"chahor maqola" asari tahlili

PPTX 10 pages 262.2 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 262.2 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu: "chahor maqola" (nizomiy aruziy samarqandiy) asari tahlili nizomiy aruziy ibn samarqandiy (11-asrning 90-yillari — samarqand — 1160) — adib, adabiyotshunos olim. kotib, shoir, munajjim, tabib sifatida ham tanilgan. aruzni puxta egallagani uchun aruziy nomi bilan ham mashhur boʻlgan. 1111-yilda sharq mamla-katlari boʻylab sayohat qilgan. balx, hirot, tuye, nishopur shaharlarini kezib, afgʻonistonning gʻur va bomiyon viloyatlarida shansabiylar sulolasida 45 yil xizmat qilgan. bizgacha "majmaʼ unnavodir" ("nodirlar majmuasi") yoki "chahor maqola" ("toʻrt maqola", 1156— 57) deb nomlangan asarigina yetib kelgan. asar muqaddima va 4 maqoladan iborat. muqaddimada kitobning yozilish sabablari, maqsadi aytilgan. asosiy qismidagi maqolalarda dabirlik ilmining mohiyati va yetuk dabir si-fatlari; sheʼr ilmining mohiyati va shoirning salohiyati; ilmi nujumning mohiyati va munajjimning bilimi, tibbiyot ilmining mohiyati, tabiblik, tabibning vazifalari haqida fikr yuritilgan. har bir maqola muallif tomonidan ilgari surilgan gʻoya va fikrlarni aks ettiruvchi 10—12 hikoyat bilan ziynatlangan n. a. har bir kasbga taʼrif berganda, shu kasb egasining maʼnaviy qiyofasi …

2 / 10

tiliga tarjima qilgan (1899). eron olimi m. muinning tanqidiy matni asosida asarni s. bayevs-kiy va 3. vorojeykina rus tiliga (1963), asl forsiy nusxadan m. hasaniy oʻzbekchaga (1985) qisqartirib tarjima qilganlar. xv asrning koʻzga koʻringan adabiyotshunos olimlaridan biri davlatshoh ibn alouddavla baxtishoh al-gʻoziy as-samarqandiydir. uning tarjimai holiga oid maʼlumotlar juda kam boʻlib, “tazki-rot un-shuaro” (“shoirlar tazkirasi”) asarida keltirilgan baʼzi bir maʼlumotlarga qaraganda, u yirik harbiy xizmatchi va davlat arbobi oilasida tugʻilgan. otasi baxtishoh shohrux mirzoning amirlaridan boʻlib, koʻpgina harbiy yurishlarida qatnashgan va toju-taxt sohibiga sadoqat va qahramonlik namunalarini koʻrsatgan. uning “al-gʻoziy” atalishi ham shundandir.davlatshohning tugʻilgan vaqti maʼlum boʻlmasada, oʻzining “tazkirat ush-shuaro” asarini 50 yoshga kirganida yoza boshlaganini maʼlum qiladi. bizga esa asar 1486 yili yozib tugatilgani maʼlum. agar bu katta va muhim asarni yozish uchun kamida 2-3 yil vaqt sarflagan deb taxmin qilinganda, davlatshoh taxminan 1435–1436 yillarda tugʻilgan boʻlib chiqadi. davlatshoh samarqandiy yoshligidan ilmga qiziqib, oʻz davrining koʻzga koʻringan olimi, faqih …

3 / 10

shuaro”, avfiyning “lubob ul-albob” kitoblaridan, tarixiy va geografik asarlardan, xususan, istaxriyning “kitob masolik ul-mamolik”, gardiziyning “zayn ul-axbor”, abulfazl bayhaqiyning “tarixi oli sabuktakin” va boshqalardan, shuningdek, tazkirada qayd etijan shoir va adiblarning asarlaridan keng foydalangan tazkirada vii – xv asrlarda yashab ijod etgan 155 shoir haqida qisqacha, lekin nihoyatda qimmatli maʼlumotlar keltirilgan. toʻgʻri, har qanday ilmiy asarda boʻlgani kabi, davlatshoh samarqandiy tazkirasi ham ayrim juzʼiy kamchiliklardan xoli emas. masalan, ayrim hollarda sanalar, u yoki bu shoirning tugʻilgan joyi notoʻgʻri berilgan, ayrim hollarda keltirilgan maʼlumotlar chalkashib ketgan. shunga qaramay asarning ijobiy tomonlari koʻp. bu asar juda katta davr – qariyb sakkiz yuz yil mobaynida eron va markaziy osiyoda yashab ijod etgan shoir va adiblar faoliyatini tadqiq qabzasiga olgan tazkirat ush-shuaro” yoki “tazkirai davlatshohiy” muqaddima, xotima va yetti qism (tabaqa) dan iborat.muqaddimada asarning yozilish sabablari, vii – x asrning birinchi armida yashab oʻtgan arab shoirlardan labid (vii asr), abu nuvos (vafoti tax. 814), …

4 / 10

5 / 10

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""chahor maqola" asari tahlili"

mavzu: "chahor maqola" (nizomiy aruziy samarqandiy) asari tahlili nizomiy aruziy ibn samarqandiy (11-asrning 90-yillari — samarqand — 1160) — adib, adabiyotshunos olim. kotib, shoir, munajjim, tabib sifatida ham tanilgan. aruzni puxta egallagani uchun aruziy nomi bilan ham mashhur boʻlgan. 1111-yilda sharq mamla-katlari boʻylab sayohat qilgan. balx, hirot, tuye, nishopur shaharlarini kezib, afgʻonistonning gʻur va bomiyon viloyatlarida shansabiylar sulolasida 45 yil xizmat qilgan. bizgacha "majmaʼ unnavodir" ("nodirlar majmuasi") yoki "chahor maqola" ("toʻrt maqola", 1156— 57) deb nomlangan asarigina yetib kelgan. asar muqaddima va 4 maqoladan iborat. muqaddimada kitobning yozilish sabablari, maqsadi aytilgan. asosiy qismidagi maqolalarda dabirlik ilmining mohiyati va yetuk dabir si-fatlar...

This file contains 10 pages in PPTX format (262.2 KB). To download ""chahor maqola" asari tahlili", click the Telegram button on the left.

Tags: "chahor maqola" asari tahlili PPTX 10 pages Free download Telegram