miqdordagi ishlab chiqarishga ega bo‘lganda ahamiyatlidir. bu esa umumiy foyda evaziga, ayrim tovar va xizmatlardan yo‘qotishni qoplaydi. bu usul birinchi navbatda ancha moliyaviy resurs talab qiladi. sababi bozordagi kichik va o‘rta ishlab chiqaruvchilar raqobatdan chetlatish uchun ancha moliyaviy xarajatlar qilishi lozim, …

5 / 20

olchilar narxni sifat ko‘rsatgichi deb hisoblashadi. ko‘pgina holatlar malumki, narxning oshishi bilan ishlab chiqarish hajmi ham oshib boradi. buyurtmachi pudratchi bilan kelshuv olib borayotganda o‘z kuchi bilan bajaradigan qurilish-montaj ishlaridan tashqari, boshqa subpudrat tashkilotlarni pudratchi tomonidan jalb qilib bajarilishi lozim bo‘lgan maxsus ishlarni, hamda pudratchi tomonidan qurilish bozorlaridan sotib oladigan tovarlar va hizmatlarning, qurilish materiallari va buyumlarining qiymatini ham hisobga olishi zarur. baholar turlari ulgurji baho ulgurji savdo qiluvchilarning chakana savdo qiluvchi kompaniyalarga tovar, mahsulotlarni sotishlarida qo‘llaniladigan narx bo‘lib, ishlab chiqaruvchilarning bahosiga ulgurji savdo qiluvchining ishlab chiqarish va marketing xarajatlari hamda daromadi qo‘shilganda mahsulotning ulgurji bahosi yuzaga keladi. odatda ulgurji baho chakana bahoning 60-70 foizini tashkil qiladi. ulgurji baholar tovar birjalari va savdo uylarida ham qo‘llaniladi. shartnoma baholar. bu sotuvchi va xaridorning roziligi bilan belgilanadigan, ular tomonidan tuzilgan shartnomada qayd qilingan narxlardir. shartnoma narxlar odatda shartnoma bitimi amal qilib turgan davrda o‘zgarmaydi. mazkur narxlar ham milliy va ham xalqaro bozorda …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qurilishda narxni shakllantirish asoslari"

16-mavzu: qurilishda narx shakllanishi va smeta ishi reja: 16.1. qurilishda narxni shakllantirish asoslari. 16.2. qurilish va qurilish-montaj ishlarining smeta qiymati tuzilmasi. 16.3. smetaviy me’yorlash va smeta me’yorlari tizimi. 16.4. smeta hujjatlarini tuzish uslubi. tayanch iboralar: narx. narxning vazifalari. narxga ta’sir etuvchi omillar. qurilishning xususiyatlari. bino va inshootlar qurilishining smeta qiymati. qurilish-montaj ishlarining smeta qiymati. to'g'ri xarajatlar. ustama xarajatlar. smeta foydasi. resurs usuli. yiriklashtirilgan ko’rsatkichlar. smeta me’yorlari. 16.1. qurilishda narxni shakllantirish asoslari bozor iqtisodiyoti sharoitida tovarlarning narxi talab va taklif hajmi va ularning nisbati bilan aniqlanadi. tovarlarning narxi firmalarning iqtisodiy holatiga ta’s...

This file contains 20 pages in DOCX format (84.5 KB). To download "qurilishda narxni shakllantirish asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: qurilishda narxni shakllantiris… DOCX 20 pages Free download Telegram