hujayraviy shakllar

PPTX 20 pages 325.7 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 325.7 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

презентация powerpoint mavzu: hayotning hujayraviy shakllari tayyorladi: qambarova sarvinozxon asosiy hujayra tiplari prokariot va eukariot qaysi hujayra va organizmda metobolizm , kopayish, harakatlanish kabi jarayonlar sodir bo’lib tursa u tirik hisoblanadi.tiriklikning ikki hil hujayraviy va hujayrasiz shakillari tafovut etiladi. hujayradan tashkil topgan tirik tabiat olamining barcha organizmlari ikki yirik guruhga bo’linadi: 1. prokariotlar (pro- avvalgi, karion yadro) bakteriyalar, ko’k yashil suv o’tlari, yadrosiz hujayralar. ularinng oziqlanishi geteratrof, ham aftotrof yoki fototrof jarayonlar bilan boradi. ko’payishi jinssiz. 2. eukariotlar bir hujayralilar zamburug’lar, o’simlik va hayvon hujayralari. bakteriyaning tuzilishi belgilari prokariot eukariot yadro qobig’i yo’q bor dnk yoyilgan (bakteriya xromosomasi) shakillangan dnk xromosomada joylashgan mitoz yo’q bor meyoz yo’q bor gametalar yo’q bor mitoxondriya yo’q bor plastidalar yo’q bor oziqlanishi adsorbsiya (membrana orqali) fagositoz, pinositoz hazm vakuolasi yo’q bor xivchin bor bor mezasoma bor yo’q ribosoma 70 s 80 s prokariot va eukariot farqlari prokariot hujayra eukariot hujayra hujayraning irsiy apparati yadro …

2 / 20

digan qismlari farqlanadi. doimo mavjud bo’ladigan qisimlarga: hujayra devori, tsitoplazma membranasi, tsitoplazma ichidagi qismlari va nukleotid kiritiladi. vaqtincha qismlariga hujayra shillig’i (kapsula), xivchinlar, fibrillalar, ayrim bakteriyalardagi endosporalar kiradi . prokariot hujayralar 1884 yil kristian gram bakteriyalarni bo’yash usulini kashf etdi va u taklif etgan usul mikrobiologiya amaliyotiga prokariotlarning taksonomiyasini muxim belgilaridan biri bo’lib qoldi. bu usul uch fenilmetan qatoridagi bo’yovchi kristalvislet va gentsianvioletlarning mikrob hujayrasida tutib qolishini yoki tutib qolmasligiga asoslangan. shisha oynada qotirilgan holdagi bakteriyalar surtmasi sapsar rang bilan bo’yalsa va uni yodni kaliy-yodidga eritmasi bilan qotirilganidan keyin grammusbat bakteriyalar tsitoplazmasida bo’yoqning yod bilan mustahkam birikmasi hosil bo’ladi va bakteriyalar surtmasiga spirt yoki atseton ta’sir ettirilganda ham erib ketmaydi. grammanfiy bakteriyalarda bo’yoq yod bilan barqaror birikma hosil qilmaydi, bakteriyali surtmaga spirt yoki atseton ta’sir qilinganda to’liq rangsizlanib ketadi. hujayra devori mikroplazmalar va l-tuzilishli bakteriyalardan tashqari barcha bakteriyalarda hujayra devori doimiy qisim bo’lib hisoblanadi. hujayra devori biogeteropolimer tuzilishli, tig’iz, tsitoplazmani …

3 / 20

otlar qismlari hujayra devorining ichki qavati hujayrv devorining tashqi qavati murein tayxo kristallari polisaxaridlar oqsillar lipidlar lipopolisaxaridlar lipoproteidlar + + + + + - - - - - - - - + - - + + + + + sitoplazmatik membrana va uning hosilalari. sitoplazmatik membrana hujayra devorining shundoqqina tagiga joylashib protoplastni o’rab turadi. u hujayraning doimiy qismlariga kiradi va barcha prokariotlarning hujayrasida bo’ladi. sitoplazmatik membrana hujayra umumiy og’irligining 8-15% miqdorini tashkil qiladi. sitoplpzmatik membrana ximiyaviy tarkibiga ko’ra, murakkab tuzilishli oqsil-lipid majmuasidan iborat, undagi lipid miqdoari 15-30% ni, oqsil esa 50-70% ni tashkil qiladi. ulardan tashqari 2-5% miqdorda uglevodlar va rnk ham uchraydi. uglevod asosan glikolipid va glikoproteid holida bo’ladi. xromotofor fosofsintezlovchi bakteriyalarning tsitoplazmasida membranali hosilalar ham bo’lib, ularni xromotoforlar deyiladi. xromotoforlarda yorug’lik energiyasini o’ziga yutadigan va fosofosintezni amalga oshiradigan pigmentlardan bakterioxlorofillar va karotinoidlar, elektron tashishda ishtirok etadigan fermentlardan ubixinonlar va tsitoxromlar, hamda, fosforlanish sistemasining qismlari joylashgan. xromotoforlar fotosintezlovchi bakteriyalarning …

4 / 20

baynida aylantirilgandagina bakteriya tsitoplazmasidan ajraladi. bakteriyalar ribosomaning sentrifugadagi cho’kish tezligi 70 s ((s-svedberg)-tsentrofugada cho’kish tezligi). hujayra o’ramasi mikroorganizmlarning ko’chiligida hujayra devorining usti turlicha qalinlikdagi shilliq bilan qoplangan. shilliq qavatni mikrobiologiya atamashunosligida kapsula deb atash odat bo’lgan. kapsulani qalinligiga qarab, u ancha yupqa bo’lsa mikrokapsula deyilib, uni faqat elektron mikroskop orqaligina mahsus bo’yoq bilan bo’yagandan keyin ko’rish mumkin. mikrokapsulani qalinligi 0,2 mkm gacha boradi. shilliqning qalinligi 0,2 mkm dan katta bo’lsa mikrokapsula deyiladi va ayrim hollarda uni o’lchami hujayranikidan ham katta bo’lishi mumkin. hujayra shillig’i doimo mahsus tuzilishli bo’ladi. agarda bakteriya hujayrasini qoplagan shilliq mahsus tuzilishli bo’lmasa, u holda uni "o’rama" ham deyiladi. kapsulaning asosiy vazifasi-himoyadir. u hujayraning tashqi muhitning noqulay turlicha ta’sirlaridan saqlaydi. kasallik qo’zg’atuvchi bakteriyalarda kapsulani mavjudligi odatda shtammning yuqtirishi bilan bog’liq. kapsulaning yo’qolishi bilan bu mikroblarda kasallik yuqtirish xususiyati yo’qoladi. xivchinlar bakteriyalar hujayrasining ustidagi o’simtalar bo’lib ular yordamida harakatlanadi. xivchinlar deyarli hamma guruh prkariotlarda uchraydi. shunga qaramay bakteriyalarning …

5 / 20

har ikki uchida bittadan xivchinlari bo’lgan, bipolyar monotrix, hujayrasini har ikkala uchida bir tutam xivchinlari bo’lgan bipolyar politrix, hujayraning hamma qismlarida bir tekis joylashgan xivchinlari bo’lgan peritri xillarga bo’lib o’rganiladi. ayrim bakteriyalarda xivchinlar hujayraning ikkala yonbosh tomonlari-laterial holda ham joylashgan bo’ladi. bitta bakteriya hujayrasidagi xivchinlarning soni 1-2 tadan to 50-100 ta va undan ham ko’p bo’lib, ularning joylanish tartibi, soni, har bir bakteriya turi uchun asosiy belgilaridan biri bo’lib hisoblanadi. fimbriyalar bakteriya hujayralarini mikroskop ostida ko’rganda xivchinlari bilan birga ulardan ancha kalta o’simtalar ko’rinib, so’rg’ichlar yoki fimbriyalar deb atalgan. ularning uzunligi 0,3-0,4 mkm, ko’ndalang kesmasi esa 5,0-10 nm atrofida keladi. fimbriyalar tsitoplazmatik membrananing hosilasi bo’lib, tsilindr shaklida to’ppa-to’g’ri ko’rinishdadir. fimbriyalarning morfologiyasi, bajaradigan vazifasiga ko’ra bir necha guruhlarga bo’linadi. birinchi guruh fimbriyalari hujayrani biror narsaga biriktirib turish yoki ma’lum shakldagi to’plamlarni hosil qilishda o’zaro tutashish vositasi sifatida xizmat qiladi. bundan tashqari oziq muhitidagi molekulasi yirik molekulalarni hujayra tsitoplazmasiga kiritishda ishtirok etsa …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujayraviy shakllar"

презентация powerpoint mavzu: hayotning hujayraviy shakllari tayyorladi: qambarova sarvinozxon asosiy hujayra tiplari prokariot va eukariot qaysi hujayra va organizmda metobolizm , kopayish, harakatlanish kabi jarayonlar sodir bo’lib tursa u tirik hisoblanadi.tiriklikning ikki hil hujayraviy va hujayrasiz shakillari tafovut etiladi. hujayradan tashkil topgan tirik tabiat olamining barcha organizmlari ikki yirik guruhga bo’linadi: 1. prokariotlar (pro- avvalgi, karion yadro) bakteriyalar, ko’k yashil suv o’tlari, yadrosiz hujayralar. ularinng oziqlanishi geteratrof, ham aftotrof yoki fototrof jarayonlar bilan boradi. ko’payishi jinssiz. 2. eukariotlar bir hujayralilar zamburug’lar, o’simlik va hayvon hujayralari. bakteriyaning tuzilishi belgilari prokariot eukariot yadro qobig’i yo’q bor dn...

This file contains 20 pages in PPTX format (325.7 KB). To download "hujayraviy shakllar", click the Telegram button on the left.

Tags: hujayraviy shakllar PPTX 20 pages Free download Telegram