ekologiya va tibbiyot munosabatlari

DOCX 16 стр. 337,8 КБ Бесплатная загрузка

16 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 337,8 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 16

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 16

abu ali ibn sino ta’limotiga asosan xastaliklar, ularning asosiy sabablari va ko’rinishlari haqida. ekologiya, ya’ni organizm bilan tashqi muҳit o’rtasidagi munosabat ҳaqidagi fanning yuzaga kelishini va «ekologiya» («oikos» -yunoncha xonadon, yashash joyi, «logos- fan») iborasining qo’llanilishi 19 asrda yashab ut gan nemis tabiatshunos olimi ernst gekkel (1834-1919 y) nomi bilan bog’liq va u ekologiya fanining otasi deb qaraladi. bu borada e’tiroz qilishimiz kerakki, qariyb 1000 yil avval buyo’q vatandoshimiz tibbiyot daҳosi abu ali ibn sinoning ҳozirda “ekologiya” deb yuritilayotgan atrof muҳitning deyarli barcha omillari ularga insonning, jonzotlarning ta’siri va niҳoyat bu omillarning inson va jonzotlarga aks ta’siri to’g’risidagi mashҳur iboralarini keltirishning o’zi kifoya. «chang bo’lmaganda inson 1000 yil yashagan bo’lar edi» yoki «havo toki muvozanatlangan va toza bo’lsa, unga (pnevmaga) begona qo’shimchalar qo’shilmasa, u salomatlik garovi bo’ladi, aks ҳolda turli kasalliklarga sabab bo’ladi». sabab – bu oldin paydo bo’ladigan va odam gavdasida qandaydir bir ҳolatni keltirib chiqaruvchi yoki bu ҳolatni …

2 / 16

vdasining yuqoridagi ҳolatga teskari bo’lgan bir ҳolatidir. 3) jolinusning fikricha, bo’lmagan bir ҳolatdir, bu ҳolatda to’la sog’lomlik yoki to’la kasallik bo’lmaydi. masalan, qari odamlar, kasallik sog’ayib borayotgan davr, eki bolalarning ҳolatlari kabi. ba’zan, ushbu aҳvol sog’lik va kasallikning birin ketin kelishidan paydo bo’ladi. masalan, shunday toifali kishilar borki, ular qishda sog’lom bo’lib, yozda kasal bo’ladilar. bu mavsumiy kasalliklarga xos xolatdir. ibn sino ta’limotiga asosan inson organizmiga ta’sir qilib, xastalikka sabab bo’ladigan tashqi va ichki faktorlar mavjud: 1.tashqi faktorlar: ob - havo, yil fasli, ichimlik suvlari, oziq-ovqat maҳsulotlari. 2. ichki faktorlar: emostional ҳolat, qo’rquv, quvonch, g’am – anduҳ, g’azab va ҳokazolar. kasallikni keltirib chiqaruvchi sabablar biz yuqorida bayon qilgan sog’lik, kasallik va sog’lik ham , kasallik ham bo’lmagan ҳollarning sabablari uchtadir: oldin keluvchi sabab, tashqi sabab va bog’lovchi sabab. oldin keluvchi va bog’lovchi sabablar organizmdagi xilt, mizoj yo tarkibga tegishli bo’lgan umumiy sabablardir. tashqi sabab bu- tanadan tashqari narsalar, masalan, zarba, …

3 / 16

irlarida tiqilma paydo qilishda ko’zning uzumsimon qatlamiga rut ubatning oqib tushishi, ko’rlikni keltirib chiqarishda – tiqilmaning paydo bo’lishi. tashqi sabablarga misol: – quyoshning isitishi, kuchli harakat , ҳaddan ziyod ko’p g’am, ko’p uyqusizlik yoki sarimsoqqa o’xshagan ut kir qizdiruvchi narsalarni eyish kabilar. bularning hamma si isitmaga sababdir. ko’z qorachig’ining kengayishiga va kataraktaga jaroҳat sabab bo’ladi. gavdaga etgan har bir sabab ta’sir ko’rsata olmaydi, balki yana 3 narsaga muҳtoj bo’ladi: 1.ta’sir qiluvchi bir quvvatdan boshqa bir quvvatga ut ishi 2.gavdaning nafsoniy quvvatidan bir quvvatga ut ishi 3.quvvatlarning bir – biriga qarama-qarshi kelishi. sabablar keltirib chiqargan narsalariga nisbatan, turli hollarda bo’ladilar. ko’pincha sabab bitta bo’lsa ham , turli gavdalarda turlicha kasalliklarda yoki turli vaqtlarda turli kasalliklarni keltirib chiqargan bo’ladi. biror bir sabablarning ta’siri kuchsiz va kuchli odamda, sezuvchan va kam sezuvchan odamda bir xil bo’lavermaydi. sabablarning ba’zilari o’zlaridan keyin iz qoldiradi va ba’zilari iz qoldirmaydi. iz qoldiruvchi sabablar shunday sabablarki, ular ajralgandan …

4 / 16

ik turlaridan ikki va undan ortig’i to’planib, bir nechta kasallikni hosil qiladi. sodda kasalliklar. ularning turlari uchtadir: 1) bo’laklari o’xshash bo’lgan a’zolarga mansub kasalliklar jinsi, bular mizoj buzilishi kasalliklaridir.ular nima uchun bo’laklari o’xshash bo’lgan a’zolarga mansub bo’ladilar? chunki, avvaldan bo’laklari o’xshash bo’lgan a’zolarda paydo bo’lgan kasallik keyinchalik murakkab a’zolarga ut adi. ammo, murakkab kasalliklarda bu ҳolat kuzatilmaydi. 2) qurol a’zolari kasalliklari jinsi. ularning ta’sir quroli bo’laklari o’xshash a’zolardan birikkan a’zolarda paydo bo’luvchi tarkibiy kasalliklardir. 3) ham qor a’zolar kasalliklari jinsi. ular bo’laklari o’xshash a’zolarda ham , qurol a’zolarida ham paydo bo’ladigan kasalliklardir. bular «uzluksizlikning buzilishi» va «birlikning taralishi» deb atalgan kasalliklardir. chunki «uzluksizlikning buzilishi» bo’laklari o’xshash bo’lgan va bo’g’imlarni tashqil qilgan a’zolarda paydo bo’lmasdan bo’g’imning o’zida paydo bo’ladi. ba’zan asab, suyak va tomirlarning yolg’iz o’zlarida paydo bo’ladi. umuman, kasalliklar 3 xil bo’ladi: mizoj buzilishiga tegishli bo’lgan kasalliklar, tarkib ҳay’ati buzilishiga tegishli kasalliklar va «uzluksizlikning buzilishiga» tegishli bo’lgan kasalliklar. har bir …

5 / 16

kabi b) torayishdan bo’ladigan kasalliklar ko’z qorachig’ining, nafas ut adigan joylarning va qizilo’ngachning torayishi kabi v) tiqilish bo’ladigan kasalliklar, masalan, ko’zning uzumsimon (qatlamdagi) teshiklarning, jigar tomirlarining va boshqalarning tiqilishlari kabi xolatlarning kuzatilishi. 3.qopchiq va bo’shliqlar kasalliklari. bular ham quyidagi 4 turlarga bo’linadi, chunki ular kattalashib, kengayadilar, yoki kichiklashib, torayadilar, me’daning torayishi va tut qanoq kasalligida miya qorinchalarining torayishi kabi, yoki tiqilib (qon bilan) to’lib ketadilar, sakta kasalligida miya qorinchalarining tiqilishi kabi. 4.azolar yuzalarining kasalliklari, masalan, me’da va ichaklarning silliq bo’lib qolishlari kabi, yoki silliq bo’lish o’rniga g’adir – budir bo’lishlari, kekirdakning g’adir – budir bo’lib qolishi kabi. miqdor kasalliklari. ikki sinfi mavjud – ular miqdori o’sishdan bo’ladi, masalan, fil kasalligi va olatning ut a kattaligi kabi, - bu priarpizm kasalligi deb ataladi, - yoki ular nikomax deb atalgan odamda paydo bo’lgan kasallikka o’xshaydi, uning hamma a’zolari shu qadar katta bo’lib ketib, harakat lanishdan ojiz bo’ladi yoki kichiklanish jinsidan bo’ladi, tilning …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 16 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ekologiya va tibbiyot munosabatlari"

abu ali ibn sino ta’limotiga asosan xastaliklar, ularning asosiy sabablari va ko’rinishlari haqida. ekologiya, ya’ni organizm bilan tashqi muҳit o’rtasidagi munosabat ҳaqidagi fanning yuzaga kelishini va «ekologiya» («oikos» -yunoncha xonadon, yashash joyi, «logos- fan») iborasining qo’llanilishi 19 asrda yashab ut gan nemis tabiatshunos olimi ernst gekkel (1834-1919 y) nomi bilan bog’liq va u ekologiya fanining otasi deb qaraladi. bu borada e’tiroz qilishimiz kerakki, qariyb 1000 yil avval buyo’q vatandoshimiz tibbiyot daҳosi abu ali ibn sinoning ҳozirda “ekologiya” deb yuritilayotgan atrof muҳitning deyarli barcha omillari ularga insonning, jonzotlarning ta’siri va niҳoyat bu omillarning inson va jonzotlarga aks ta’siri to’g’risidagi mashҳur iboralarini keltirishning o’zi kifoya. «chang ...

Этот файл содержит 16 стр. в формате DOCX (337,8 КБ). Чтобы скачать "ekologiya va tibbiyot munosabatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ekologiya va tibbiyot munosabat… DOCX 16 стр. Бесплатная загрузка Telegram